Rotterdam 23 nov.. Een overnachting kun je het niet noemen, al was het maar omdat het waarschijnlijk niet de bedoeling is dat je er slaapt, en omdat de uitbaters van de ‘accommodatie’ weinig moeite doen om het hun gasten naar de zin te maken.

We zijn in een voormalige militaire gevangenis in Litouwen, en het gaat hier om de ervaring. Aanzwellende muziek doet het ergste vermoeden als presentator Sebastiaan Labrie een imposant gebouw met dichtgemetselde ramen binnengaat.

Binnen is het aardedonker. Plotseling klinken geweerschoten en woest geschreeuw, en wordt Labrie door een aantal vervaarlijk grommende mannen in legerkleding in de kraag gevat. Hij krijgt boeien om en wordt in een cel geduwd. De deur slaat dicht. Eén van de ‘soldaten’ komt dreigend op de camera af. „Jezus!” schreeuwt Labrie vanachter zijn celdeur. „Ik schrik me helemaal gèk!”

Het nieuwe reizen

Het is een scene uit het nieuwe reisprogramma dat omroep Llink samen met de KRO vanaf zondag uitzendt op Nederland 3. Het programma is niet gesponsord en dat is bijzonder in de wereld van de reisjournalistiek.

De reeks beoogt ‘het nieuwe reizen’ te laten zien: reizen met respect voor mens, natuur en milieu. Want dit zogeheten slow travel is populair. Twee maanden geleden bracht het Amerikaanse tijdschrift Newsweek een uitgebreid artikel over de trend om het vliegtuig eens te laten staan, en je op een langzame manier te verplaatsen en je te verwonderen over de wereld om je heen.

3 op Reis speelt in op die trend. Presentatrice Floortje Dessing (bekend van RTL Travel), reist per auto, boot, bus en trein van Amsterdam naar het boeddhistische koninkrijkje Bhutan. Collega Sebastiaan Labrie, onlangs nog te zien in de KRO-serie Holy Shit, bezoekt minder bekende vakantiebestemmingen dichter bij huis: Litouwen, Noord-Ierland, Hongarije, het eiland Man, maar ook de ongerepte zuidkust van Turkije.

Daar overviel hem het klassieke dilemma van een reisprogrammamaker: „We waren in een natuurgebied, zó mooi, dat ik er bijna van baalde dat we er moesten draaien. Werk je zo niet ongewild mee aan de vercommercialisering ervan? Maar aan de andere kant: als je naar individuele gevallen kijkt, bijvoorbeeld van een werkloze man die nu kan rondkomen van het toerisme... Ja, dan ben ik blij voor zo iemand,” zegt hij.

Halve dagen in de rij

Medepresentator en eindredacteur Floortje Dessing moet aanzienlijk zwaardere ontberingen doorstaan. Vooral een reis met een vrachtboot over de Kaspische Zee valt de doorgewinterde reizigster zwaar. Het reizen met boten is leuk, maar: „Het duurt allemaal zó lang. Je staat ook nog eens halve dagen in de rij om een land –Turkmenistan – binnen te komen.”

Maar het maakt de ervaring des te intenser, zegt ze: „Je kan ook het vliegtuig nemen, maar het is honderd keer indrukwekkender als je een reis op deze manier maakt.”

De beelden roepen soms associaties op met de roadmovie In This World, de film van Michael Winterbottom over Afghaanse vluchtelingen die vanuit een vluchtelingenkamp in Pakistan naar Fort Europa reizen. Ze bewegen zich lijdzaam voort in krakkemikkige bussen en vieze boten. Armoedig reizen heeft ook iets passiefs.

Landmijnen

Vanuit Georgië bezocht Dessing ook Abchazië aan de Zwarte Zee, dat zich na een bloederige strijd in 1993 probeerde af te scheiden van Georgië. Het wordt niet erkend door de internationale gemeenschap. Abchazië ligt bezaaid met landmijnen.

Dessing: „We hebben meegelopen met de HALO Trust, een organisatie die meter voor meter het gebied uitkamt en mijnen opruimt. Zonder hen waren we het land niet ingekomen. Echt: respect voor wat die mannen daar doen. Daar ligt een verhaal waar wij helemaal niets vanaf weten.”

Dat Dessing er gefilmd heeft, zou wel eens een ‘klein relletje’ kunnen worden, zegt ze. „De Georgische autoriteiten willen niet dat de buitenwereld ziet wat daar gebeurt. Als ik dat toch kan laten zien, is mijn missie geslaagd.”

Nederland ondersteunt de HALO Trust, maar minister Koenders van Ontwikkelingshulp dreigt die steun binnenkort te halveren. „Ik zou hem graag een dvd’tje sturen. Dan ziet hij dat dat niet kán.”

Iran

Iran was voor Dessing een ‘openbaring’. „Wij hebben een totaal vertekend beeld van dat land – we zijn doodsbang voor Iran, denken dat ze ons allemaal dood willen omdat ze de Amerikaanse vlag verbranden. Onzin. We werden nergens zo hartelijk ontvangen als daar. We mochten aanschuiven bij een bruiloft, zomaar. Fantastisch. Het geeft te denken over de manier waarop wij hier in de media met landen als Iran omgaan.”

‘3 op reis’ begint zondag 25 november, 19.50 u., Nederland 3. Meer info: www.3opreis.nl