VS verontrust over verklaring Morsi - ‘we roepen op tot kalmte’

Demonstranten bestormen een kantoor van de Moslimbroederschap voor Vrijheid en Gerechtigheid en zetten het in brand, in Alexandria. Foto AP / Amira Mortada

Foto AP / Amira Mortada

door:
Buitenland

Waren de VS gisteren nog complimenteus over Egypte en de rol van president Morsi als bemiddelaar waardoor een bestand tussen Israël en Hamas werd bereikt, vandaag is de toon omgeslagen. De VS zijn bezorgd over de aanpassingen van de grondwet door Morsi waardoor zijn macht flink is uitgebreid, zo laat het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vanavond weten in een verklaring.

Morsi maakte gisteren bekend dat hij de grondwet zodanig aanpast dat besluiten die hij sinds juni als president van Egypte heeft genomen niet meer kunnen worden betwist bij de rechter. Ook het Hogerhuis en de grondwetgevende vergadering, die beide door fundamentalisten worden gedomineerd, zijn onschendbaar verklaard. Die laatste krijgt twee maanden extra de tijd voor de nieuwe grondwet. En Morsi heeft nu de bevoegdheid de procureur-generaal te ontslaan.

Daarop zijn vandaag duizenden demonstranten massaal de straat opgegaan in Egypte - ze vinden dat Morsi zichzelf tot ‘farao’ heeft gekroond en beschuldigen hem ervan een coup te hebben gepleegd. In verschillende steden zijn overheidsgebouwen in brand gestoken. De politie heeft traangas ingezet en er zouden gewonden zijn gevallen, maar daarover zijn geen details bekend. Ook aanhangers van Morsi zijn de straat op gegaan om hem te steunen. Daardoor zijn gevechten uitgebroken tussen aanhangers en tegenstanders van de president.

Bekijk hier een verslag van Al-Jazeera van de demonstraties in Egypte:

Sit-in op Tahirplein

Vanavond om half negen zijn tegenstanders van Morsi met een sit-in begonnen op het Tahirplein: een vreedzame manier van demonstreren. Alle politieke en revolutionaire partijen hebben gezegd mee te doen aan de sit-in, zegt Hamdeen Sabbahi tegenover persbureau AFP. Hij is een linkse politicus en werd derde bij de presidentsverkiezingen in juni. Hij riep na de verklaring van Morsi gisteren op om te demonstreren. Er zouden 26 politieke partijen en bewegingen hebben toegezegd aan het protest deel te nemen.

Reuters heeft een livestream van het Tahirplein.

VS verklaren bezorgd te zijn

Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton ontmoette Morsi gisteren in Kairo en bedankte hem voor zijn bemiddeling bij het staakt-het-vuren tussen Israël en de islamitische beweging Hamas. De woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Victoria Nuland, laat nu in een verklaring weten dat de VS bezorgd zijn over het handelen van Morsi:

“De beslissingen en verklaringen aangekondigd op 22 november zijn verontrustend voor veel Egyptenaren en voor de internationale gemeenschap. Een van de ambities van de revolutie was dat de macht niet teveel in de handen zou liggen van een persoon of institutie.

“Het huidige constitutionele vacuüm in Egypte kan alleen worden opgelost door een evenwichtige grondwet die fundamentele vrijheden en individuele rechten eerbiedigt, en een rechtssysteem dat voldoet aan de internationale afspraken. We roepen op tot kalmte en moedigen alle partijen aan samen te werken en hun meningsverschillen over deze belangrijke kwestie vreedzaam en via een democratische dialoog op te lossen.”

Clinton: Egypte is belangrijk voor stabiliteit

De voormalige president Mubarak was tientallen jaren een bondgenoot van de VS. Zijn val heeft de relatie tussen de VS en Egypte onder druk gezet, zo schrijft Reuters. Egypte is het eerste Arabische land dat vrede heeft gesloten met Israël, een strategische partner in de regio. Clinton zei woensdag nog:

“De nieuwe Egyptische regering toont de verantwoordelijkheid en het leiderschap die dit land al lange tijd tot een hoeksteen voor regionale stabiliteit en vrede maken.”

Morsi sprak vandaag aanhangers toe voor het Presidentieel Paleis in Kairo. Hij zei dat Egypte "voorwaarts" moet en dat tegenstanders geen zorg voor hem zijn, maar dat het tijd wordt voor een echte en sterke oppositie. Foto AP / Aly Hazaza

Morsi sprak vandaag aanhangers toe voor het Presidentieel Paleis in Kairo. Hij zei dat Egypte "voorwaarts" moet en dat tegenstanders geen zorg voor hem zijn, maar dat het tijd wordt voor een echte en sterke oppositie. Foto AP / Aly HazazaMorsi sprak vandaag aanhangers toe voor het Presidentieel Paleis in Kairo. Hij zei dat Egypte "voorwaarts" moet en dat tegenstanders geen zorg voor hem zijn, maar dat het tijd wordt voor een echte en sterke oppositie. Foto AP / Aly Hazaza

Ook EU en VN spraken zorgen uit

De Europese Unie en de Verenigde Naties hebben vandaag ook al hun zorgen uitgesproken. De EU roept Morsi op om het democratische proces in Egypte te respecteren tot er een nieuw parlement is geïnstalleerd, zei EU-buitenlandcoördinator Catherine Ashton vanmiddag. De Verenigde Naties zijn “zeer bezorgd over de mogelijke grote gevolgen die de verklaring (van Morsi, red.) heeft voor mensenrechten in Egypte, en het geweld dat de komende dagen uit kan breken”.

Lees meer over:
demonstraties
Ehypte
Gaza
Hamas
Hillary Clinton
Israël
Mohammed Morsi
Verenigde Staten

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief