De grootste foto van de Melkweg ooit – zoom in op onze buur-sterren
Tientallen miljoenen sterren, negen meter lang en zeven meter hoog. Zo groot zou deze negen-gigapixel-opname van de Melkweg zijn, als je ‘m zou afdrukken. Met een telescoop in Chili maakten astronomen de meest gedetailleerde Melkwegfoto ooit. Bekijk ‘m hier.
Dit reusachtige gegevensbestand bevat meer dan tien keer zoveel sterren als eerdere onderzoeken, en levert veel kennis op over ons thuisstelsel. Het hart van de Melkweg wordt normaal gesproken versluierd door stofwolken, schrijft NRC-medewerker en sterrenkundige Eddy Echternach vandaag in NRC Handelsblad. Met het blote oog zijn hooguit een paar duizend sterren aan de hemel te zien.
Beweeg met je muis over de afbeelding voor een vergroting (het kan even duren voordat de grote foto getoond wordt).
Eddy Echternach:
“Van grote afstand gezien lijkt ons sterrenstelsel op een spiegelei. Het is een schijf, ruim honderdduizend lichtjaar breed en ruwweg duizend lichtjaar dik, die uit enkele honderden miljarden sterren bestaat. Het hart, dat duidelijk dikker is dan de rest van de schijf, is meer dan 25.000 lichtjaar van de aarde verwijderd.
“De foto laat een gedeelte van die centrale verdikking zien, bekeken vanuit onze positie in de schijf. Voor de liefhebber: het gaat om het gebied tussen de sterrenbeelden Boogschutter en Schorpioen, die ’s zomers laag aan de Nederlandse hemel staan.
“Eigenlijk is de foto een kolossaal mozaïek, samengesteld uit duizenden afzonderlijke hemelopnamen door de Vista-telescoop (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht op de berg Paranal, in het kurkdroge noorden van Chili. Vanuit die locatie is vooral het zuidelijke deel van de Melkweg goed waarneembaar: vandaar dat deze niet precies in het midden van de foto staat.”
‘Kijk goed, je ziet een paar honderd miljoen sterren’
De Vista-telescoop die is gebruikt, heeft betrekkelijk weinig last van stof, omdat deze telescoop opnamen maakt in het nabij-infrarood – een golflengtegebied dat net buiten het (rode) bereik van het menselijk oog ligt, legt Echternach uit.
“Oppervlakkig bekeken lijkt de langgerekte ‘wolk’ op de foto nog steeds ‘melkachtig’, maar bij nadere inspectie duiken een paar honderd miljoen sterren op. Ze zitten zo dicht opeengepakt, dat ze nauwelijks als afzonderlijke objecten herkenbaar zijn. Toch is het astronomen gelukt om van maar liefst 84 miljoen van deze sterren de kleur – een indicatie van de temperatuur – en de helderheid te bepalen. Het heeft een ‘catalogus’ opgeleverd met ruim tien keer zoveel sterren als de oogst van eerdere onderzoeken. Met de gegevens daaruit hopen astronomen meer te weten te komen over de evolutie van dit ‘dichtbevolkte’ deel van de Melkweg. Eén van de ontdekkingen is alvast dat hier veel ‘rode dwergen’ te vinden zijn; sterren die kleiner en koeler zijn dan onze zon.”