Uitspraak 26: iPod luisteren op werkplek ook belast?

Verplicht het beluisteren van een iPod met oortjes op het werk de baas tot het betalen van Buma-rechten? Het ziet er wel naar uit.

Met commentaar van NJB-medewerker Dirk Visser en NJB-redacteur Corien Prins

De zaak. Auteursrechtenorganisatie Buma-Stemra eist van een metaalbewerkingsbedrijf uit Emmeloord 554,04 euro en een dwangsom van 500 euro. Bij een controle vorige zomer had een Buma-medewerker namelijk twee muzieknummers gehoord die in een loods van het bedrijf klonken. Het ging onder meer om ‘Ik kan het niet alleen’ van Marco Borsato. Het bedrijf had al eerder geweigerd te betalen. Buma had een jaar eerder al geconstateerd dat in de productieruimten van het bedrijf luidsprekers waren gemonteerd.

Waarom ontstaat ruzie over zo’n laag bedrag?
Kennelijk is het bedrijf, gespecialiseerd in plaatbewerking en lasersnijden, het helemaal zat. Ze vonden de rekening onzin en stuurden die terug met een briefje. Hun bedrijf is niet voor het algemene publiek toegankelijk. Het ging bovendien om een internetradio die alleen voor het personeel is te horen. En die zou alleen voor nieuwsberichten worden gebruikt.
Buma schrijft terug hoe de wet werkt en doet er de brochure ‘Muziek in werkruimten‘ bij. Bovendien vertelt Buma dat ook voor het ‘openbaar maken’ van jingles en tunes van radionieuws auteursrechten zijn verschuldigd. Dit is immers muziek!” Dan wordt de deurwaarder gestuurd.

Wat zegt de auteurswet?
Juridisch is de vraag of het bedrijf muziek ‘openbaar heeft gemaakt’. Daaronder moet worden verstaan het voordragen, op- of uitvoeren of een voorstelling geven van het werk. Dat hoeft niet voor het publiek te zijn. Ook achtergrondmuziek laten horen in werkplaatsen valt er onder. Een werknemer die voor z’n eigen plezier een radio’tje neerzet waar ook collega’s naar kunnen luisteren bezorgt de baas echter geen rekening. In het arrest De Zon uit 1979 heeft de Hoge Raad vastgesteld dat de werkgever een ‘beroeps- of bedrijfsbelang’ moet hebben bij die muziek.

Welke feiten vindt de rechter belangrijk?

De rechter noteert dat het bedrijf haar medewerkers toestemming geeft om naar muziek te luisteren. ‘Omdat niet iedereen van dezelfde muziek houdt, zijn er medewerkers die via een iPod of via hun telefoon naar muziek luisteren’. Ook staan er draagbare radio’s her en der. Bij de goederenontvangst zijn luidsprekers gemonteerd. Of die radio’s prive eigendom van het personeel zijn kan de rechter niet vaststellen.

Is muziek beluisteren dus een bedrijfsbelang?
Hier wordt het interessant. De rechter vindt van wel. Wie tijdens werktijd muziek mag luisteren ‘zelfs middels een iPod of mobiele telefoon’ dient een bedrijfsbelang. ‘Immers, tevreden werknemers werken harder”. Door radio’s en iPods toe te staan maakt het bedrijf dus muziek ‘openbaar’, schendt het auteursrechten. Het bedrijf moet de Buma-rekening betalen van 554,04 betalen plus de proceskosten van Buma 1141,80.

Werknemers die met toestemming naar een MP3speler luisteren zadelen de baas met een Buma-rekening op?
Het antwoord is waarschijnlijk ‘ja’.

Lees hier, hier en hier weblogs van advocaten over deze zaak. En hier een reactie van Buma. En hier Kamervragen van het lid Fred Teeven (VVD). Op boek9.nl en recht.nl (zie blogroll hiernaast) zijn ook veel links verzameld. Zie hier het dossier op de site van VNO-NCW over de kwestie muziek in werkruimten.

Reageren? Nuanceren verplicht. Alleen met volledige vermelding van naam.