‘Walvissen zijn wellicht migrerende astronomen’
Een bultrug in 'zingende positie'. Foto NOAA's National Ocean Service / Flickr
Walvissen pakken migreren professioneel aan. Ze zwemmen elk seizoen duizenden kilometers heen en weer door de meest turbulente stukken oceaan ter wereld. Uit een nieuwe studie naar de dieren blijkt dat ze bovendien nauwelijks van hun route afwijken. Hoe doen ze dat?
Uit nieuw onderzoek naar de migratieroutes van bultrugwalvissen van de universiteit van Canterbury (Nieuw-Zeeland) blijkt dat de routes van de beesten bijna kaarsrecht zijn. De nu bekende methoden waarmee walvissen waarschijnlijk navigeren, zijn niet nauwkeurig genoeg om die rechte routes te verklaren. Onderzoeksleider Travis Horton suggereert dat ze wellicht de maan en de sterren volgen om te navigeren.
Migreren met onwaarschijnlijke precisie
Wired schrijft dat het team van Canterbury acht jaar lang bultruggen met zendertjes heeft gevolgd tijdens hun migratie naar de zuidpoolwateren in de zomer, en terug naar warmer water in de winter. Bij het in kaart brengen van de routes kwamen ze er achter dat de zoogdieren met onwaarschijnlijke precisie de wereld overzwemmen.

De migratieroutes van walvissen in 2008 (driehoekjes) en in 2009 (cirkeltjes). Te zien is hoe die verschillende routes bijna precies op elkaar te leggen zijn. Foto Biology Letters
De bultruggen bleken doorgaans maximaal vijf graden van hun route af te wijken, ondanks zware stormen, oppervlaktestromingen en andere afleiding in zee. Bij de helft van de in kaart gebrachte routes weken de walvissen zelfs maar één graad of minder van hun route af.
Precisie is moeilijk te verklaren
Horton zegt dat deze precisie moeilijk te verklaren is met de nu bekende navigatiemethoden, zoals geomagnetisme en het volgen van de zon. Volgens Horton varieert het magnetisme van de aarde te veel, en is de zon als navigator vanuit open zee met alleen maar een blauwe horizon als referentie lastig te gebruiken. Daarbij komt dat studie’s naar deze methoden vooral gedaan zijn naar migrerende vogels.
Een andere onderzoeker, John Calombokidis, denkt dat walvissen navigeren met behulp van hun gezang, dat duizenden kilometers onder water kan reizen, en zo als sonar gebruikt kan worden om de positie te bepalen.
Studie naar navigeren volgt
Horton vermoedt dat de walvissen de verschillende methoden combineren om de juiste weg te volgen. Hoe precies blijft een mysterie, maar de onderzoeker heeft al aangekondigd een studie voor te bereiden naar navigatiemethoden op zee. Niet alleen naar walvissen, maar ook naar vissen, reptielen en vogels.
Het antwoord op de vraag of walvissen daadwerkelijk astronomen zijn, zal dus nog even moeten wachten.

