Terugkijken: de wereld volgens de regels van de autistische Matthijs
"Ik ben benieuwd naar jouw beeld van mij", zegt Matthijs van der Meer aan het begin van de documentaire De regels van Matthijs tegen zijn vriend de filmmaker Marc Schmidt. De film, die vorige week bekroond werd met een Gouden Kalf, is een rauw portret van de autistische Matthijs die uiteindelijk zelfmoord pleegde.
In het begin van de documentaire is het net of je kijkt naar een aflevering van 'De Verbouwing' (Frans Bromet) zo'n chaos is het in het huis van Matthijs. Alsof er een bom is ontploft liggen leidingen, snoeren en gereedschap verspreid door zijn huis. De hoofdpersoon, die lijdt aan het syndroom van Asperger, is dan ook constant aan het verbouwen, leidingen aan het verleggen en de cv-ketel aan het verplaatsen.
De chaos in het huis van Matthijs weerspiegelt in feite ook de chaos in zijn hoofd, die hij zo verwoordt:
"De niet-autisten hebben een hersenfunctie die zorgt voor overzicht enzo. Als autist moet je dat allemaal zelf doen. Je moet alles uitdenken. Dat heb ik dus ook gedaan."
Bekijk de documentaire hieronder:
Kijker kruipt in het hoofd van Matthijs
NRC-televisierecensent Hans Beerekamp schrijft vanmiddag in NRC Handelsblad dat het net is alsof je als kijker in het hoofd zit van Matthijs:
"Het gaat vooral om een claustrofobisch gevoel, alsof we in Matthijs’ hoofd kruipen. Nooit eerder werd in een film zo duidelijk hoe een hoogbegaafde Asperger waarneemt en redeneert. Hulpverleners passeren soms in een uithoek van het blikveld, maar worden afgeblaft. Ze willen maar niet begrijpen dat ze voortdurend „afspraken” (die eigenlijk decreten zijn) schenden."
Bevrijdend om medicijnen te nemen
De woningbouwvereniging accepteert dit niet en dreigt hem op een gegeven moment uit zijn huis te zetten. Als hij een dagvaarding krijgt, loopt de situatie uit de hand. Matthijs begint steeds meer te denken aan zelfmoord en doet ook verschillende pogingen. En dat is ook niet al te moeilijk, in de loop der jaren heeft hij een gigantische voorraad weten op te bouwen door hulpverlening om de tuin te leiden. Hij beschrijft in de film hoe groot zijn zelfhaat soms is en hoe bevrijdend het was om de eerste paar keer medicijnen in te nemen:
"Je voelt een klein knikje, er ontdooit iets in je hoofd. Je ziet alles om je heen weer. Je ziet de troep in je woning. Je hebt behoefte om schone kleren aan te trekken, jezelf te verzorgen. Dan denk je ha, wat moet er allemaal gebeuren. Ha, opruimen, je kijkt een beetje rond. Die overweldiging, alsof je ontwaakt uit een coma."
Zelfmoord
Schmidt probeert zijn vriend in de film te overtuigen geen zelfmoord te plegen. In de film is ook te zien hoe hij Matthijs een keer treft als hij net een zelfmoordpoging heeft gedaan. Te horen is hoe Schmidt de ambulance belt. Schmidt vertelde afgelopen donderdag in Pauw & Witteman (na twintig minuten) dat het af en toe ingewikkeld was zijn beide rollen, als vriend en als filmmaker, te combineren.