Van Haersma Buma: Fortuyn zou niet hebben getwitterd

buma

Van Haersma Buma: "Ik kan mij Fortuyn absoluut niet voorstellen met een twitterapparaat." Foto NRC / Maarten Hartman

Binnenland

Het geldt nog steeds als hét tv-debat: in 2002 werden de leiders van de gevestigde partijen volledig weggespeeld door Pim Fortuyn - vooral PvdA’er Ad Melkert. Vijf fractievoorzitters van nu kijken terug, op het debat en het fenomeen Pim Fortuyn. Aflevering 4: Sybrand van Haersma Buma (CDA).

Wat herinnert u zich van het lijsttrekkersdebat van 2002?

“Dijkstal en Melkert, de zuurderigheid. Fortuyn zat ze de les te lezen. Het enorme gemak waarmee die man aan tafel zat. Als een wervelwind. Hij speelde gewoon een ander spel. Je denkt, je bent voetbal aan het spelen, en dan komt er gewoon een rugbyer binnen. Die pakt de bal onder de arm en gaat er met de winst vandoor. Terwijl jij denkt: het was toch voetbal?.”

Kijk het debat in zijn geheel terug:

Hoe denkt u terug aan Fortuyn?

“Fortuyn had meer inhoud dan de gemiddelde politicus, en veel flamboyanter. Wat hem bijzonder maakte is dat hij in alle verbetenheid ook een zekere lichtheid en speelsheid bezat. Zo iemand is er sindsdien niet geweest. Wilders en Roemer zijn vooral verbeten. Fortuyn was compromisloos, maar geen nostalgisch politicus. Hij was hervormingsgezinder dan PVV en SP. Mijn eerste herinnering komt uit 1996, toen onze fractievoorzitter Enneüs Heerma het boekje De Verweesde Samenleving van Fortuyn in ontvangst nam. Ik had de speech voor Heerma geschreven. Fortuyn zei tegen ons: met die nadruk op gezin en samenhang hebben jullie goud in handen. Ik besefte toen helemaal niet wat hij zou worden. Hij was gewoon een commentator aan de zijlijn, met gezag. Pas bij de verkiezingen bleek dat mensen het niet alleen mooi vonden wat Fortuyn riep, maar hem ook geloofden.”

Zie u Fortuyns stijl en ideeën terug in de Kamer?

“Hij was de held van mensen die zich overvallen voelden door alle maatschappelijke veranderingen. Hij heeft ze geëmancipeerd, een stem gegeven. De rol was oorspronkelijk van ons. Het CDA emancipeerde de kleine luyden en de katholieken in een liberaal-conservatieve wereld. Het is eigenlijk heel erg dat wij die mensen blijkbaar niet meer vertegenwoordigden.
De agenda is gezet door Fortuyn en Verdonk, en daarna Wilders. En alle bestaande partijen zoeken al tien jaar naar het antwoord.”

Was Fortuyn schadelijk voor de politiek?

“Er komt iemand binnen en blaast het systeem omver. Is dat erg? Nee, want als het systeem goed was, was het niet omver geblazen. Je moet niet boos worden en zeggen: wat doet die Fortuyn in mijn hok? Net als met Wilders en Verdonk zeg ik, kijk naar jezelf. Waarom slagen zij erin mensen in hun verhaal te laten geloven? Waarom blijven mensen het mooi vinden als de onuitvoerbaarheid al tien keer is gebleken? Terwijl ik voortdurend denk, het kan niet, het kan niet! Als een ander het beter doet, moet je niet op hém gaan zitten hakken. Je moet naar je eigen club gaan, en zeggen: wat is ons antwoord, ons verhaal? Je moet niet alleen verantwoordelijk zitten wezen, maar bedenken welke ideologie erachter zit. Mensen willen weten wat je drive is. Of het nou kan of niet, heb een doel. Dat is ook mooi. Ik kan wel zeggen: wat slecht dat het allemaal via Twitter gaat. Maar mijn reactie is: ík twitter niet. Ik denk trouwens niet dat Fortuyn zou hebben getwitterd. Ik kan mij hem absoluut niet voorstellen met een twitterapparaat. Beneden zijn waardigheid. Hij zou niet de hele dag in 140 tekens de wereld besturen.”

Een kortere versie van dit interview verscheen op zaterdag 28 april in de NRC Special ‘Pim Fortuyn 10 jaar later’. Abonnees kunnen de volledige bijlage teruglezen in de digitale editie.

Lees meer over:
CDA
Pim Fortuyn
Sybrand Van Haersma Buma

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief