Butler van paus voor de rechter - klokkenluider of gestoord?

An Italian police car patrols Saint Peter's square during the opening day of trial for Pope Benedict's former butler, Gabriele, at the Vatican

Een politie-auto voor het Vaticaan waar de voormalig butler van de paus terechtstaat momenteel. Foto Reuters / Tony Gentile

Buitenland

De voormalige butler van paus Benedictus XVI is vanochtend voor de rechter verschenen. In Vaticaan is het proces tegen hem begonnen. De 46-jarige Paulo Gabriele heeft tientallen pauselijke documenten gelekt, volgens eigen zeggen om zo een eind te maken aan de corruptie binnen het Vaticaan.

Uit de documenten zou blijken dat er grote spanningen waren binnen de leiding van de kerk. Er zou een machtsstrijd bezig zijn en zelfs een complot zijn om de paus te doden.

Klokkenluider of gestoord?

De zaak werd bekend als de Vatileaks. Gabriele had als een van de weinigen toegang tot de privévertrekken van de paus. Zo kon hij bij de documenten en e-mails komen, die hij doorspeelde aan journalist Gianluigi Nuzzi. Die ze gebruikte voor zijn boek Zijne heiligheid: De geheime papieren van Benedictus XVI. NRC-redacteur Marc Leijendekker schreef in de krant van gisteren:

De 46- jarige man, getrouwd en vader van drie kinderen, was de majordomus van de paus – een soort veredelde butler. Wás. Eind mei werd hij gearresteerd door de pauselijke gendarmerie. Pas na meer dan vijftig dagen grotendeels eenzame opsluiting kreeg hij huisarrest in zijn bescheiden appartement in Vaticaanstad.

De belangrijkste vraag binnen het vandaag gestarte proces zal zijn of Gabriele nu een klokkenluider is of een onverantwoordelijke gek. Leijendekker schreef:

In een psychologisch profiel dat in opdracht van het Vaticaan is opgesteld, wordt hij afgeschilderd als iemand met „paranoïde neigingen’’ die worstelt met “rusteloosheid, spanningen, woede en frustraties”. Zelf ziet Gabriele zich als een klokkenluider, zo blijkt uit de verslagen van het verhoor die openbaar zijn gemaakt. Daarin zegt hij dat hij altijd het belang van de kerk op het oog heeft gehad. Hij had gemerkt dat de paus regelmatig niet of slecht wordt geïnformeerd. “Ik beschouwde de manier waarop sommige operaties in het Vaticaan werden uitgevoerd, als een obstakel voor het geloof of aanleiding voor een schandaal.”

Al-Jazeera-verslag van de start van het proces:

Vatileaks: corruptie, weggesluisde miljoenen en kindermisbruik

Thema’s die in de Vatileaks aan de orde komen zijn volgens Leijendekker onder meer:

  • De vermeende corruptie van kardinaal Tarcisio Bertone, de tweede man van het Vaticaan.
  • De positie van de bank van het Vaticaan, het Instituut voor Religieuze Werken, afkorting als IOR. Volgens de gelekte documenten worden er om fiscale redenen miljoenen euro’s naar het buitenland gesluisd. Ook zou het IOR nummerrekeningen beschikbaar stellen voor bijzondere klanten. De directeur van het IOR, Ettore Gotti Tedeschi, is inmiddels opvallend genoeg ontslagen.
  • Het seksueel misbruik door priesters, het andere grote schandaal waarmee paus Benedictus te maken heeft gekregen.

Gabriele bestrijdt de aanklacht overigens niet. Maar er zal hem volgens Leijendekker veel aan gelegen zijn ervoor te zorgen dat het proces niet gaat over zijn psychologische gesteldheid, maar over zijn motieven om ‘het kwaad in de kerk’ niet langer achter de muren van Vaticaanstad verborgen te houden.

Lees meer over:
Benedictus XVI
Marc Leijendekker
Paulo Gabriele
Paus
vaticaan

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief