Drie eeuwen Brits culinair erfgoed

Als kind vond ik het Schotse ei een knap staaltje culinair vakmanschap. Nu nog eigenlijk: hoe krijgen ze dat ei toch zo mooi in die gehaktbal? De eerbiedwaardige Londense firma Fortnum & Mason heeft naar eigen zeggen het Scotch egg in 1738 als een picknickgerecht gecreëerd. Ze hebben het nog steeds in het assortiment. Het is ook via de webshop te bestellen, voor 2,75 pond per stuk.

Met Schotland heeft het Schotse ei weinig uit te staan. Wereldwijd komen soortgelijke gerechten voor van Mongolië tot Brazilië. In Nederland heten Schotse eieren ook wel vogelnestjes, verstopte of verscholen eieren. Ik ken ze van carnaval en bruiloftsfeesten in het oosten van het land, waarbij de voedzame snack bij het vorderen van de festiviteiten tegenwicht moet bieden aan een uitbundige consumptie van alcohol. Het is natuurlijk een carnavalesk gerecht, eieren vermomd als gehaktballen.

Verwant zijn het frietei en de eierbal, waarbij het gehakt vaak is vervangen door ragout. Samenstelling en voorkomen verschillen per regio. Ze komen het meest voor in het oostelijke deel van het land. Al heb ik tot in jaren negentig het frietei nog gegeten in een Amsterdamse automatiek waar het hardgekookte ei omhuld was met een laagje aardappelpuree. Gehakt is lekkerder en het is helemaal niet gek om daar de vulling van verse saucijzen voor te gebruiken. Zelf aangemaakt gehakt kan natuurlijk ook, maar kruid het stevig en neem vet gehakt.

Kook zes kleine eieren – de zogenoemde ‘henneneieren’ zijn heel geschikt – in negen minuten hard. Laat ze schrikken, pel en laat afkoelen.

Haal ondertussen het worstvlees uit de velletjes. Kneed het met een scheutje worcestersaus, een paar druppels tabasco en een snuf nootmuskaat tot een stevige samenhangende massa. Gaar in de magnetron een heel klein balletje van het gehakt en proef of het voldoende is gekruid. Voeg naar bevind van smaken zo nodig nog wat peper en zout toe. Verdeel het gehakt in zes porties en maak er platte schijven van. Het inschakelen van twee stukjes huishoudfolie en een deegroller valt te overwegen, maar het kan ook met de blote handen. Vouw de lapjes gehakt om de hardgekookte eieren en boetseer ze tot een egaal, goed sluitend omhulsel. Zorg dat er geen scheuren in zitten. Rol ze door de bloem, daarna door het met water losgeklopte ei en tot slot door het gedroogde broodkruim. Verhit de olie tot 180 graden. Frituur de Schotse eieren bruin en gaar. Laat ze even uitlekken op keukenpapier. Consumeer ze warm of koud. Dat hoeft niet per se polonaisegewijs, ook bij andere gelegenheden zijn ze te genieten.

Schotse eieren

Voor zes stuks:

6 kleine eieren

450 gram (varkens)saucijzen

paar druppels tabasco

scheutje worcestersaus

snuf nootmuskaat

peper en zout

1 groot ei

twee eetlepels bloem

zes eetlepels droog broodkruim of paneermeel

frituurolie