Alle grensverkeer op de foto

Als het kabinet zich aan zijn voornemens houdt, kan de automobilist in de toekomst dit soort post verwachten: “Geachte houder van kenteken ..-..-.. In het kader van een politieonderzoek naar drugsrunners is uw auto tienmaal gefotografeerd door onze digitale grenscamera, dagelijks steeds om zeven uur ’s ochtends en ’s avonds bij Hazeldonk.

De beelden werden vier weken bewaard en gebruikt voor daderprofilering en delictanalyse. Indien kenteken en tijdstip niet overeenkomen met uw voertuig kunt u om inzage en correctie verzoeken via….”

Was getekend, de minister, voor deze, de hoofdofficier.

Althans dat is wat het kabinet vorige maand beloofde in antwoord op een WRR-rapport over de groeiende informatiemacht van de overheid. Als dat laatste ambtelijke zinnetje over “inzage en correctie” er echt komt, is dat een grote verbetering. Maandag onthulde de krant het bestaan van (alweer) een nieuw digitaal kentekenregistratiesysteem, specifiek bedoeld voor 14 grensovergangen.

Met dit systeem, onder de geheimzinnige afkorting @migo-boas, wordt nationale grensbewaking heringevoerd. Dat is in flagrante strijd met het Schengenverdrag dat dergelijke bewaking alleen voor de Europese buitengrens toestaat. Nu gebeurt het onder het mom van criminaliteitsbestrijding. Met als creatief excuus dat voortaan alle grenspassanten verdacht kunnen zijn. Nog los van de EU-afspraak over vrij verkeer van personen en goederen, is dat een zeer forse inbreuk op de privacy. Kennelijk vindt de politie dat een stelselmatige observatie van ál het grensverkeer gelegitimeerd is, ook zonder feitelijke verdenking. De honderd procent controlestaat is niet meer ver af. ‘Omdat uw kenteken daar was’, heeft u straks iets uit te leggen.

In het antwoord op de zorgen van de WRR over de iOverheid belooft minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) dat de burger na afloop te horen krijgt hoe lang zijn gegevens werden bewaard en waartoe. De versterking van het ‘inzage- en correctierecht’ komt geen minuut te laat, gezien de snelheid waarmee digitale observatietechnieken worden ontwikkeld. En gezien het ongebreidelde enthousiasme van de overheid om databases te koppelen. Zo verandert de burger vanzelf in een risicoprofiel met een vast gedragspatroon, waarvan afwijkingen verdacht kunnen zijn. Het recht om onbespied te leven, verdwijnt. Inmiddels zijn er legio burgers die al gedupeerd zijn door identiteitsfraude. Met een valse kentekenplaat, vals ID-bewijs, paspoort of een valse naam.

Het nieuwe grensnetwerk vertrouwt intussen geheel op de integriteit van de kentekens. Ook dat is een illusie. Deze camera’s zullen straks de sterke groei in aantallen valse kentekens aantonen. En bevorderen.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding

(Dit is een eerder verschenen commentaar uit NRC Handelsblad)