Liveblog: Kamerdebat over val van kabinet-Rutte
Premier Mark Rutte vandaag bij het debat in de Tweede Kamer. Foto Reuters / Robin van Lonkhuijsen
- filter: ×
Wij gaan dit liveblog sluiten. Nieuwe ontwikkelingen – vanavond en de komende weken – vindt u uiteraard op nrc.nl.
Lees ook:
- Rutte verwacht verkiezingen op 12 september
- Kamer wil bijstandswet in de ijskast – ’3,9 miljard besparing onzeker’
- Leden CDA willen verkiezing nieuwe leider
- Wilders: ik kon niet anders – Roemer bedankt PVV-leider
- Hero Brinkman doet met eigen lijst mee aan verkiezingen
- Rutte wil met Kamer praten over bezuinigingen die nodig zijn
- De mannelijke politiek regeert: Laat het testosteron knallen. Ten aanval.
- Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn slechts zes kabinetten níet gevallen
- Column Rob Wijnberg: Narcistische ruis
- Video: fel debatteren – zo kan het ook
Politiek redacteur Derk Stokmans over het debat:
"De voortekenen dat de partijen tot een goede samenwerking komen zijn niet goed. Er werd vandaag weinig duidelijk, maar de partijen leggen hun kaarten wat dat betreft natuurlijk niet op tafel tijdens zo’n openbaar debat. Dat was dus ook wel te verwachten en achter de schermen zal nog veel worden gepraat. Dat is ook onderdeel van het spel.
Je zag dat de oppositiepartijen vooral naar Rutte wijzen. Hij is de premier en leider van de grootste partij en hij zal de eerste stappen moeten zetten. Dat deed hij vandaag niet echt, tot onvrede van bijvoorbeeld Jolande Sap. Dat vertrouwen wist hij dus nog niet te wekken bij de partijen.
Wel werd duidelijk dat Nederland waarschijnlijk op 12 september naar de stembus gaat. Rutte noemde dat een optie, maar daar heeft hij uiteraard over gepraat, dus dat zal het wel worden."
De Tweede Kamer debatteert binnenkort over de brief die de regering naar Brussel zal sturen over het tekort. Het demissionaire kabinet zal hierover een voorstel sturen naar de Kamer, dat rekening houdt met de opvattingen van de verschillende partijen in de Kamer. Dat beloofde Rutte vandaag tijdens het debat.
Rutte liet weten dat het CPB donderdag om 13.00 met de doorberekingen komt van de plannen van de verschillende fracties. Stokmans:
"Er stond een debat over de brief aan Brussel voor donderdag gepland, maar wellicht wordt dat verschoven. De financieel specialisten van de partijen zullen de doorberekeningen toch eerst willen doornemen. Wellicht wordt het dus volgende week, maar daar horen we morgen meer over."
En daarmee is een einde gekomen aan het debat van vandaag. Diederik Samsom (PvdA) concludeerde, in navolging van Stef Blok, in zijn tweede termijn al dat er slechts één ding echt duidelijk is geworden vandaag. Waarschijnlijk vinden de verkiezingen op 12 september plaats.
Rutte meldt dat er vandaag geen contacten zijn geweest tussen staatssecretaris De Krom en verschillende fracties over de Wet Werken naar Vermogen. Daarover ontstond door een eerdere opmerking van Rutte onduidelijkheid.
MStellinga Marike Stellinga De Krom heeft overlegd met partijen in kamer over nieuwe bijstand zegt Rutte. Niet met @mariettehamer (PvdA)+ @SadetKarabulut (SP) kennelijk 24 april 2012
mariettehamer Mariette Hamer Rutte meldt de Kamer dat de Krom met de fracties praat over de wet werken naar vermogen. Oppositie partijen weten van niets! Met wie dan? 24 april 2012
De vermoeidheid bij de fractievoorzitters slaat toe, meldt D66-kamerlid Boris van der Ham.
Borisham Boris van der Ham Laatste loodjes van het debat. Op publieke tribune zit minister Kamp te kijken. Vermoeidheid bij fractievoorzitters. 24 april 2012
Zowel Jolande Sap en Alexander Pechtold willen dat premier Rutte erkent dat hij een inschattingsfout heeft gemaakt door aan de gedoogconstructie te beginnen. Jolande Sap is teleurgesteld over (het gebrek aan) handreikingen die vandaag zijn gedaan door Rutte.
Politiek redacteur Erik van der Walle:
erikvderwalle Erik van der Walle Wilders hekelt EU-steun aan griekenland. Maar dat heeft hij afgelopen 18 mnd zelf gesteund als gedoogpartner. 24 april 2012
Nogmaals Wilders:
"Henk Senior krijgt 500 euro per jaar minder om aan het Brusselse dictaat te voldoen. Tegelijkertijd wordt Zuid-Europa met miljarden gespekt. De VVD en het CDA kunnen dat misschien aan hun kiezers uitleggen. Wij niet. Wat mij betreft worden de verkiezingen in september één groot referendum over Europa en onze soevereiniteit."
Geert Wilders haalt in zijn tweede termijn uit naar Brussel. Wilders:
"Waarom moet er überhaupt een pakket komen van 14 miljard. Er is maar een reden: Brussel. Het is te gek voor woorden dat als Nederland niet aan de dictaten van Brussel voldoet, we een boete van 1,2 miljard euro krijgen. Het is te zot voor woorden. Wie bedenkt zoiets?"
Economieredacteur Marike Stellinga:
Rutte is uitgesproken. Kamervoorzitter Verbeet peilt of er behoefte is aan een tweede termijn in de Kamer. Stef Blok (VVD) loopt naar de microfoon.
Rutte laat doorschemeren dat nieuwe verkiezingen op 12 september voor de hand liggen. Rutte:
"Ik kan me voorstellen dat wij vrijdag besluiten de verkiezingen op 12 september te organiseren. Als ik dit zo alles overzie is dat het compromis. Voor verkiezingen voor de zomer is onvoldoende steun."
Vrijdag wordt het besluit genomen.
Politiek redacteur Erik van der Walle vat de discussie samen:
Rutte kan en wil daar nu geen antwoord op geven en stelt dat hij eerst moet overleggen met de staatssecretaris over de stand van zaken. Sap is niet tevreden. Sap:
"Wij hebben concreet laten zien waar wij willen bewegen. Dan wil ik toch minstens één punt zien waarop de premier laat zien dat hij bereid is om te bewegen."
Rutte is het daar niet mee eens. Rutte:
"Natuurlijk kijken we heel goed naar de opvattingen van de Kamer en we zullen morgen met een stuk komen die daar recht aan doet. Ik kan hier echter nu niet met een 'sweeping statement' komen zoals mevrouw Sap eist."
Jolande Sap:
"Nu net is de Wet Werken naar Vermogen controversieel verklaard. Is de premier bereid om te zeggen, daar zet ik een streep door? Bent u bereid om op zoek te gaan naar alternatieven op die megabezuiniging."
Om 17.25 zou Sesamstraat eigenlijk beginnen, maar dat is komen te vervallen. Wordt de rekening alsnog doorgeschoven naar de volgende generatie.
Raoul du Pré, chef van de politieke redactie van De Volkskrant, twittert:
raouldupre Raoul du Pré Waarom vergeet iedereen de premier nu te vragen naar het Polen-meldpunt? #debat 24 april 2012
Alexander Pechtold wil van premier Rutte vanavond nog een brief waarin zwart op wit staat wat de regels van Brussel zijn omtrent de boete die Nederland krijgt indien de begrotingsregel van drie procent komend jaar niet wordt gehaald. Rutte zegt toe.
Politiek redacteur Erik van der Walle:
Dat betekent volgens Slob dat de Kamer zelf op basis van de bestaande plannen - meerdere oppositiepartijen hebben ‘crisispakketten’ klaarliggen, stipt hij aan - tot overeenkomsten moeten komen. Rutte “mag erbij zijn en luisteren”.
Jolande Sap en Ronald Plasterk hebben dezelfde kritiek op Rutte. Sap zei zojuist in het debat dat Rutte weigert te leren van zijn fouten (Rutte: volgens mij stond dat op haar briefje). Plasterk schrijft iets soortgelijks op Twitter.
RPlasterk Ronald Plasterk Als Rutte terugkijkt op fiasco van zijn mislukte tussenkabinet is zijn conclusie "doodzonde dat het is afgelopen". #moeilijklerend 24 april 2012
Samsom staat bij de interruptiemicrofoon. Rutte zegt dat ze er bijna uit waren, Wilders zegt: het was steeds fifty-fifty. “Wat zijn de feiten?”, vraagt ook de PvdA’er. Rutte herhaalt:
"Na lange onderhandelingen hadden we een acceptabele compromis. Er was niets wat erop wees dat dit zou gaan gebeuren.”
Rutte zegt dat Wilders vrijdagavond aangaf dat de koopkrachteffecten hem niet bevielen. Dat geeft Samsom weer munitie. “U zei net dat jullie eruit waren, en nu zegt u dat Wilders nog van alles wilde doen.”
De definitieve lezing van Rutte is als volgt: de wensen van alle drie de partijen waren meegenomen in een pakket plannen en vrijdagavond hadden ze een miljard speling om eventuele laatste bezwaren weg te werken. Er was toen niets wat erop wees dat de PVV weg wilde lopen. Pas zaterdag viel die bom.
Arie Slob (ChristenUnie) wil van premier Rutte weten hoe hij nu terugkijkt op de afgelopen anderhalf jaar. "U beloofde 400.000 extra banen, we zitten nu met 500.000 extra werklozen. Wat is daarover u oordeel?" Rutte antwoordt niet en stelt dat er een uistekend regeer-, gedoog- en Catshuisakkoord lag. "Het is jammer dat dat niet gelukt is." Slob stelt zijn vraag opnieuw. Rutte:
"We hebben samen met de hele Europese Unie te maken gehad met een schuldencrisis. Daarmee werden we geconfronteerd. Het pakket dat we hebben uitonderhandeld in het Catshuis vormde een goed antwoord op deze nieuwe omstandigheden. Het is doodzonde dat het niet gelukt is, dat ben ik met de heer Slob eens."
Wie staat er te liegen? Roemer (SP) vraagt het zich af, omdat Wilders en Rutte verschillende verhalen vertellen over het stuklopen van het Catshuisberaad. Heeft de premier er geen spijt van dat hij met een onbetrouwbare partner in zee is gegaan? Onbetrouwbaar wil Rutte de PVV niet noemen, omdat hij anderhalf jaar goed heeft samengewerkt, zegt hij. “Daarom was afgelopen zaterdag een totale verandering.”
Pechtold vraagt direct om verantwoording van wat er in het Catshuis gebeurde. Rutte zet daarom uiteen hoe de gedoogcoalitie tot stand kwam. Rutte:
“Ik heb steeds gezegd dat de PVV een betrouwbare partner was. Maar ik neem nu mijn verantwoordelijkheid dat het niet gelukt is.”
Pechtold noemt de keuze met elkaar in zee te gaan een “inschattingsfout” omdat Nederland nu “zit opgezadeld met een staatsschuld en bondgenoten die geen vinger meer naar ons uitsteken.”
Premier Rutte is aan zijn termijn begonnen.Premier Rutte is aan zijn termijn begonnen.
Het debat is weer begonnen. Wat opviel tot nu toe, was dat de partijen relatief aardig voor elkaar waren, zegt onze politiek redacteur Derk Stokmans:
"Ze zijn genuanceerd, omdat ze nog met elkaar moeten samenwerken. Er wordt nauwelijks gesproken over de val van het kabinet en wat er nu precies gebeurd is in het Catshuis, terwijl oppositiepartijen dat best hadden kunnen aansnijden bij Van Haersma Buma en Blok. Ook valt op dat Wilders een kleinere rol had dan normaal: hij werd nauwelijks geïnterrumpeerd en interrumpeerde niet. Maar dit debat gaat over de begroting voor 2013 en de PVV speelt daarin nu een veel kleinere rol."
“De essentiële vraag is niet dat er moet worden bezuinigd, dat weten ze allemaal wel. Het gaat erom waar op bezuinigd moet worden. De partijen leggen hun kaarten wat dat betreft natuurlijk niet op tafel tijdens zo’n openbaar debat.”
Wat is nu de volgende stap?
“Oppositiepartijen PvdA, SP, D66, GroenLinks en ChristenUnie hebben ongeveer drie weken geleden hun eigen bezuinigingsplannen ingeleverd bij het CPB. De doorrekeningen daarvan worden morgen verwacht. Vervolgens zal er een financieel debat moeten komen over die begroting, maar het is lastig te voorspellen wat daaruit zal komen.”
Binnen het CDA is commotie ontstaan over de wijze waarop de nieuwe leider gevonden moet worden. Leden zijn acties begonnen om het partijbestuur van een lijsttrekkersverkiezing te overtuigen. Lees de open brief aan partijvoorzitter Ruth Peetom die in bezit is van NRC Handelsblad.
Lucas Benschop, politiek van Nu.nl, meldt op Twitter:
lucasbenschop Lucas Benschop BREKEND: Kamer wil Wet werken naar vermogen controversieel verklaren. Forse tegenvaller voor coalitie en De Krom 24 april 2012
Snel meer in een apart bericht op nrc.nl.
Het debat wordt over vijf minuten hervat met de antwoorden van premier Rutte. De NOS heeft het debat tot nu toe, dat vanmiddag om 14.00 begon, samengevat in drie minuten.
Politiek redacteur Tom-Jan Meeus twittert:
tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Vreemd debat. Toen ze Wilders moesten negeren vielen ze hem aan. Nu ze hem aan kunnen vallen negeren ze hem 24 april 2012
"De keuze was helder. Of we kiezen voor Henk en Ingrid of we kiezen voor Brussel en de megabezuinigingen en we maken de economie kapot", zei hij. Lees hier ons bericht over zijn visie op het klappen van het Catshuisoverleg. Bekijk ook zijn spreektijd.
Arie Slob (Christenunie) evalueert zijn optreden in de Kamer.
arieslob Arie Slob Oeps. Heb gesproken over spreuken 10 ipv prediker 10. En niemand in de TK had het door. Zorgelijk! 24 april 2012
NOS-verslaggever Ferry Mingelen vraagt aan CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma of hij overweegt de nieuwe lijsttrekker van het CDA te worden. Buma:
"Die vraag is mij vandaag vaker gesteld. Ik ben net bekomen van de klap van het val het kabinet. Mijn hoofd staat maar bij één ding. Aan het einde van de week moeten we ervoor hebben gezorgd dat we internationaal vertrouwen wekken."
Nadat Buma niks wil loslaten gaat Ferry Mingelen op zoek naar nog meer fractievoorzitters. Mingelen:
"Ik kijk nog even achter de pilaar. Nee. Nee. Nou, dan denk ik dat we in afwachting van de nieuwe sessie maar even naar...oh wacht, meneer Van der Staaij."
Het debat is tot tien voor vijf geschorst. Dan komt het kabinet aan het woord.
Hero Brinkman haalt in zijn spreektijd uit naar zijn oude partijgenoot, Geert Wilders. Brinkman:
"Een prachtig gedoogakkoord wordt gewoon op een zaterdagmiddag overboord gegooid. Dit, terwijl er nog opties waren voor de verbetering van de koopkracht van de AOW'ers."
