Nobelprijs Scheikunde naar duo dat zintuigen van de cel ontdekte
Foto AFP / Jonathan Nackstrand
De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat naar de Amerikanen Robert Lefkowitz en Brian Kobilka. Ze krijgen de prijs toegekend voor hun studie naar G-proteïnegekoppelde receptoren, waardoor veel nieuwe medicijnen konden worden ontwikkeld.
Lefkowitz en Kobilka hebben de zintuigen van de cel ontdekt. Lefkowitz heeft ze in 1968 gevonden en Koblika vond in de jaren tachtig, terwijl hij voor het team van Lefkowitz werkte, het gen. De ontdekking is van groot belang omdat veel medicijnen zich hechten aan zo’n proteïnegekoppelde receptor, zegt wetenschapredacteur Lucas Brouwers.
“Ongeveer 40 procent van alle medicijnen, waaronder bijvoorbeeld bètablokkers, binden zich aan een G-eiwitgekoppelde receptor. De ontdekking is ontzettend belangrijk geweest voor het begrip van hoe de cel werkt. Bovendien konden er daardoor veel nieuwe medicijnen worden ontwikkeld.”
Uit de verklaring van het Nobelcomité: hoe hormonen of moleculen zich aan de receptor binden om binnenin effect te hebben.
Het duo krijgt een bedrag van acht miljoen kroon (ruim negenhonderdduizend euro). Vorig jaar hoorde bij het winnen van de Nobelprijs nog een geldbedrag van tien miljoen kroon, maar vanwege de onrust op de financiële markten heeft de Nobelstichting tot een lager bedrag besloten.
Literatuur morgen, Vrede vrijdag
De toekenning van de Nobelprijs voor de Scheikunde is de derde in een rij van zes. Eergisteren ging de Nobelprijs voor de Geneeskunde naar de Japanner Shinya Yamanaka en de Brit John Gurdon, die ontdekten dat rijpe cellen geherprogrammeerd kunnen worden om pluripotent te worden. Gisteren kregen de Fransman Serge Haroche en de Amerikaan David J. Wineland de Nobelprijs voor de Natuurkunde toegekend voor hun werk in de quantumfysica. Morgen volgt de Nobelprijs voor de Literatuur, vrijdag Vrede en maandag Economie.
De Nobelprijzen worden sinds 1901 uitgereikt voor baanbrekende prestaties op de gebieden geneeskunde, natuurkunde, scheikunde, literatuur en vrede. De Nobelprijs voor economie werd in 1968 in het leven geroepen door de Zweedse centrale bank.
Alle winnaars worden in Stockholm aangekondigd, op de winnaar van de vredesprijs na. Die wordt in Oslo bekendgemaakt.