Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Niet authentiek, wel verslavend

door

Waarom we in Nederland beschuit met muisjes eten bij een geboorte is keurig beschreven in de annalen van de culinaire geschiedenis, maar het verband tussen de dood en een plakje cake is mij nooit duidelijk geworden. Waarom serveren doodgravers steevast cake bij de condoleancekoffie? Ik bedoel, waarom geen bokkenpootje? Slagroomsoesje? Amandelkrul?

Toen mijn oma overleed aten we trouwens boterkoek, omdat dat haar lievelingsgebak was. Je kon mijn oma als het ware uittekenen achter een Royal Albert-koffiekopje met een ruit zelfgebakken boterkoek schuin balancerend op het schoteltje. Ik vond dat heel troostend. Het was geen anoniem stukje banket om de bloedsuikerspiegel weer een beetje omhoog te krikken na alle emoties, maar een heuse herdenkingskoek.

In de Nederlandse cultuur heeft rouwkost nauwelijks een plek. Behalve dat kleffe plakje cake is er geen enkel gerecht specifiek verbonden met de dood of de herdenking daarvan. Op Koninginnedag eten we oranje tompoezen. Op Dodenherdenking eten we gewoon wat we eten, bloemkool met een sausijs, kippensoep, of couscous met groenten. En dat is eigenlijk best jammer. Want een maaltijd of gebak, gezamenlijk bereid en genoten, kan een mooi nagedachtenisritueel vormen.

Voor wie morgen behoefte heeft aan het soort contemplatieve gemoedstoestand die het wegen van bloem en suiker, het kneden van deeg en het bakken van koekjes bijna vanzelf teweegbrengt, een recept voor een Italiaanse klassieker: cantuccini. Ik stop er behalve amandelen ook pistachenootjes, venkelzaad en sinaasappelschil in, en dat maakt ze misschien minder authentiek maar wel tamelijk verslavend lekker.

Kneus het venkelzaad in een vijzel. Hak eenderde van de amandelen en pistachenootjes grof. Klop 4 eieren plus de 2 dooiers met de suiker, baksoda, het venkelzaad, gemberpoeder en een flinke mespunt zout tot een stroperige vla. Voeg de bloem toe en kneed met de handen tot een enigszins kleverig deeg. Voeg de amandelen en pistachenootjes (de hele en de gehakte) plus de sinaasappelrasp toe en kneed nogmaals goed door. Verdeel het deeg in 6 stukken en vorm van elk stuk een staaf van 2,5 – 3 cm breed. Leg de staven met enige tussenruimte op 2 met bakpapier beklede bakplaten. Klop het laatste ei los en bestrijk hiermee het deeg. Laat een half uur rusten. Verwarm de oven op 180 graden. Bak de deegstaven in 30 – 40 minuten lichtbruin en gaar. Zet de oven uit en neem de bakplaten eruit. Snijd de staven in schuine reepjes van 1 – 1,5 cm. Leg de koekjes met hun snijkant boven op de bakplaten en schuif ze 10 minuten terug in de langzaam afkoelende oven. Bewaar in een trommeltje en serveer bij een espresso of glaasje zoete wijn.

(Joël Broekaert is met vakantie.)

Cantuccini

1 tl venkelzaad

125 g ongezouten, gepelde amandelen

125 g ongezouten, gepelde pistachenootjes

5 eieren + 2 eidooiers

500 g (liefst halfwitte) suiker

1 tl baksoda (natriumbicarbonaat, te koop bij toko en drogist)

1 tl gemberpoeder

500 g bloem

rasp van 1 (onbespoten) sinaasappel

11 reacties op 'Niet authentiek, wel verslavend'

Stemerdink

Zo’n 80 jaar geleden was het in de Achterhoek bij begrafenissen gewoonte om kandijklontjes bij de koffie te serveren in plaats van gewone suiker. Daar zal vast wel een betekenis achter gezeten hebben.

Saskia W

Wat heerlijk om op mn verjaardag zo’n lekker recept te lezen! Ik ga het recept zeker proberen! Vraagje, wat bedoel je met halfwitte suiker?

davidb

…en nog een paar draadjes saffraan erbij!

Peter Bottelier

http://www.bakkerijmuseum.nl/kalwiblo/index.php?t=3&h=22&s=66

Sander van der Linden

Bijzonder! Misschien ook een keer Panforte? Hoewel dat laatste weer ingewikkeld is, denk ik.

Albertine Ellis-Adam

“… dat kleffe plakje cake …”
Dat vind ik onaardig. Ik tenminste heb nog nooit een klef plakje cake gehad na een begrafenis, alleen goede.

Janneke Vreugdenhil

Dat is interessant, Peter. Had ik allemaal nog nooit van gehoord. Zoveel soorten rouwbrood en rouwkoeken. Het opvallends is nog wel dat ook bij begrafenissen beschuit met muisjes werd gegeten, ‘omdat het leven zo broos is’. Weet iets geleerd, waarvoor hartelijk dank!
(PS: deze column is van mijn hand, Joel is met vakantie.)

menno

Janneke, waarom geven ze je dan niet de eer door je naam er bij te zetten?
Eerlijk gezegd vond ik het al helemaal niet de stijl van Joël.

roberttakoma

@ Peter: bedankt, heel leuke verwijzing en @ Janneke : inderdaad zoveel. Ik herkende een paar gebruiken, maar moet toegeven :vind het wel een beetje veel. Krakelingen als een symbool van oneindigheid uit germaanse tijden ? Dacht dat de wereld nog plat was die tijd. Maar ja, kan zijn.
@ Menno als referentie aan gisteren: je vond het en nu weet je.
Wat het gerecht betreft ik neem het voor gezien, notenallergie.
Jammer het klinkt heerlijk.

Barbara

Dag Janneke,

Een later reactie op je recept van vorige week. Het ligt naast mijn bed omdat je zo mooi schrijft en de rauwe rouw die we in nederland veeal af doen met een plakje cake.Het brengt voor mij ook een mooie herinnering. Bij het afscheid van onze zoon(21) werden Droste chocalepastilles/flikken en bitterkoekjes van een zeer goede kwaliteit geserveerd. Een ware troost, dit idee was afskomstig van onze uitvaartondernemer.”Doodgravers” kunnen gelukkig ook echt andere ideeen hebben. Nigella Lawson heeft in haar boek “Feest” ook een apart hoofdstuk rouwkost. Ik heb de afgelopen 2 jaar gemerkt dat koken en bakken een ware troost kan zijn.
Ik ga je recept zeker proberen alleen ga ik geen venkel gebruiken maar kardemon of anijs.

Natrium bicarbonaat is sinds kort ook bij de Natuurwinkel of Ekoplaza te verkrijgen

Peter

@Peter mooie verwijzing, dank.
@Janneke, Hmmm cantuccini. Maar ben je qua rouwkost wel eens aangeschoven aan een Brabantse koffietafel? Da’s wat anders dan een plakje koek/cake. Heel troostrijk.