Om de inhoud ging het dus niet, stelde Brinkman. Wilders trok volgens hem "puur uit electoraal gewin" de stekker uit het overleg. Hij herhaalde de woorden die hij eerder vandaag sprak: "Een stem op de PVV is een verloren stem."
Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren wil dat er een zakenkabinet komt. Een groen zakenkabinet.
Nu is de Partij voor de Dieren aan het woord. Daarna volgt de kleinste fractie van de Kamer: Hero Brinkman (vanavond maakt hij de naam van zijn partij bekend).
Geert Wilders heeft Henk en Ingrid. Kees van der Staaij (SGP) begon in zijn termijn over Bas en Willy. Twitter gaat los, vooral omdat veel mensen Wim verstonden.
vocnederland VOC Nederland Huh, Bas en Wim? Het SGP stemmende homostel uit Kampen? #TweedeKamer 24 april 2012
PVV-leider Geert Wilders zegt dat hij de stekker uit de gedoogcoalitie heeft getrokken omdat hij niet anders kon. Lees het artikel over zijn opmerkingen.
Ook persbureau Reuters heeft de AOW'er gevonden. In een artikel dat bij ons binnenkomt komt ene Geert Hogema aan het woord.
"There have to be cuts" said Geert Hogema, a 66-year-old pensioner, as he read a newspaper in a cafe in Amsterdam. "But instead of taking difficult decisions, they sat there just talking for seven weeks, telling the outside world nothing, until one of them decided to leave the table. We've had four cabinets in five years and none of them have acted," he said.
Slob (ChristenUnie) haalt tijdens zijn spreektijd een stukje Bijbel aan:
"Ik las vanmorgen aan het begin van mijn dag: 'Wie hout hakt, kan zich verwonden.' Dat geldt ook voor ons. Het is niet zonder electorale risico's, maar het is wel nodig dat we nu iets doen. Laten we aan de burgers tonen dat we bereid zijn iets te doen."
Samsom maakt het kabinet-Rutte geen verwijten. "We moeten door." Bekijk Samsom tijdens zijn spreektijd in een video van de NOS:
Overigens is begrotingsinformateur een nieuw woord. Het verscheen vanochtend voor het eerst in de Volkskrant. Ook Google kent het nog niet.
Sap noemt vier punten die voor haar partij van belang zijn:
- Geen bezuinigingen op natuur;
- Geen 'draconische' bezuinigingen op het pgb;
- Geen bezuinigingen op cultuur en griffierechten;
- Vergroening van de economie - 'een economie die oog heeft voor mens en milieu'.
Sap wil dat er vandaag nog een begrotingsinformateur wordt benoemd. Die kan morgen gesprekken voeren met alle betrokkken partijen om te inventariseren op welke gebieden zij bereid zijn steun aan bezuinigingen te leveren. Donderdag zou hierover gedebatteerd kunnen worden.
groenlinks GroenLinks GroenLinks wil vandaag nog informateur benoemen die uitzoekt welke partij welke crisismaatregelen steunt #kamerdebat kabinetscrisis 24 april 2012
Jolande Sap in de Tweede Kamer. "Het Catshuispakket kan de prullenbak in." Screenshot NOSJolande Sap in de Tweede Kamer. "Het Catshuispakket kan de prullenbak in." Screenshot NOS
Sap:
"Voor ons is het essentieel dat VVD en CDA beiden tonen dat rechts definitief voorbij is en dat het Catshuispakket in de prullenbak kan. Ik ga ervan uit dat Van Haersma Buma daar ook wel blij mee is, want het waren pijnlijke maatregelen."
Een aardig debat tussen Samsom en Pechtold, vlak voordat Sap het podium op kwam:
Samsom: "Waar is de sociaal-liberaal gebleven? Ik zou zo gerust zijn als D66 een partner blijft bij een eerlijke verdeling van de crisis."
Pechtold: "Eerlijk en sociaal hoor ik de hele tijd bij Samsom. Dat zijn holle begrippen als je miljarden doorschuift naar volgende generaties."
Samsom: "Als hij sociaal en eerlijk holle begrippen noemt, dan verschillen we meer van elkaar dan Pechtold doet voorkomen."
Pechtold: "De begrippen dienen wel ingevuld te worden met maatregelen."
Sap (GroenLinks) stapt het trapje op richting de microfoon. Ze begint met een kwalificatie: het is "buitengewoon pijnlijk" dat het Rutte niet gelukt is. Net als Pechtold zegt ze dat VVD en CDA een "stabiele, brede coalitie" terzijde hebben geschoven om voor de gedoogcoalitie met PVV te kunnen kiezen. "Nu zitten we met de puinhopen van dit mislukte rechtse experiment."
Pechtold begint over het financieel debat dat hij aanstaande donderdag wil. Eerder in het debat liet Stef Blok (VVD) al weten het eens te zijn met deze 'marsroute'. Pechtold:
"We zullen deze week knopen moeten doorhakken voor een stevig akkoord voor 2013. Laten we kijken waar we het wel mee eens zijn. Daarom willen wij deze week nog een financieel debat."
