Wie denk je wel niet dat je bent? - en het lezen van NRC

Als je net nieuw bent in een groep wordt er vaak aan je gevraagd of je jezelf wilt omschrijven in een paar zinnen. Iemand die de leiding over de groep heeft genomen vraagt vriendelijk doch dwingend: ‘Wat voor soort persoon ben jij?’

Ik weet niet hoe het met u zit, er zijn mensen die zichzelf prachtig kunnen omschrijven, maar ik weet het antwoord op deze vraag nooit. Het zou goed kunnen dat ik het niet wil weten. Je bent een nieuwkomer binnen een groep en wie jij bent hangt nu ook van de ander af. Of in ieder geval: hoe jij wordt gezien door de andere personen. Je staat niet vast. (Al sta je, al dan niet dankzij bemoeienis van de overheid, op duizenden andere manieren (helaas) wel vast.)

Maar goed. Je kunt omschrijven wie je bent, over je naam en je beroep vertellen, misschien wat karaktertrekken opsommen, alsmede een korte geschiedenis van je leven, toch heeft de ander vaak al een beeld gevormd waar niet (of heel moeilijk) aan valt te ontkomen.

We denken allemaal uniek te zijn, maar begeven ons meestal in kringen van mensen die praktisch samenvallen met onszelf. Dat is heel logisch, je voelt je thuis bij dezelfde soort mensen en het vergt een minimale inspanning om elkaar te begrijpen. Je kunt bijvoorbeeld naar een lezing gaan over vrouwenrechten, maar (vrijwel) alle mensen (vrouwen) die op die lezing afkomen worden bevestigd in het idee dat ze al hadden. Je kunt naar de moskee gaan en bidden tot Allah omdat je in Allah gelooft. Je kunt van Nick en Simon houden en met duizenden anderen een concert van de twee bezoeken, je kunt denken dat heel Nederland van Nick en Simon houdt want iedereen die je tijdens zo’n concert spreekt denkt er hetzelfde over. Je kunt een abonnement nemen op de NRC en je identiteit daarmee samen laten vallen. Volgens de website ben je: hoogopgeleid, kapitaalkrachtig, autonoom en heb je een open wereldbeeld. Afgelopen zaterdag vond de Nacht van NRC plaats in een uitverkochte Stadsschouwburg in Amsterdam. A.H.J. Dautzenberg schreef een interessante nabeschouwing over het evenement, waarbij hij opmerkt dat er geen enkel zwart iemand (neger) aanwezig was tijdens deze avond. De lezers van NRC hebben een open wereldbeeld zolang ze in eigen kringen verkeren. Ze zullen zeggen: aan ons heeft het niet gelegen, het is de ander die het laat afweten.