Hoera, het werkt!
Google en Facebook proberen uit te vissen wie en waar je bent en verpatsen dan je pakket met logeeradressen en zwakke plekken, profielschets genaamd, aan de hoogste bieder. Iedereen weet dat. Niet alleen Google en Facebook doen dat, ook alle andere zoekmachines en babbelbordelen. Zoek stiekem iets op, flap er iets uit, en het komt in je balboekje. Je ik en al je geheime ikken leveren geld op, maar niet voor jou.
De snuffelhonden bestoken je met wat je zelf hebt aangeleverd. Biecht op dat je het koud hebt en er verschijnt in de zijbalk een advertentie voor wollen truien. Kasjmier truien van Armani of Chinese truien van de C&A, al naar gelang je postcode. (Ik geef maar een onschuldig voorbeeld.)
‘t Ontbreekt er nog maar aan dat je moet betalen voor het aanleveren van informatie over jezelf.
Als abonnee van een krant zat je veiliger. Daar moest je dan wel iets betalen, maar de adverteerders hadden het niet rechtstreeks op jou gemunt. De krant vertegenwoordigde een groep, luxe vrijdenkers, laagopgeleide nouveaux-riches, wereldverbeterende zweefkezen, eeuwig feestvierende proleten, nu ja, wat de Nederlandse volksaard te bieden heeft. Voor elke club had je een krant en daarbinnen bleef je redelijk anoniem.
Op het web is de fijnafstemming veel groter. Ze proberen je zo individueel mogelijk aan te pakken. Gekke paradox. Facebook en Google proberen je voor te spiegelen dat je deel uitmaakt van een groep, ze verschaffen je o zo graag het gevoel dat je vreselijk sociaal bezig bent, maar achter de schermen zitten ze je uit te kleden en te reduceren tot een definieerbare, plukbare enkeling.
Aan een krant kon je nooit actief deelnemen, op die lullige ingezonden-brievenrubriek na, maar je voelde je tenminste lid van een invloedrijke groep. Op internet word je uitgenodigd zo actief mogelijk deel te nemen, maar intussen ben je een machteloze slachtkip.
Persoonlijkheid is: wat anderen van je maken. Persoonlijkheid is: zoals de wereld je ziet. Iedereen is gedoemd uiteindelijk samen te vallen met zijn imago. De anderen, de wereld: dat is het web. Je gaat naar Facebook om te controleren waar je ook alweer was gebleven met je persoonlijkheid. Hoe zat ik tot gisteren in elkaar? Je schrijft hier een reactie, je antwoordt daar op een vraag – je bent je persoon van dag tot dag aan het opbouwen, stukje voor stukje, een soort cyberlego. Al menigmaal is dit epos van de persoonlijkheid bezongen.
Het is een ijzeren wet dat iets wat zowel voor een goed als een kwaad doel kan worden gebruikt uiteindelijk vooral voor een kwaad doel zal worden gebruikt. Met internet zal het slecht aflopen, net als met de televisie. Het zal worden opgeslorpt door de commercie, de machthebbers, de grootste gemene deler.
We kunnen de ondergang nog even rekken door sabotage. We kunnen nog een poosje feestvieren voor het te laat is. We kunnen de zoekmachines en sociale media vol valse informatie stoppen.
“Schoenen. Lekkere meiden. Dollars. Aandelen. Condooms. Bier. Lekkere dollars. Hedgefunds. Casino. Jort Kelder. Bretels. Maatschoenen. Maatbretels. Sokophouders. Italiaanse sokophouders.”
Dat schreef ik een paar weken geleden als statusupdate op Facebook. Niet als bericht aan mijn vrienden, maar om te zien wat er op de zijbalk met de reclame zou gebeuren. De boodschappen die daar passeerden begonnen me te vervelen.
Nog geen kwartier later dook de boodschap: ”Oepsss! nu ook gratis condooms…” op in de reclamebalk. En meteen daarop: ”Serieus geld verdienen – 3000€ in de week.” En meteen daar weer bovenop: ”Condooms.com, probeer nu het Durex-voordeelpakket.”
Een half uur later waren er hangmatten en appartementen bijgekomen. En Holland Heineken House, godbetert. De commercie bleek een wankelende, dolgedraaide zatlap, krampachtig op zoek naar houvast.
Maar ik was eindelijk verlost van al die rolstoelen, zomercruises en uitvaartverzekeringen.