Morgen presenteert Pechtold de plannen van D66, doorgerekend door het CPB.
Pechtold in de Tweede Kamer. Screenshot NOSPechtold in de Tweede Kamer. Screenshot NOS
Pechtold noemt in zijn tijd de kabinetsperiode op meerdere manieren "onzalig". Hij schopt Rutte na, omdat hij met Wilders in zee ging:
"Wie zich overlevert aan de grillen van een populist, kan het zich niet veroorloven in een spijkerbroek en gympies naar het Catshuis te komen. Je staat zomaar in je pak genaaid."
Meerdere onderhandelaars moesten zaterdag na het opbreken van de besprekingen in allerijl nog een pak regelen omdat er plotseling een persconferentie nodig bleek, vandaar.
Even tussendoor. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelt dat Nederland ruimte genoeg heeft om zijn begrotingshervorming langzamer door te voeren en dat paniek onnodig is.
"Hoewel het beste advies aan landen met fiscale aanpassingsprogramma's is om zich daaraan te houden om de markten gerust te stellen, heeft Nederland de ruimte om automatische stabilisatoren het werk te laten doen, zodat er geen reden is voor paniek" - Xavier Debrun, plaatsvervangend chef begrotingszaken van het IMF tegen persbureau Dow Jones
Roemer (SP) heeft nu het woord. Het kabinet "dat er eigenlijk niet kon komen" is nu dan toch gevallen, zo opent hij. Roemer schetst een beeld van Nederland dat schade opliep en zou gaan oplopen onder Rutte-I. "Dit kabinet gebruikte de crisis om de publieke sector verder in de uitverkoop te doen. Daarom ben ik blij met de beslissing van Wilders."
"Nu staan we voor de keuze alsnog onze verantwoordelijkheid te nemen. We moeten mensen het vertrouwen geven dat we er voor hen zijn. De SP wil geen knutselwerk van een demissionair kabinet. Desondanks moeten we wel plannen naar Brussel sturen, iets waar wij ook ideeën over zullen inbrengen. Hoe meer zaken we het met elkaar over eens kunnen worden, hoe beter het is."
Roemer wil snelle verkiezingen. "We moeten zo snel mogelijk weer een volwaardige regering hebben. Wat ons betreft voor de zomervakantie. Ik vraag de premier daar zo snel mogelijk duidelijkheid over te geven."
Opvallend: er is - afgezien van voorzitter Verbeet - nog geen enkele vrouw aan het woord geweest tijdens dit debat.
Pechtold raakt een gevoelig punt bij Buma (CDA). Hij begint over de bezuiniging op de ontwikkelingssamenwerking. In het akkoord dat op tafel lag, stond dat het kabinet een bedrag van 500 miljoen in 2013 en 750 miljoen in 2014 en 2015 wilde bezuinigingen. Buma:
"U spreekt me nu aan op de moelijkste dingen van de eigen partij. Ik heb dat gedaan omdat je hoort te geven en nemen in de onderhandeling. Van ons was van belang dat het een tijdelijke bezuiniging was, maar het was absoluut één van de moeilijkste toezeggingen voor onze partij."
Binnen het CDA was al lange tijd forse kritiek op het voornemen om op ontwikkelingssamenwerking te bezuinigen.
Het Catshuis, het weglopen van Wilders, de koopkracht van AOW'ers, de drieprocentsregel, de verkiezingsdatum. De mannen die tot nu toe aan het woord kwamen, snijden allerlei onderwerpen door elkaar aan. Van concrete toenadering is nog geen sprake. Leon Willems van FD:
Leon_Willems Leon Willems Ik vrees dat heel tv-kijkend Nederland na afloop debat geen idee heeft welke kant het opgaat, mij inbegrepen 24 april 2012
Politiek redacteur van NRC Erik van der Walle:
Samsom interrumpeert Van Haersma Buma als eerste. Samsom:
"Kan de heer Buma aangeven wat het akkoord voor de AOW'ers zou betekenen? U durft het percentage niet te noemen: AOW'ers gaan er drie tot vier procent in koopkracht achteruit."
Buma antwoordt dat de cijfers nog niet definitief waren en dat de breuk al kwam voordat hier echt duidelijkheid over was. Buma:
"Wij hadden nog, zoals u weet, ruimte over voor het herstel van de koopkracht."
Blok, een van de eerste sprekers van het debat, in beeld: "Nederland staat er slecht voor. Er gaat nu kostbare tijd verloren."
Volgende spreker: Van Haersma Buma (CDA). "Wilders zei zaterdagmiddag tegen de pers dat hij zijn rug recht had gehouden, maar wij zagen twee uur eerder slappe knieën."
ronaldgiphart Ronald Giphart Politieke paradox: "Een rechte rug met slappe knieën". #debat 24 april 2012
Van Haersma Buma vervolgens:
"Deze schuldencrisis los je alleen maar op met herstel van vertrouwen. Vertrouwen in de woningmarkt, in de economie en de samenleving, en in het feit dat we onze schulden kunnen terugbetalen. We wisten dus wat ons te doen stond."
De CDA-man verwijst naar een debat van vorig jaar waarin de Kamer het er roerend over eens was dat Griekenland zich aan de regels moest houden. Nu willen meerdere partijen die regel, de 'drieprocentregel', een "door ons zelf verzonnen regel", ontduiken. Nu het stuk is gelopen, zijn de problemen groter.
Arie Slob (ChristenUnie) wil van Wilders weten wat er de weken na de bijna-breuk van eind maart is gebeurd. "Er was toen weer perspectief zei u. Nu brandt u het hele pakket af, maar dat is toch niet in de laatste twee weken besloten." Wilders: "Na de bijna breuk hebben we gezegd dat we verder wilden. Aan het einde van de rit maak je echter de balans op."
Wilders herhaalt: er was geen deal tot er een totale deal was, dat heb ik altijd gezegd. Ook hebben wij altijd gezegd dat drie procent ook van 4 procent mocht zijn. "Het toont lef en moed dat we nu nee hebben gezegd."
Politiek redacteur van NRC Handelsblad Thijs Niemantsverdriet:
thijsniemant T Niemantsverdriet Interessant: geen van de partijen, behalve de CU, interrumpeert Wilders. #catshuisdebat 24 april 2012
Wilders achter de microfoon. Screenshot NOSWilders achter de microfoon. Screenshot NOS
Wilders somt op waarom hij niet akkoord kon gaan met het Catshuisakkoord:
- forse verhoging werkloosheid
- koopkracht zou een knal krijgen
- het zou afzien zijn voor 'Henk Senior'
Slob vraagt om duidelijkheid: wat is er gebeurd tussen de ‘moeilijke fase’ en het eind van de onderhandelingen. Wilders grijpt als antwoord ook terug naar de Europese eis van 3 procent, waar VVD en CDA aan vast wilden houden. “Wat ons betreft mag dat ook 4 procent zijn.” Maar dat leggen we vast om onze kinderen niet een schuld op te zadelen, zegt Slob.
Slob:
"U heeft ook voor die moties gestemd, daar heeft u ook verantwoordelijkheid voor genomen".
Wilders:
"We dragen die verantwoordelijkheid nu niet meer omdat de situatie is veranderd."
De Tweede Kamer reageert met hoorbare verontwaardiging.
Wilders is begonnen aan zijn termijn. "Het pluche loslaten", was het beste wat hij had kunnen doen. Het Catshuispakket pakt volgens hem vooral de burger, met onder meer de btw-verhoging en de nullijn. Wilders:
"Dit is het laatste wat Nederland nodig heeft. Het CPB bevestigt ons gelijk. De koopkracht daalt. We tonen moed en een rechte rug door nee te zeggen tegen dit akkoord. Ik kon niet anders. Of we kiezen voor Henk en Ingrid óf we kiezen voor megabezuinigingen van Brussel."
Volkskrant-columnist Peter Middendorp:
Petermiddendorp Peter Middendorp nou, wie gaat zich t eerst voor Wilders voor lul laten zetten? 24 april 2012
De termijn van PvdA-leider Samsom is afgelopen. In zijn termijn maakte hij niet alleen Rutte verwijten, maar ook de hele politiek. Hij sprak van een wanprestatie.
Samsom opperde dat er verkiezingen op 12 september moeten worden georganiseerd. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt meldt dat dat zou betekenen dat de Tweede Kamer dan wettelijk afscheid neemt op Prinsjesdag.
PieterOmtzigt Pieter Omtzigt @diederiksamsom wil verkiezingen op 12 september. Dan neemt oude Tweede Kamer wettelijk afscheid op 18 september. Dat is prinsjesdag... 24 april 2012
Samsom eindigde zijn termijn met de plannen van de PvdA. Hij wil acht miljard te besparen in 2013, waarbij de plannen uit het gedoogakkoord die de partij niet wil komen te vervallen. “Ja”, zegt Pechtold, “maar acht miljard is te weinig en het zijn úw plannen. Als u voor 3,6 procent wil gaan in 2013, is dat dan een pakket plannen waar we andere partijen in mee krijgen of zijn het puur PvdA-plannen?”
Volgens Samsom kan het breed gedragen worden. Hij stapt vervolgens op en laat het podium aan Wilders.
Ondertussen kunnen we concluderen dat kabinetten vaker wél vallen, dan niet. Lees ons artikel Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn slechts zes kabinetten níet gevallen.
Pechtold en Samsom steggelen wat over wat er “na de komma” staat. Ze bedoelen daarmee de regel vanuit Brussel dat je ‘maximaal drie procent begrotingstekort moet halen, behalve bij exceptionele omstandigheden’. Bevindt Nederland zich wel of niet achter de komma? Samsom vindt van wel, omdat Nederland als enige land in West-Europa een krimp voor 2012 te wachten staat. Pechtold wil liever dat Samsom alsnog toezegt de drie procent te willen halen.
