Waarom ‘Amsterdam’ een beetje scheef op het nieuwe busstation staat

Het zicht op de letters van 'Amsterdam' vanuit het busstation zelf. Foto Hollandse Hoogte / Olivier Middendorp

Foto Hollandse Hoogte / Olivier Middendorp

Ophef onder alle Pietjes Precies. Eerst die gekke spatie in het nieuwe logo van het Rijksmuseum, en nu lijkt de hoofdstad alweer met een andere slordigheid te komen. Het nieuwe busstation achter het Centraal Station krijgt erg groot de letters van ‘Amsterdam’ op het dak. Maar staan ze nu scheef?

Op 1 april van 2011 begon de bouw van de overkapping van het busstation aan de IJ-zijde. De kap van staal en glas wordt uiteindelijk 360 meter lang, 60 meter breed en 22 meter hoog. De zijkanten zijn inmiddels klaar, er zit alleen nog een gat in het midden. Links staat nu ‘AM’ en rechts ‘RDAM’ (een afkorting waar je sommige Amsterdammers goed pissig mee kunt krijgen, maar goed). In 2013 moet ook het middenstuk, met ‘STE’, geplaatst zijn.

Hieronder een virtuele rondleiding door het nieuwe Amsterdam Centraal. Vanaf 2:50 het nieuwe busstation met de overkapping:

En dit is de artist impression die architectenbureau Benthem Crouwel maakte:

Artist impression van het nieuwe busstation bij Amsterdam Centraal, door Benthem Crouwel.

Artist impression van het nieuwe busstation bij Amsterdam Centraal, door Benthem Crouwel.Artist impression van het nieuwe busstation bij Amsterdam Centraal, door Benthem Crouwel.

Inmiddels staat het er zo bij. Links ‘AM’, rechts ‘RDAM’, in grote pixelachtige letters. De foto is gemaakt op 17 augustus, een kleine drie weken geleden.

De achterkant van het centraal station op 17 augustus jl. Foto Hollandse Hoogte / Thomas Schlijper

De achterkant van het centraal station op 17 augustus jl. Foto Hollandse Hoogte / Thomas SchlijperDe achterkant van het centraal station op 17 augustus jl. Foto Hollandse Hoogte / Thomas Schlijper

Maar wacht eens, schrijft typografieblog Typographica vandaag, gaat dat wel helemaal goed? Wie aandacht heeft voor typografie en goed kijkt, ziet dat de ruimte tussen de letters (kerning in vakjargon) niet consistent is. Aan het begin en eind van het woord ‘AMSTERDAM’ zit de lettercombinatie ‘AM’. Maar aan het begin zitten er vijf ruiten tussen die twee letters en aan het eind vier.

Dat is vreemd, maar het is nog niet alles. Het is de bedoeling dat het woord gecentreerd op de overkapping komt te staan, maar ook dat gaat niet op als je de ruitjes telt. Links van de beginletter A zijn 49 ruiten te tellen, rechts van eindletter M zijn het er maar 46. Het woord zal dus voor het timmermansoog niet in het midden staan, maar iets te veel naar rechts. Daar komt bij dat de A ‘wegloopt’: de zijkant is een diagonaal. De M doet dat niet, dus zou je voor het woordbeeld beter iets te veel naar links kunnen zitten om dat te corrigeren, dan iets te veel naar rechts, zoals nu het geval is.

Merkwaardig? Jan Benthem van Benthem Crouwel legt als volgt uit waarom er een verschil is in het aantal ruitjes tussen letters:

“De letters zijn gespatieerd op het letterbeeld. Door de kap heen zie je de constructie, met om de 12,5 meter een spant. De positie van die spanten zou mee gaan doen in het woordbeeld, dus dat moesten we er ook bij betrekken. Daarom zijn de eerste en de laatste ‘AM’ net anders. Het is optisch gecorrigeerd.”

En het verschil in ruiten aan de linker- en rechterkant van het hele woord, 49 om 46, waardoor het te veel naar rechts zou staan? “Het zou kunnen dat daar hetzelfde heeft meegespeeld”, zegt hij.

Maar op de artist impression en de foto’s zien we de spanten niet door het raam heen. Volgens een van de ontwerpers, Erik Vos van Het Lab, is het omdat je die balken binnen wél ziet. Hij ontwierp het dak samen met collega Fred Smeijers. Vos beaamt dat je de spanten aan de buitenkant niet meespelen voor het woordbeeld, maar benadrukt dat het oog van de reiziger die binnen staat te wachten ook wat wil:

“We hebben gekeken naar hoe je het vanaf de overkant kunt zien, maar ook hoe het vanaf het perron oogt. Vanaf daar moet elke letter er goed uitzien. We wilden dat er aan de binnenkant geen spanten lelijk door een letter heen lopen. Ze lopen altijd mooi langs de rand of door het midden van een letter. En dan wordt het soms een ruitje meer of minder. Dat risico hebben we genomen.”

Is dat een juiste keuze? Daar valt over te steggelen. Piet Schreuders, die het artikel voor Typographica schreef, had het liever anders gezien.

“Van binnen zie je het sowieso in spiegelbeeld, en nooit meer dan drie letters tegelijk. Dit lijkt me heel duidelijk bedoeld om van bovenaf of vanaf een pontje te lezen.”

Kortom: degene die straks vanaf de overkant van het water, vanaf een pontje of vanuit de lucht naar de enorme kap van het station kijkt, ziet misschien het woord ‘AMSTERDAM’ dat iets uit evenwicht lijkt, ten gunste van de bezoeker die op het perron één grote mooie A kan zien.

Lees meer over:
amsterdam
Amsterdam Centraal
Benthem Crouwel
Erik Vos
Fred Smeijers
Het Lab
Jan Benthem
Piet Schreuders
typografie
Typographica

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief