Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Soms kan vies heel erg lekker zijn

door

Laatst had ik het met iemand over het genot van vies eten, een fenomeen dat zich misschien het best laat uitleggen aan de hand van een broodje bal. Toevallig is mijn eigen echtgenoot, De Hongerige Man, expert op dit gebied. Nog nooit in zijn leven verliet hij een voetbalkantine zonder zo’n klef broodje met een weken geleden gebraden en intussen vijfhonderd keer in onduidelijke jus opgewarmde kogel vleesmaalsel in z’n mik.

DHM weet heus ook wel dat de gehaktballen van zijn vrouw smakelijker zijn. Maar zoals je in de bioscoop een trog misselijkmakende popcorn leegvreet, eet je in een voetbalkantine zo’n broodje. „Het is zo vies dat het weer lekker is,” heeft hij me uitgelegd, en hoewel ik zelf gruwel van broodjes bal uit voetbalkantines, begrijp ik wel wat hij bedoelt. In sommige situaties, op sommige plekken, wil je geen culinair verantwoorde dingen snacken. Dan gaat het niet om de smaak, maar om het gevoel. Ja soms kan vies gewoon vreselijk lekker zijn.

Onderstaande ballen kunnen in plaats van met half varkens- en half rundergehakt ook worden gemaakt met gehackt van de Vegetarische Slager. Gehackt ja, u leest het goed. Na op de vingers te zijn getikt door de NVWA, heeft het bedrijf de naam van haar gehakt veranderd in ‘gehackt’. Geestig bedacht, maar ook wel een terechte aanpassing. Hun rauwe gehakt lijkt op het oog namelijk griezelig veel op gemalen vlees. Pas wanneer je je vingers erin om er ballen van te draaien laat het een andere structuur zien. Laat voor de vegaballen het brood weg uit het recept.

Snijd de korsten van de boterhammen, snijd het kruim in dobbelsteentjes en week ze 5 minuten in wat melk. Verhit een klein scheutje olie in een braadpan en fruit hierin de ui met het kerriepoeder goudbruin. Doe het gehakt in een kom, voeg het uitgeknepen brood toe, het ei, de gefruite ui en versgemalen nootmuskaat, peper en zout naar smaak. Kneed goed door en draai er 6 ballen van. Verhit de boter met nog een scheutje olie in dezelfde pan en bak de ballen rondom bruin. Voeg een half kopje heet water toe, draai het vuur laag, leg een deksel schuin op de pan en sudder de ballen in 25 – 30 minuten (10 minuten voor vegaballen) gaar. Maak de jus af met ketchup.

Serveer de ballen warm, in schijfjes en met wat aanhangende jus op de broodjes. Geef er scherpe mosterd bij.

Broodje bal

Voor 6 broodjes bal:

2 witte boterhammen

scheutje melk

olijf- of arachideolie

1 ui, gesnipperd

½ theelepel kerriepoeder

500 gram half-om-half gehakt

of 500 gram vegagehackt

nootmuskaat

25 gram boter

1 eetlepel (curry)ketchup

6 witte kadetten

13 reacties op 'Soms kan vies heel erg lekker zijn'

bernard weiss

Het is vergelijkbaar met de Febo: ik woon in een gat waar geen Febo is, en als ik nu in een stad kom waar wél een Febo is, dan moet ik gewoon, op het dwangmatige af, een kroket van de Febo hebben. Omdat het daar wel kan, en thuis niet.

Inez Uerz

Ooit op een congres in de VS tijdens een casual diner hoorde ik een man aan het eind van de tafel zeggen ‘Why go out for a hamburger, when I have steak at home’ (de fameuze quote van Paul Newman citerend, maar dat begreep ik later pas). Waarop ik mij over de tafel boog en zei, ‘maar een vette hamburger op zijn tijd is toch heerlijk?!’. HAHAHA :-) Je had die gezichten moeten zien. Uitspraken en gezegden in het buitenland werd de volgende dag onderwerp van een sessie.

S.F. van Hest

Lekkere jus van (h.o.h.-)gehaktballen bekomen valt nog niet mee.
Fond uit een potje is dan een wondermiddel!

Voor een galabal in goede jus gegaard:
- braad eerst de ballen,
- haal ze uit de pan,
- bak een gesnipperde sjalot in het braadvet
- fruit daarbij een eetlepel ketchup aan
– deglaceer met een pietsje rode wijn (borrelglas is genoeg)
- voeg een potje (190 ml) runderfond toe
- doe de ballen terug en houd ze een tijdje –of tot ze op zijn– tegen de kook, met de deksel op de juspan. (Een petroleumstelletje is daartoe traditiegetrouw het toestel bij uitstek.)

De jus kan voor gebruik eventueel gezeefd worden, en monteren met wat flinters koude boter is een goede manier m ‘m mooi dik en glanzend te krijgen.

Helemáál niet vies, hooguit als je er een klef wit bolletje bij eet… ;-)

loes

fantastich recept weer!

Sander van der Linden

Ik houd van lekker eten. Ik houd van lekker eten in restaurants. Ik vind lekker eten in restaurants echt geweldig. Edoch, NIETS ter wereld kan op tegen een goed broodje bal, voorzien van een arsenaal aan sauzen, ketchup, persoonlijk vind ik sambal een verplicht nr. Echt onbeschrijflijk lekker.

PaulO

Dat heb ik nou ‘s nachts op de autobaan. Die kroketten die uren in de warmhoudbak liggen. Soft en lauw. Maar dan rijdend zo’n broodje kroket met een lading mosterd. Vies lekker.