Eerder in het debat liet hij al doorschemeren dat de eis van drie procent geen keiharde afspraak is. Joost Vullings (NOS) twittert:
JoostVullings Joost Vullings Samsom lijkt bereid over 3% te praten. In PvdA-plan is begrotingstekort 3,6% in 2013. 24 april 2012
De oppositie moet nog even wennen aan de nieuwe rol in de Kamer, stelt NOS-verslaggever Jeroen van Dommelen:
jeroenvdommelen jeroen van dommelen Debat #Catshuis. Nog erg onwennig: fractievoorzitters moeten omschakelen naar samenwerking ipv oppositie vs coalitie. #egeltjesliefde 24 april 2012
Een venijnige tweet van Ronald Plasterk (bekijk ook de foto):
Samsom krijgt repliek van Van Haersma Buma (CDA). Hij vraagt om toezeggingen van de PvdA. "Bent u bereid op korte termijn stappen te zetten op de woningmarkt?” Samsom antwoordt dat het dan wel "eerlijk" moet. Hij lijkt vanachter de microfoon meteen te willen beginnen met onderhandelen.
De drie procent in 2013, de eis vanuit Brussel, is volgens Samsom geen keiharde afspraak. Samsom:
"Als het zeer onverstandig is voor de economie om daaraan te voldoen, moet je het niet doen. We weten dat Brussel bereid is daarnaar te kijken als je ook op de middellange en lange termijn goede plannen hebt. Wij hebben die, het Catshuispakket niet."
Politiek redacteur Erik van der Walle:
Samsom zijn spreektijd is begonnen. Zijn voorstel van Samsom (PvdA): verkiezingen op 12 september.
Pechtold weer. Hij zegt:
“U wilt straks het Catshuisakkoord voorleggen aan de Kamer. Op 30 april moeten we iets aan Brussel voorleggen. Hoe wilt u te werk gaan?”
De D66’er bepleit het snel doorhakken van knopen.
“Ik stel voor: morgen heeft het CPB al onze plannen doorgerekend, donderdag houden we een financieel debat waarop we het op hoofdlijnen eens worden.”
Blok zegt het eens te zijn met die ‘marsroute’. Daarna rondde hij zijn termijn af. Blok:
"Wij kiezen voor snelheid: snel verkiezingen, snel het begrotingstekort terugdringen en snel het vertrouwen in Nederland herstellen."
De korte verklaring van Mark Rutte bij de opening van het debat gemist? Bekijk hem hier.
Politiek redacteur Erik van der Walle volgt het debat vanuit de Kamer.
D66-kamerlid Boris van der Ham stuurt een foto het web op die de hectiek in de wandelgangen van de Tweede Kamer laat zien.
Ook Samsom (PvdA) loopt naar voren om Blok te ondervragen. Hij gaat inhoudelijk in op het pakket bezuinigingsmaatregelen dat er ligt. "De VVD staat altijd voor financiële degelijkheid - waarom zit dat dan niet in dit pakket?" Het levert geen inhoudelijk antwoord op van Blok, omdat die de vraag omdraait en voorstelt naar het pakket maatregelen van de PvdA te kijken. "Twee vragen onderweg en nu alweer jij-bakken", zegt Samsom, waarna hij weer gaat zitten.
Samsom zijn spreektermijn volgt op die van Blok. Bekijk ook zijn verklaring voorafgaand aan het debat.
De NOS heeft een video van de aankomst van Wilders online gezet. "Het zal ongetwijfeld een hard debat worden, maar daar hou ik van."
Geert Wilders komt als derde spreker aan het woord, na Stef Blok (nu aan het woord) en Diederik Samsom.
Blok voelt zich na een vraag van Pechtold (D66) geroepen om op te sommen welke hervormingen wel zijn voorgelegd aan de Kamer. "De afgelopen anderhalf jaar zijn goed besteed", zegt hij. "Zo hebben we, typisch VVD, de regering kleiner gemaakt. Pechtold sneert: "Minder ministers? Ja, u heeft er nu geen enkele meer."
Kritiek op Blok is er niet alleen vanaf de interruptiemicrofoons. Ineke van Gent (Groenlinks) twittert:
inekevangent Ineke van Gent Nederland staat er slecht voor aldus Stef Blok en begint vervolgens over de verkiezingsdatum. #afleidingsmanouvre Ook nog zelfreflectie? 24 april 2012
Slob (ChristenUnie) was de eerste die interrumpeerde. Zijn vraag: voelt Blok zich namens de VVD verantwoordelijk voor wat er gebeurd is in die zeven weken, een tijd waarin de staatsschuld alleen maar opliep? "Er is ontzettend veel tijd vermorst", zegt Slob. Blok wil niet langer achterom kijken; de Kamer moet vooruit. "Wij willen daarom ook zo snel mogelijk verkiezingen."
Over het organiseren van die verkiezingen staat in de kieswet:
Artikel F 2
In geval van ontbinding van de Tweede Kamer vindt de kandidaatstelling plaats binnen veertig dagen na de dagtekening van het koninklijk besluit tot ontbinding, op een bij dat besluit te bepalen dag.Artikel J 1
De stemming vindt plaats op de drieënveertigste dag na de kandidaatstelling.
In de praktijk wordt vanwege "een zorgvuldige voorbereiding" de 40 dagen voor de kandidaatstelling aangehouden die in Artikel F2 staat genoemd. Dit kan echter worden verkort, maar is ongebruikelijk en in het nadeel van nieuwe partijen.
