Obama spreekt vannacht land toe over Libië, rol VS zo klein mogelijk
Obama op een symposium vandaag in Bell Multicultural High School in Washington. Foto Reuters / Kevin Lamarque
President Obama spreekt vannacht zijn land toe over Libië. Politici uit beide partijen spelen al een week het anti-oorlogssentiment tegen hem uit.
Obama’s speech komt na een belangrijke diplomatieke overwinning voor de Amerikanen: de NAVO aanvaardde gisteren het volledige commando van de militaire operatie boven Libië. “Door dit NAVO-besluit wordt verwacht dat Obama vannacht de toekomstige bijdrage van de VS zo klein mogelijk zal voorstellen”, aldus NRC-correspondent Tom-Jan Meeus.
Wel blijven er veel vragen. De Amerikaanse politicoloog Alexander Downes onderzocht sinds 2004 honderd gewapende buitenlandse interventies die sinds 1816 in de wereld plaatsvonden. In Foreign Affairs en Foreign Policy deelt hij al enkele conclusies. Meeus sprak met hem.
“Mijn voornaamste conclusie is dat de meeste buitenlandse interventies uitlopen op burgeroorlog. Er zijn verschillende soorten interventies. Je kunt proberen een afgezette leider terug aan de macht te brengen. Dat loopt zelden goed af. Je kunt proberen een democratie te vestigen. Dat wordt ook meestal ook niks. Je kunt een zittende leider tot aftreden dwingen en deze vervangen; de geschiedenis leert dat ook dit erg vaak leidt tot burgeroorlog.”
Hoe schat u de situatie in Libië in?
“Het Westen heeft een dubbele agenda in Libië. Formeel treedt het op om genocide te voorkomen. Maar in werkelijkheid hoopt men Gaddafi af te zetten. Dat laatste is bijna vragen om burgeroorlog. Het bruto nationaal product van Libië is hoog omdat het land olie heeft. Maar inwoners leven in armoede. Die factor draagt sterk bij aan de kans op burgeroorlog. Het is een etnisch divers land, heeft een tribale cultuur: ook een recept voor burgeroorlog. Gezien de geschiedenis is het bijna lachwekkend te verwachten dat Gaddafi afzetten democratisering van Libië in gang zet.”
Als de succeskans zo klein is, waarom beginnen politici dan aan interventie?
“Hoogmoed, meneer”, zegt hij met een knipoog. “Afghanistan is hét voorbeeld. We hebben interventies van de Britten gehad – in 1839, daarna in 1878. We hebben de Sovjet-Unie zien aanmodderen vanaf 1980. En toen probeerde het Westen het onder Amerikaanse leiding in 2001 nog maar eens. Echt interessant is waarom men toen wél resultaat verwachtte. Dat land is extreem armoedig, etnisch zeer divers, het kent nauwelijks democratische traditie. Dus dit had in 2001 geen ingewikkeld vraagstuk hoeven zijn.”