Yevgeni Shevchuk

@PaulO: Vous etes comme moi.

menno

Die ketchup, Janneke dat hoeft/moet toch niet? Tja misschien krijg ik de kleinzoons er mee aan het eten maar die zoete rooie kledder, nee dat zie ik niet. En met dat vegagehackt, heb je dat zelf geprobeerd? En wat zegt DHM daarvan?

S.F. van Hest

@Menno

Ik hoop dat die kleinzoons dan wèl de Donald Duck mogen lezen van opa. Waar anti-imperialisme vroeger voor goede smaak doorging blijkt uiteindelijk dat men zichzelf tekort doet –of diskwalificeert als gourmand als men niet open staat voor de specifieke geneugten van bepaalde keukens.
Alhoewel niet verplicht is om alles ook lekker te vinden is het toch in zekere zin kortzichtig om bij voorbaat zaken, gerechten, bereidingen af te wijzen per se.
Want wat is er in essentie mis aan het condiment dat ketchup is? Welbeschouwd is het zelfs bijna geniaal, een universeel bruikbare, houdbare zoet-zure saus op basis van met suiker, azijn en specerijen ingemaakte tomaten.
Wat dat betreft –stepping stone, vloeken in de kerk– is trouwens het drinken van ijskoude cola –nooit Pepsi, maar Coke, of, nog beter, Freeway (Extra Brut!) van Lidl– bij bepaalde gerechten soms te prefereren boven wijn. Kreeft, bepaalde curries, tomaten-pasta’s (ravioli), bonenschotels, gebakken Chorizo en zelfs sommige salades komen in combinatie met cola vaak veel beter uit de verf dan met iets anders.

Nuja, niks mis met een lik ketchup, of een slok cola, waar dat passend is. In jam zit ook suiker, en in suiker al helemaal. Dat weet je, dat pas je toe, als thuiskok. Toch?
(Bedenk ineens: Zelf ketchup maken vindt kleinzoon misschien wel ‘stoerder’ dan oubollige jam of rare chutney die ‘m niks zegt. Nu eigenlijk wat te laat, maar met overrijpe seizoenstomaten, doordraaiers of zo’n goedkope tas kneuzen van de markt is dat ‘s zomers een leuke klus, die zelfs spannend kan worden als met behulp van op internet te vinden gehackte recepten de sauzen van de Grote Jongens gerepliceerd blijken te kunnen worden. Zal men zien dat Opa Menno’s Originele Ketsjup ieders –en ook uw– favoriet wordt!)

Overigens is het gebruik van zowel ketchup als cola bij één gerecht barbaars, dat dan weer wel. (En Donald Duck sowieso niet onder het eten natuurlijk…)

Janneke Vreugdenhil

Fijn dat het onderwerp zo aanspreekt! Ik ben het voor de afwisseling eens volledig eens met S.F van Hest. Over ketchup moet men liever niet te snobistisch denken. Met de combinatie azijn, suiker, specerijen en tomaat (zuur, zoet, kruidig, umami) is weinig mis. Ik gebruik het behalve (soms) in de jus ook wel eens om een simpele ragu holladaise (lees: huiselijk gehaktprutje met veel groenten en tomaat voor over de pasta, speciaal bedoeld om mijn kinderen flink wat groen te laten eten) wat meer pep te geven.
En ja, Menno, ik heb de ballen uitgeprobeerd van vegetarisch gehackt (zie foto’s op mijn blog http://www.etenenzo.nl). Ze waren niet geweldig, maar het was ook niet slecht. Ik maak ze liever met goed gehakt. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het zo verkeerd nog niet zou zijn wanneer alle voetbalkantines in Nederland hun ballen van vegaspul zouden maken. Scheelt een hoop vlees, en matig zijn ze toch wel. (Maar dat zeg ik natuurlijk als niet-liefhebber van kantinebroodjesbal.)
Tot slot: kreeft met cola? Haha, dat moet ik een keer proberen.

Jeroen

In datzelfde kader: http://nl.wikipedia.org/wiki/Eierbal

Afgelopen weekend zelf gemaakt, maar ik kreeg ze niet zo lekker vies als in de betere Groningse snackbar…

menno

Beste S.F. van Hest: “bij voorbaat zaken, gerechten, bereidingen af te wijzen per se”. Klinkt een beetje alsof ik dat doe zonder eerst geprobeerd zou hebben. Maar catsup, dat heb ik geprobeerd en nee.
En Janneke, het zure en vooral het zoete wil ik liever zelf bepalen en vooral doseren. Maar als die jongens het willen en daardoor bereid zijn te eten…..en dan gemengd met mayo (uit een potje natuurlijk, geen eigengemaakte)…… Ik vraag het Kwik, Kwek en Kwak. Ik kreeg die rode kledder zelfs ergens bij een overigens uitstekende tostada (met kaas en ham).
Ik zag laatst wel producten van de vegaslager in de diepvries liggen bij onze plaatselijke (zelfstandige en luxueueze) supermarkt. Het zag er eerlijk gezegd stuitend uit en helemaal niet zoals jouw foto’s die ik al eerder had gezien, maar dat was waarschijnlijk geen diepgevroren Vegaslager.
Wat vega betreft hebben we al een paar keer die kant en klare balletjes geprobeerd van Tivall met een eigengemaakte tomatensaus, couscous en een munt yoghurtsaus. Niet slecht. Maar ja je proeft door een goede saus niet veel van de balletjes zelf hoewel je wel de consistentie kunt beoordelen en dat is net gehakt.
Dus ik wijs niet alles à priori af ;-)

bernard weiss

@menno: je zou natuurlijk eens kunnen proberen om van eigen-kweek tomaten naar eigen smaak een ketchup te maken.

@PaulO: kan mij Bob Den Uyl herinneren, die in een verhaal beschreef hoe hij kon genieten van de kroketten in de warmhoudluikjes van een stationsrestauratie. Een herkenbare ervaring.