Stef Blok (VVD) is begonnen aan zijn spreektijd. Hij stelt dat snelle verkiezingen van "grootste belang" zijn om de "oplopende financiële schade" te beperken. Hij erkent dat het lastig is voor nieuwe partijen om toe te treden, maar uitstellen tot na de zomer heeft meer nadelen.
Rutte is begonnen aan zijn verklaring.
"Stilstand is niet goed voor Nederland. De noodzaak om maatregelen te treffen is niet anders of minder geworden. Daarvoor zijn de problemen te erg."
Hij spreekt zijn hoop uit de de partijen in de Kamer bereid zijn om te helpen Nederland door deze moeilijke periode te helpen. Daarover wil Rutte vandaag graag in debat.
Ik sta hier zonder pretenties. Het woord is nu aan de Kamer en daarna aan de kiezer. Het kabinet gaat graag met de Kamer in debat voor de begroting voor 2013.
Rutte is zojuist de plenaire zaal van de Kamer binnengaan. Hij werd omringd door een zwerm aan journalisten. RTL-verslaggever Jos Heymans werd bijna omver gelopen. Rutte zei een extra dag mediastilte in acht te nemen uit respect voor de Tweede Kamer, die volgens hem als eerste ingelicht moet worden.
Mark Rutte komt aan bij het debat. "Het woord is eerst aan de kamer".Mark Rutte komt aan bij het debat. "Het woord is eerst aan de kamer".
Premier Rutte zal zich in de Tweede Kamer moeten verantwoorden voor de val van zijn kabinet. De oppositie zal naar verwachting flink op hem inhakken, nu hij er niet in geslaagd is de boel bij elkaar te houden in crisistijd. NRC-politiek redacteur Derk Stokmans blikt vooruit op het debat:
“De oppositie zal Rutte vanmiddag aanvallen op het feit dat hij er niet in geslaagd is zijn kabinet staande te houden. Ze zullen hem proberen te beschadigen. Maar als je Rutte onverantwoord gedrag verwijt, dan moet je natuurlijk wel laten zien dat je verantwoordelijkheid wilt nemen voor de begroting voor 2013 en de forse bezuinigingen die daarbij horen. De angel vandaag zit ‘m in: hoé je bezuinigt, hoeveel je bezuinigt en hoeveel al in 2013. Daar zit het politieke conflict. Ook Stef Blok (VVD) en Van Haersma Buma (CDA) zullen zich moeten verantwoorden.”
Het debat begint met een verklaring van Rutte. Vervolgens komen alle fracties aan het woord en zal er flink geïnterrumpeerd worden, vooral als Wilders aan het woord komt. De drie belangrijkste onderwerpen die worden besproken?
- de begroting van 2013 (wie wil op welk gebied samenwerken)
- de onderwerpen die controversieel worden verklaard (en waarover het demissionaire kabinet niet mag beslissing)
- de verkiezingsdatum (die na de zomer zullen gaan plaatsvinden)
Fijn dat je dit liveblog volgt. Maar is de val van kabinet-Rutte ook echt belangrijk? Rob Wijnberg zet op nrcnext.nl de boel in perspectief. Lees zijn column over de narcistische ruis die de voorpagina's beheerst.
"Politici zijn blind voor toeval. Ze willen beheersen. Berekenen. Controleren. Verantwoordelijkheid nemen. Daardoor wordt hun blik heel klein: enkel over het triviale hebben ze werkelijk zeggenschap. Ze debatteren over wat vandaag op de voorpagina’s staat en morgen weer is vergeten. Hun beleid gaat hoogstens één kabinet mee. Want ze zijn niet autonoom: ze moeten luisteren naar kiezers, achterbannen, lobby’s, belangen."
Hero Brinkman heeft nog geen nieuwe naam voor zijn partij, maar hij heeft wel drie opties. Vanavond bij Pauw & Witteman maakt hij de definitieve naam bekend. In een verklaring zei hij zojuist dat hij "voor de burger wil gaan staan" en niet voor "Europa en meer regels". Volgens Brinkman is "een stem op de PVV is een verloren stem, dat zal de Nederlander inmiddels door hebben".
Lees hier ons bericht over de plannen van Hero Brinkman.
Hero Brinkman staat voor aanvang van het debat de pers te woord over zijn plannen. De NOS meldde eerder dat Brinkman met een eigen lijst meedoet en zich dus níet aansluit bij een bestaande partij. Hij staat zo in de hal voor de plenaire zaal de verzamelde pers te woord. Naar verwachting komt hij met de naam van zijn nieuwe partij.
HeroBrinkman Hero Brinkman Om 13.35 uur heb ik een mededeling aan de verzamelde pers in de hal voor de plenaire zaal. 24 april 2012
Om 14.00 begint in de Tweede Kamer het debat over de val van het kabinet. Verwacht wordt dat Rutte zich zal moeten verdedigen tegen aanvallen van de oppositie. Het Catshuisoverleg tussen VVD, CDA en PVV liep afgelopen zaterdag stuk toen Wilders het pakket plannen de rug toekeerde. Gisteren bood Rutte het ontslag van zijn kabinet aan. Na de zomervakantie worden verkiezingen gehouden. Nrc.nl houdt de ontwikkelingen rondom het debat bij in een liveblog.