De massamedia zijn vervangen door een mediamassa die door het individu wordt geleid. Dat stellen Jaap Bloem, Menno van Doorn en Sander Duivestein in het boek Me the Media dat deze week is verschenen.

Het individu is de baas op weblogs, discussieforums, foto- en videosites, msn en online vriendennetwerken als Hyves. Deze Web 2.0-toepassingen geven gewone mensen meer macht dan ze ooit hebben gehad, stellen de auteurs. „Opmerkingen van eenlingen kunnen via het internet onder de aandacht komen van een miljoenenpubliek”, schrijven de auteurs, die werken als onderzoekers bij het Verkenningsinstituut Nieuwe Technologie (ViNT), onderdeel van het ict-bedrijf Sogeti.

In het boek staan talloze voorbeelden van de toegenomen macht van consumenten in het digitale tijdperk. Toen Dell zijn klantenforums sloot en de bekende Amerikaanse journalist Jeff Jarvis problemen ondervond met het servicecontract dat hij bij zijn nieuwe laptop had afgesloten, besloot hij zijn ongenoegen te uiten op zijn veel gelezen weblog BuzzMachine. Dell werd lijdend voorwerp van een stroom reacties van ontevreden klanten en besloot de forums op de eigen site weer te openen.

De computerfabrikant trok nog een les uit de ‘Dell Hell’, zoals het incident werd genoemd. Dell opende een site waar consumenten met hun ideeën terechtkonden en een site voor productrecensies.

„Het gedrag van bedrijven verandert”, zegt Menno van Doorn, directeur van ViNT en hoofd van het auteursteam dat het boek Me the Media schreef. Hij ontving onlangs de Computable Award 2007 voor beste ict-onderzoeker. „Internet is zowel uitlaatklep als informatiebron voor consumenten. Dat maakt sommige bedrijven zenuwachtig. Ze zijn bang om alle controle kwijt te raken.”

Aan de andere kant krijgen bedrijven en overheden ook meer macht over mensen omdat ze hun gedrag nauwgezet kunnen volgen. Dit aspect komt nauwelijks aan bod in het boek. Van Doorn: „Het digitale universum is een strijdtoneel waar twee kwetsbare partijen tegenover elkaar staan. Over privacy ben ik cynisch. Dat bestaat niet meer. Wie deelneemt aan sociale sites zoals Hyves of Facebook, weblogs en discussieforums geeft veel van zichzelf prijs. Bedrijven en overheden gebruiken deze informatie. Bedrijven bijvoorbeeld voor zeer gerichte advertenties. De Belastingdienst vergelijkt informatie op profielen als LinkedIn met opgegeven werkzaamheden op de aangifte en spreekt mensen op de verschillen aan.”

Toch is Van Doorn niet somber over het gebrek aan privacy op internet. „Je ziet dat jonge mensen zich steeds beter bewust worden van de risico’s. Ze zijn al jong heel bewust bezig om bepaalde informatie te plaatsen. Ze weten dat werkgevers sollicitanten controleren en ze gebruiken Google als een grote reputatiemachine.”

Van Doorn en zijn collega’s plaatsen een kritische kanttekening bij de grote hoeveelheid informatiestromen die zorgen voor een overvloed aan boodschappen. „Wat moet je in vredesnaam met Hyves, Facebook, MySpace, LinkedIn, Plaxo, Jaiku, Twitter, Second Life, Wikio, Google News, CNN, Nu.nl, Telegraaf.nl, De- Pers.nl, Dag.nl, NRC.nl, WSJ.com, FT.com, het /Geschiedenis-kanaal van de VPRO en alle interessante docu’s en filmpjes op YouTube? Terwijl je ook nog een paar interessante weblogs wilt bijhouden, bovendien gewoon je werk moet doen, af en toe wat mensen wilt zien in de gewone wereld – bijvoorbeeld je familie – wat vaker wilt bewegen en van lekker langzaam kokkerellen houdt met fijne muziek op de achtergrond?”, vragen ze zich af.

„Het Continuous Partial Attention syndroom leidt ertoe dat er geen echte aandacht meer is”, zegt Van Doorn. We kunnen ook niet zomaar de pc of het mobieltje uitzetten want succes is afhankelijk geworden van informatie. „De informatie die je zondagavond binnenkrijgt kan erg belangrijk zijn voor je werk maandag. We kunnen het ons eigenlijk niet meer permitteren om een dagje rust te nemen van de mediamassa. Onze wereld kent steeds minder rustmomenten. Dat is onze tragiek.”

De auteurs hebben zich neergelegd bij de moderne manier van hapsnap informatie consumeren. Daarom bestaat Me the Media uit tientallen zeer korte hoofdstukken die worden verluchtigd met kaders en afbeeldingen. „Dat een boek van a tot z gelezen wordt is steeds meer een zeldzaamheid”, legt Van Doorn uit. „Je kunt het boek openslaan en de onderwerpen die je interesseren eruit pikken. Dat past bij het nieuwe media-universum.”

Op www.methemedia.com zijn enkele hoofdstukken gratis te downloaden.