Twintig jaar geleden kroonde hij zichzelf tot King of Pop en hij zat er niet ver naast. Michael Jackson was de tragische meester van de perfecte popsong. Met zijn hoge soulvolle stem en zijn onnavolgbare danspassen veranderde hij de loop van de muziekgeschiedenis.

De eenzaamste man ter wereld, zoals hij zichzelf ooit noemde in een interview met Oprah Winfrey, overleed gisteren in een huurhuis in Los Angeles aan een hartstilstand. Vrijdagavond meldden Amerikaanse media op basis van onbevestigde bronnen dat Jackson zou zijn overleden aan een overdosis pijnstillers.

Jackson verbleef in Los Angeles om te repeteren voor een serie van vijftig concerten, waarmee hij volgende maand zou starten. De shows waren in een mum van tijd uitverkocht, want zijn aanhang was onverminderd groot. Juist een dag voor zijn dood gingen extra kaarten in de verkoop.

De concerten moesten Jacksons carrière weer vlot trekken, nadat hij de afgelopen jaren vooral in het nieuws was wegens seksuele schandalen, financiële problemen en mislukte facelifts.

Bekijk de aankondinging in maart van concertreeks in Londen:

Onlangs werden de eerste vier shows uitgesteld. Volgens de producenten lag dat aan de complexiteit van de show. Die moest groter dan groots worden.

De tragiek van Jackson is dat hij het succes van zijn album Thriller (1982) wilde evenaren, dat met meer dan honderd miljoen platen het best verkochte album aller tijden is. Met het meesterwerk Thriller vestigde hij zijn naam als één van de grootste popartiesten van de eeuw. Ook met zijn innovatieve videoclips en choreografieën zette hij een nieuwe standaard.

Popredacteur Yaël Vinckx over de dood van Michael Jackson in nrc.tv:

Thriller is in vele opzichten een superieur album. Het mengt op organische wijze pop, rock en disco, in een bijna griezelig perfecte productie. Na een decennium vol disco bracht Jackson de ziel terug in de dansmuziek. Aan de hand van producer Quincy Jones wist hij een aantal ideale popliedjes te maken, waaronder Billy Jean, Beat It, Wanna be startin’ somethin’ en P.Y.T.

Bekijk video Michael Jackson - Billy Jean:

De plaat slecht onder meer de grens tussen zwarte en witte muziek, tussen funk en rock. Beat It paart een agressief, opdringerig dansritme aan een scheurende rockgitaar. Daar bovenuit klinken Jacksons hoge stem en kreetjes. Tegelijk bevat het album suikerzoete ballads, zoals The girl is mine, een duet met oud-Beatle Paul McCartney.

De videoclips van Thriller dragen bij aan het enorme succes. Jackson introduceert de verhalende videoclip met strak uitgevoerde choreografie. Hij verbaast iedereen met zijn achteruitdans, de Moonwalk.

De clip van Thriller verlengt de popsong tot een horrorverhaal van zestien minuten, een minimusical. De clip doorbreekt de dominantie van blanke muzikanten op de nog jonge muziekzender MTV. Jackson maakte de weg vrij voor talloze zwarte urban artiesten. Zij imiteren nog altijd zijn muzikale en visuele stijl.

Bekijk de lange versie van Thriller:

Een groot deel van het succes van Thriller is te danken aan Quincy Jones. Hij zorgt voor de opmerkelijke, vaak tegengestelde sound op het album: glad en ruw, hard en zacht, zwart en wit tegelijk. Jones produceert en schrijft mee aan de albums voor en na het megasucces: respectievelijk Off the wall en Bad.

Als Jones vertrekt, haalt Jackson zijn oude niveau niet meer. Zijn albums worden bombastischer, zijn performances excentrieker. Een van zijn handelsmerken, het betasten van zijn kruis, wordt in het licht van de latere beschuldigingen van seksueel misbruik van jonge jongens, zelfs lachwekkend.

Jackson begint aan grootheidswaanzin te leiden en verliest het contact met de echte wereld. Hij slaapt in een zuurstoftank en houdt een chimpansee. Zijn huid wordt steeds witter en zijn neus smaller, wat bijdraagt aan het beeld van een gestoorde artiest. De zelf bedachte eretitel King of Pop verandert in Wacko Jacko.

Bekijk The Jackson Five met Blame it on the Boogie:

Zijn afglijden is terug te voeren op zijn jeugd. Jackson staat vanaf zijn zesde jaar op het podium. Met zijn broers vormt hij The Jackson 5. Later zou hij vertellen dat zijn tirannieke vader hem het podium opsloeg. De groep wordt ontdekt door Diana Ross, waarna ze bij het fameuze Motown label tekenen.

The Jackson 5 brengen energieke, dansbare soulfunk. Met hun geoliede danspassen worden ze een van de eerste zwarte tieneridolen in Amerika. De jonge Michael valt op met zijn hoge, expressieve stem en aanstekelijke enthousiasme. Al snel wordt hij de frontman om in 1971 solo te gaan, eerst met Got to be there, daarna met het snikkende Ben, dat nota bene over een rat gaat. Een normale jeugd heeft de jonge zanger niet. Om dat gebrek te compenseren bouwt hij een pretpark vast aan zijn ranch in Califonië, Neverland genoemd, naar het fantasierijk van Peter Pan.

Bekijk Ben, Jacksons eerste grote solohit:

Daar gaat het mis. Jackson wordt in de jaren negentig beschuldigd van seksueel misbruik van de kinderen die hij op het pretpark uitnodigt. Veroordeeld wordt hij nooit, maar de schadevergoeding die hij betaalt, 20 miljoen dollar aan een dertienjarige jongen, doen de geruchten aanzwellen.

Om eens anders in het nieuws te komen, lanceert hij een enorme publiciteitscampagne; niet alleen brengt hij een nieuwe cd uit, History/Past Present and Future Book, ook trouwt hij met Lisa Marie Presley, de dochter van Elvis. Twee jaar later scheiden ze. Daarna krijgt Jackson drie kinderen, twee bij zijn verpleegster en een bij een draagmoeder.

Klik voor fotoserie

In de laatste twintig jaar van zijn leven wordt Jackson steeds meer een Einzelgänger. Nadat hij samen met Lionel Richie in 1985 We are the world voor USA for Africa schrijft, waarin tientallen artiesten voor het goede doel zingen, werpt hij zich op als maatschappijcriticus. Onder anderen in Man in the Mirror en Heal the world roept hij op tot een betere wereld. Maar de roep van de eenzaamste man ter wereld wordt nooit gehoord.