Verdeelde coalitie om de tafel in het Catshuis: niet omdat Europa het wil

MH catshuis 8058_125210

Rutte, Verhagen, Wilders en hun secondanten aan de onderhandelingstafel in het Catshuis voor de eerste dag onderhandelen over de bezuinigingen. Foto NRC / Maarten Hartman

Binnenland

“Ik hoop eigenlijk maar één ding: dat dit afgelopen is”, aldus PVV-leider Wilders op het terras van het Catshuis. “Hoe eerder dit voorbij is hoe beter.” Deze ochtend beginnen de onderhandelingen tussen VVD, CDA en PVV over een nieuwe forse bezuinigingsronde.

Bezuinigen doen we niet omdat Europa het wil, benadrukte premier Rutte, “maar omdat het voor onszelf van belang is. Zo simpel is het.” Rutte probeert dit al vanaf het moment van bekendmaking van de cijfers te beklemtonen.

Wilders trekt besprekingen breder: ook onderhandelen over niet-financiële maatregelen

Opmerkelijk waren de woorden van Wilders, die zei dat het de komende weken niet alleen gaat om financiële maatregelen, maar ook om niet-financiële maatregelen. Daarmee trekt hij de besprekingen nog breder, om uitruilen mogelijk te maken en met een “fair pakket” terug te kunnen naar zijn kiezers.

Vicevoorzitter Verhagen:

“Dit is geen tijd voor politieke stilstand. We moeten het huishoudboekje op orde krijgen, slim hervormen, stimuleringsmaatregelen treffen. Het één kan niet zonder het ander.”

Er zal fors moeten worden gesneden om het begrotingstekort dat dreigt uit te komen op 4,5 procent, terug te brengen tot 3 procent. De onderhandelingen vinden plaats onder voorzitterschap van Rutte, die VVD-fractieleider Blok meeneemt. Voor het CDA schuift naast Verhagen fractieleider Van Haersma Buma aan en PVV-fractieleider Wilders wordt begeleid door vicefractievoorzitter Agema. Rutte kondigde totale mediastilte aan tijdens de besprekingen.

De Jager zit in een kamertje naast de onderhandelaars

De opbouw van de onderhandelingen is volgens NRC-politiek redacteur Erik van der Walle nog volstrekt onduidelijk:

“Het is niet helder hoeveel er gesneden gaat worden. Iedereen is het erover eens dat er netto 9 miljard voor nodig is om op 3 procent te komen. Er vindt een inventarisatie plaats met behulp van minister van Financiën De Jager aan de hand van een staalkaart aan bezuinigingen. De Jager zit in een zaaltje naast de onderhandelaars. Hij zal er overigens niet de hele tijd bij zijn. Hij spreekt op zijn ministerie met de financieel specialisten van de drie coalitiepartijen, om het draagvlak te verbreden.”

‘PVV betichtte vorig kabinet van achterkamertjespolitiek, nu in zelfde positie’

Voor deze tussenformatie zijn drie weken uitgetrokken. Wilders noemde dat vorige week wel erg ambitieus, als er maar zo’n drie uur per dag wordt onderhandeld. Het zal lastig onderhandelen worden in de tijd die er voor staat, reageert Van der Walle:

“Het Kamerwerk gaat immers gewoon door. Bij een formatie is dat natuurlijk anders. Rutte kan op ieder moment naar de Kamer worden geroepen. De oppositie wil goed zicht op de situatie houden. Toen Balkenende IV in maart 2009 het tussentijdse coalitieakkoord verdedigde in de Kamer, liep de PVV-fractie uit protest weg. De partij betichtte het kabinet van achterkamertjespolitiek, waardoor het ‘Noord-Koreaanse parlement’ geen invloed meer kon uitoefenen. Het is de vraag of ze nu niet zelf in die situatie komen.”

‘Potsierlijk om hier acht weken over te vergaderen’

“Europa verwacht in april een bezuinigingsplan. Of dat plan er nu medio of eind april komt maakt niet zoveel uit. Daar zijn ze wel flexibel in. Maar er moeten natuurlijk wel deadlines gehaald worden. Het zou potsierlijk zijn als hier acht weken over wordt vergaderd.”

PVV wil korten op ontwikkelingshulp - CDA heeft toegezegd dat niet te doen

Van der Walle:

“VVD en CDA zien in dat je het niet alleen met korte termijn bezuinigingen haalt, maar hervormingen noodzakelijk zijn. Dan hebben we het over maatregelen op de arbeidsmarkt, de zorg en en de woningmarkt. De PVV zal zich daar natuurlijk tegen verzetten. Wilders zal niet veel accepteren als er niet wordt gekort op ontwikkelingssamenwerking. Maar laat het CDA nu net een motie hebben gesteund waarin staat dat hier niet op bezuinigd mag worden. Ook de SGP heeft zich uitgesproken tegen korten op ontwikkelingssamenwerking en die partij heeft het kabinet nodig om een meerderheid te krijgen in de Eerste Kamer.”

Wilders verwacht een uitruil met euro-onderzoek op zak

Opmerkelijk is verder dat Wilders vandaag het onderzoek presenteert waaruit zou blijken dat het herinvoeren van de gulden goedkoper is dan doorgaan met de euro. Met deze uitkomsten op zak zal hij een uitruil willen forceren in de onderhandelingen.

Wat is de beste strategie om eruit te komen? De dilemma’s van het onderhandelingsspel op een rij.

Lees meer over:
begrotingstekort
Bezuinigingen
Catshuis
EU
Fleur Agema
Geert Wilders
Mark Rutte
Maxime Verhagen
PVV
Stef Blok
Sybrand Van Haersma Buma
tussenformatie

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief