Vijftig jaar mode: de loopbaan van Grace Coddington

Grace Coddington wilde eigenlijk helemaal niet meewerken aan ‘The September Issue’, de documentaire waarin de redactie van de Amerikaanse Vogue wordt gevolgd bij het maken van het septembernummer van 2007. Het werd haar opgedragen door hoofdredacteur Anna Wintour.

Maar creative director Coddington, een oudere (inmiddels 71), in het zwart geklede vrouw met een wilde bos rood haar en een onelegante manier van lopen, ontpopte zich tot heldin van de film. Je ziet haar vol toewijding romantische, fantasievolle, theatrale modereportages bedenken en stylen, die door Wintour vervolgens genadeloos worden ingekort, wat weer een hoop gemopper en gevloek bij Coddington veroorzaakt.

Na de documentaire kwamen interviewverzoeken en de herkenning op straat, en dat bleek minder naar dan de schuwe Coddington had gedacht. Sterker: ze heeft onlangs haar memoires het licht doen zien, met flair opgeschreven door Michael Roberts, zelf ook niet de minste: hij is fotograaf, illustrator en journalist, verbonden aan Vanity Fair. De geestige illustraties in Grace zijn van Coddington zelf, die nog altijd geen foto’s maakt bij modeshows, maar vanaf de eerste rij de outfits natekent die ze mooi vindt.

De loopbaan van Coddington, die opgroeide op een kaal en dunbevolkt eiland aan de noordkust van Wales, beslaat meer dan vijftig jaar. Voordat ze eind jaren zestig als stylist begon bij de Britse Vogue, was ze een succesvol model, dat in navolging van Jean Shrimpton (The Shrimp) ‘The Cod’ werd genoemd. Ze werkte veel in Parijs en Vidal Sassoon ontwierp op haar een van zijn beroemde geometrische kapsels, de five-point cut.

Haar modellencarrière werd halverwege onderbroken door een ernstig auto-ongeluk, waarbij haar gezicht ‘tegen een van de autospiegels dreunde’ en een van haar oogleden werd afgesneden. Ze moest vijf operaties ondergaan en het duurde twee jaar voor ze van alle verwondingen was hersteld. De littekens aan haar oog verborg ze voortaan achter theatrale, zelfontworpen oogmake-up, die een trend zette (maar tot haar verontwaardiging wordt toegeschreven aan Twiggy).

Het ongeluk is niet de enige tegenslag in haar leven. Coddingtons vader overleed toen ze twaalf was. Haar oudere zus, die na haar scheiding aan lager wal raakte, stierf na een overdosis valium, en liet twee jonge zonen van twee verschillende vaders achter. Coddington probeerde de oudste te adopteren, maar omdat ze net was gescheiden van haar tweede man, die haar bedroog, mislukte dat. Zelf heeft ze geen kinderen kunnen krijgen: de enige keer dat ze zwanger was, kreeg ze na zeven maanden een miskraam nadat ze in haar auto terecht was gekomen in voetbalrellen; hooligans gooiden haar auto omver.

Deze tragedies worden maar kort aangestipt. Grace is een vrolijk boek over de modewereld, vol vermakelijke anekdotes over mensen als Helmut Newton (die een slecht humeur kreeg als niet alle vrouwen op de set hoge hakken droegen), Annie Leibowitz (‘op haar beste momenten al niet een feestneus’) en Viktor & Rolf (die zich als tutjes gedroegen tijdens een Vogue-shoot in de stijl van Alice in wonderland ). Uiteraard gaat het ook over haar garderobe (‘in de jaren zeventig droeg ik vrijwel uitsluitend Saint Laurent’). Met zelfspot beschrijft ze haar eerste huwelijk, met de hippe restaurateur Michael Chow: ‘Natuurlijk werden we voortdurend in ons huis gefotografeerd, losjes gedrapeerd tussen de symbolen van ons hypermodieuze bestaan.’

Maar vooral leest Grace, dat rijk voorzien is van foto’s van Coddington en voorbeelden van haar werk als stylist, als een geschiedenis van de moderne modefotografie. Als model sleepte Coddington tassen vol haarstukken, make-up, schoenen, sieraden en kousen met zich mee; van de teams van stylisten, kappers en visagisten die nu meewerken aan modeproducties was nog geen sprake.

In de jaren zeventig konden shoots op een exotische locatie weken duren. Modellen kregen een paar dagen om eerst goed bruin te bakken, geheel naar de mode van die tijd. Tijdens een shoot in China besloot Coddington de meegebrachte designermode niet te gebruiken, maar uitsluitend Mao-pakken te laten fotograferen, iets wat nu ondenkbaar zou zijn; adverteerders willen hun producten terugzien op de redactionele pagina’s van de modebladen.

De vroege jaren negentig waren een moeilijke periode voor Coddington, die toen al werkte voor de Amerikaanse Vogue. Topmodellen waren arrogant en de mode was hard, sexy en ‘blingbling’.

Op een tekening laat ze zien hoe ze tussen andere Vogue-boegbeelden staat, alle vier gekleed in een Chaneljasje, het statussymbool van die dagen. Ze had daar niets mee, maar ze werkte nog niet lang bij de Amerikaanse editie en wilde ‘in het team passen’.

De grungemode kwam als een verlossing voor haar. Coddington was de eerste die deze stijl liet zien in een mainstream modeblad: onopgesmukte meisjes in gebloemde jurken en stoere kistjes. Naar verluidt draaide Wintour die trend kort daarna eigenhandig de nek om. Ze zou ontwerpers hebben opgedragen met een ander soort mode te komen, omdat een aantal adverteerders had geklaagd over het gebrek aan glamour in het blad. En dus was er in de jaren negentig heel even een opleving van de stijl van de jaren vijftig. Niettemin had grunge de weg gebaand voor de wilde romantiek van John Galliano, waar zowel Wintour als Coddington dol op waren.

Over Wintour, met wie ze in de documentaire bijna voortdurend overhoop ligt, blijft Coddington, begrijpelijk, op de vlakte. ‘Ik heb enorm veel bewondering voor haar, als mens en als hoofdredacteur.’ Toch kan ze het niet laten te mopperen op de celebrity-cultuur bij Vogue. Sinds de jaren negentig staan bijna uitsluitend actrices en zangeressen op de covers en is mode nog maar een van de vele onderwerpen in het tijdschrift. ‘Het lijdt geen twijfel dat het vooral aan Anna te danken is dat Vogue een mondiaal merk is geworden’, zegt Coddington in Grace. ‘Maar een beetje nostalgie naar de tijd dat mode op de eerste plaats kwam kan geen kwaad.’ In die nostalgie heeft ze met haar boek ruim voorzien.

Grace CoddingtonGrace. A Memoir. Random House, 382 blz. € 30,-/Grace, een memoir. Vert.: Gerard Baardman en Bart Gravendaal. Atlas Contact, 412 blz. € 25,-

Eerder gepubliceerd in NRC  Handelsblad.

 

Geplaatst in:
Cultuur
Internationaal
Nederland
Lees meer over:
Anna Wintour
Grace Coddington

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief