Louis de Funès

Ik ben al tijden op zoek naar films met Nederlandse ondertiteling van Louis de Funès. Sporadisch kom je er een tegen (RABBI JACOB) maar ik ben specifiek op zoek naar de film: SAMEN UIT, SAMEN THUIS op dvd. Deze kom ik nergens tegen. Tevens is er een film van hem, waarin hij een inspecteur speelt van 'de Michelin' waar sterren uitgedeeld worden aan goede restaurant, maar ook door hem worden afgepakt, fantastisch! Hoe deze film heet weet ik niet. Ik heb deze films als kind gezien en zou ze graag op dvd willen hebben. Kunt U mij (verder) helpen?
(Joop Kuypers)

Niet veel jongeren weten dat de grootste ster in de Nederlandse bioscopen van de jaren zestig de Franse komiek Louis de Funès was. Nagenoeg alle kluchten van de kleine driftkikker (1914-1983) waren hier megahits, en ze kregen vaak Nederlandse spreekwoorden of gezegdes als uitbrengtitel: de originele titels waren bij het grote publiek zo goed als onbekend, nu weet bijna niemand meer, ook niet in het vak, hoe ze toen heetten, hetgeen de herkenning bij heruitbreng niet bepaald vergemakkelijkt. Soms is de Nederlandstalige Speelfilmencyclopedie de enige manier om er nog uit te komen. Die vermeldt wel de Nederlandse titel met een verwijzing naar het origineel, maar nooit wordt de Nederlandse titel herhaald achter de originele titel, waar inhoudsbeschrijving en credits worden vermeld.

Ik noem een paar combinaties die ik mij herinner, voor de liefhebber, met regisseur en jaartal:

LOUIS DE FUNÈS ALS TAXICHAUFFEUR = TAXI, ROULOTTE ET CORRIDA (André Hunebelle, 1958)
DE EEND EN DE CADILLAC = LE CORNIAUD (Gérard Oury, 1965)
ZO GEZEGD, ZO GEDAAN = LE PETIT BAIGNEUR (Robert Dhéry, 1967)
BERTRAND IN ON(T)ROEREND GOED = OSCAR (Édouard Molinaro, 1967)
VRIEZEN WE DOOD, DAN VRIEZEN WE DOOD = HIBERNATUS (Édouard Molinaro, 1969)
MET DE MUZIEK MEE = L'HOMME ORCHESTRE (Serge Korber, 1970)
GELUK BIJ EEN ONGELUK = SUR UN ARBRE PERCHÉ (Serge Korber, 1971)
WIE EEN KUIL GRAAFT VOOR EEN ANDER = JO (Jean Girault, 1971)
DE BEDRIEGER BEDROGEN = LA FOLIE DES GRANDEURS (Gérard Oury, 1971)
ONKRUID VERGAAT NIET = LA ZIZANIE (Claude Zidi, 1978)
En de films die u zocht: SAMEN UIT, SAMEN THUIS = LA GRANDE VADROUILLE (Gérard Oury, 1966)
WIE DAN LEEFT, WIE DAN ZORGT = L'AILE OU LA CUISSE (Claude Zidi, 1976)

Voor wat betreft de beschikbaarheid van dvd's en video's raad ik u aan de naam 'Louis de Funès' in te tikken op de site www.vergelijk.nl, dat levert 53 titels op.

In dit geval zijn er daar heel wat bij met Nederlandse ondertitels, omdat De Funès ook in België heel populair was. Het goedkoopst en gemakkelijkst te vinden zijn de films uit de serie rond LE GENDARME DE ST. TROPEZ, maar er is ook een box met drie dvd's, te weten OSCAR, L'HOMME ORCHESTRE en LA FOLIE DES GRANDEURS, die zelfs Wehkamp aanbiedt.

De twee specifieke titels, L'AILE OU LA CUISSE en LA GRANDE VADROUILLE, heb ik niet met Nederlandse vertaling kunnen vinden. Ze zijn wel in het buitenland te vinden, bijvoorbeeld Duits ondertiteld of nagesynchroniseerd.

 

Ondertitels

Ik was al een paar jaar op zoek naar de biografische film over Frédéric Chopin A SONG TO REMEMBER, uitgebracht in 1944 door Columbia Pictures met in de hoofdrollen Cornel Wilde, Merle Oberon en Paul Muni.

Omdat ik in mijn jonge jaren hulpoperateur in twee bioscopen was en deze film na 1945 weken werd geprolongeerd, wilde ik deze film graag weer in mijn bezit hebben. Ik heb geschreven naar het Filmmuseum, de AVRO en de VARA, aan de BRT in België, maar alles zonder resultaat. De film was niet meer in Nederland te vinden, zo luidde de mededeling.

Via mijn buurman ben ik er in Amerika toch in geslaagd deze film te bestellen (voor veel dollars), maar dat had ik er toen wel voor over. Deze film staat op een videoband. Wat echter wel ontbreekt is de Nederlandse ondertiteling.

Omdat ik als AOW'er nog steeds vrijwilligerswerk in mijn oude werkkring vervul in een verpleeghuis en ik radio- en televisieprogramma's presenteer voor de patiënten, ben ik nog steeds op zoek of er ergens een mogelijkheid is om alsnog deze film te laten ondertitelen en mogelijk op dvd te laten zetten.

Mijn vraag aan u is: hoe krijg ik de Nederlandse ondertiteling op de film? Bij navraag heb ik vernomen dat (indien dit mogelijk is door een bureau) veel geld gaat kosten. Echter: wij als vrijwilligers hebben geen enkele euro. Kunt u mij helpen en hoe?
(Herman Nolman)

De kosten van een Nederlandse ondertiteling zijn met moderne technieken redelijk te overzien, als iemand bereid is de teksten titel voor titel op de computer in te typen en iemand met verstand van zaken ze op de dvd weet te branden. Het grootste probleem vormen echter de vertaling zelf en het zogeheten 'spotten'.

Om een speelfilm van ruim anderhalf uur (A SONG TO REMEMBER duurt, als het goed is, 113 minuten) door een ervaren vertaler naar het Nederlands te laten vertalen is minimaal een week werk. Het gebeurt vaak sneller, maar dan is het meestal ook niet goed. Toen ik in eind jaren zeventig samen met Ieme van der Poel voor het Cultureel Supplement een reportage schreef over de kunst van het filmvertalen, met alle speciale ambachtelijke trucjes van inkorten en wegmoffelen van te lange dialogen, moest je als opdrachtgever al op een honorarium van 1500 gulden per film rekenen. Kunt u nagaan wat dat nu kost, nog zonder de technische kosten van het typen en branden. 'Spotten' is de kunst om op het juiste moment een titel te beginnen en te eindigen, zodat een tekst niet al te zeer vooruitloopt of achterloopt op de gesproken tekst. Vroeger was dat lastiger dan nu, toen alles nog op celluloid op een montagetafel moest worden bekeken.

De kosten zouden aanmerkelijk gedrukt kunnen worden, als u over een oude Nederlandse titellijst beschikt, compleet met tijdcode. In een doodenkel geval heeft het Filmmuseum die nog wel eens, of een lab als Titrafilm. Maar ik geef u zeer weinig kans.

De speld in de hooiberg zou eerder zijn dat de Belgische of Nederlandse televisie op een zaterdagmiddag of ochtend in de kerstvakantie de film nog eens uitzendt.

 

Brothers

Het lukt me niet een recensie in het digitaal archief van de NRC te vinden van de film BROTHERS (2004, Denemarken). Zoek ik niet goed of is er geen recensie?
(P.H.Bon)

De recensie van Susanne Biers film over de oorlog in Rwanda, van de hand van Bianca Stigter, stond op 16 maart 2005 op de filmpagina. In het digitale archief vindt u hem op www.nrc.nl/film.

Het alfabetische register vermeldt de originele titel BRØDRE. Ik kan me voorstellen dat zoiets problemen oplevert bij het zoeken, maar de Engelse titel staat er wel degelijk tussen haakjes achter.