Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

De internationale taal der patat

door

Op de Vlaamse televisie reisde chef Jeroen Meus de wereld rond in het voetspoor van de patat. (Wie nu aan frietjes denkt, moet een Hollander zijn. Beneden de grote rivieren is een patat gewoon een aardappel.) Jeroen Meus verkende verleden, heden en toekomst van de aardappel en dat bracht hem van Peru tot Wit-Rusland en weer terug.

Vorige week was hij in Wit-Rusland. De Wit-Russen zijn grote aardappeleters. Ze kunnen er geen genoeg van krijgen. Soms noodgedwongen, want in barre tijden was er nauwelijks iets anders. Gelukkig konden ze er ook wodka van stoken. Nog steeds eten de Wit-Russen 180 kilo aardappelen per persoon per jaar. Wij Nederlanders komen niet eens tot de helft, met 81 kilo per jaar.

De taal van de aardappel is internationaal. De Vlaming Jeroen Meus en een archetypisch Oost-Europees omaatje – gewikkeld in doeken, behept met de stramheid der jaren, getekend door het leven maar geenszins verbitterd – kunnen geen woord wisselen, maar ze vinden elkaar in hun onvoorwaardelijke liefde voor de aardappel.

In de uitzending worden draniki gebakken, Wit-Russische aardappelpannenkoekjes. Ze zijn niet uniek in de wereldkeuken. Dezelfde of gelijksoortige aardappelgerechten komen heel veel voor in Oost-Europa, maar ook in bijvoorbeeld de Spaanse, Koreaanse en Joodse keuken. En in Luxemburg heten ze gromperekichelcher.

Het recept voor draniki is simpel. Je hebt niet meer nodig dan een paar aardappels, een uitje, een ei en wat bakvet. Er zijn recepten voor draniki die meer des pannenkoeks zijn, met bloem en melk, maar de eenvoud van deze bereiding heeft zijn charme. Al staat het ieder vrij het recept te verrijken met bijvoorbeeld snippers rode peper, kruiden, minuscule blokjes spek of wat gemalen kaas.

Draniki doen het goed als aardappelgerecht bij bijvoorbeeld gebraden rundvlees. De combinatie met gerookte zalm en zure room is klassiek en ik zou al heel tevreden zijn met een maaltijd van draniki en een groene salade.

Rasp de geschilde aardappelen op een grove rasp. Zo houden de aardappelpannenkoekjes nog een beetje structuur. Schil de ui en hak hem fijn. Hakken gaat beter dan raspen. Meng de aardappelrasp met de fijngehakte ui en het ei. Voeg peper en zout naar smaak toe. Verhit de boter of de olie in een grote koekenpan. Schep vier hoopjes van het aardappelmengsel in de pan. Druk ze plat. Als ze een doorsnede hebben van 8 tot 10 cm zijn ze nog goed te hanteren. Laat ze op een gematigd vuur gaar en bruin worden. Keer ze met een spatel om als de onderzijde mooi bruin is. Bak de andere kant ook bruin. Zet eventueel het vuur wat hoger om ze een krokant korstje te geven. Let op dat ze niet aanbakken, dat kan opeens snel gaan. Al met al vergt het bakken niet meer dan acht tot tien minuten. Laat de pannenkoekjes even uitlekken op een stukje keukenpapier.

Draniki

Voor 8 stuks:

200 g geschilde aardappelen

1 sjalotje of een klein uitje

1 ei

peper, zout

50 g boter en/of bakolie

15 reacties op 'De internationale taal der patat'

Michiel Ridens

“Beneden de grote rivieren is een patat gewoon een aardappel”. Nee hoor, in Brabant is patat gewoon friet, hoe graag Belgen Brabant en Limburg ook als deel van België zien.

Fred Hartman

Mijn god, 81 kilo. Dat is dus 2,2 ons per dag. Ook voor babies en allochtonen dus.
Ik geloof er niets van, meneer Habets. Als ik mijn eigen gebruik inschat (twee keer per week aardappels) kom ik uit op zo’n 10 kilo per jaar.
Is Uw cijfer misschien inclusief bindmiddel- en lijmindustrie?

Fred Hartman

Wat niet betekent dat ik deze versie van Kartoffelpfannkuchen zeker zal uitproberen!

Ik walg namelijk van de hollandse versie gemaakt van puree. Niets boven de echte, van rauwe aardappels.

Frans

Is er geen link te geven waar het programma intergraal te bekijken valt? want het klinkt interessant en zij zullen in België toch ook wel een soort uitzending gemist hebben.

Liset

@frans, even googelen et voila!
http://programmas.canvas.be/category/de-patat/

Jan Jörissen

In Duitsland en ook in het zuiden van ons land noemen ze dat gewoon reibekuchen.

Sandra Z.

@Frans: http://programmas.canvas.be/de-patat/de-patat-%E2%80%93-afl-6-wit-rusland/

dirk

@ joep: grompere voor aardappels, dat is het ook in het sloveens, -krumpir-, de russen hebben het duitse woord ervoor overgenomen, kartuchki,er is dus een west-oost beweging in benaming

dirk

@ walgvogel fred: wel de patat met mayo erbij rekenen, en kijk eerst even bij google ondr consumptie/hoofd in NL voor al die kritiek en dat wantrouwen. voor witrusland vraag ik me af of de aardappel voor de illegale wodkastook erbij inbegrepen is, trowuens, in NL was de consumptie in de 50er jaren niet ver van die 180 kg af, hoe rijker een land en hoe minder lichamelijke arbeid nodig is, des te minder aardappel, een triest lot voor die o zo gewone aardappel.

Joep Habets

@FredHartman De cijfers heb ik van het CBS, de Rabobank, de vereniging van akkersbouwers en de aardappelverwerkende industrie. De cijfers varieren van 80 tot 85 kilo pp per jaar in de periode tussen 2011 en 2010. Het gaat ook om eetbare producten waarin aardappel is verwerkt, zoals friet en, ik denk ook, bindmiddelen in voedsel. Lijm valt er dan weer buiten.

Joep Habets

Herstel 2011 moet 2001 zijn in het vorige bericht.

Josine

Nou hier in Brabant bestel je toch echt een frietje en geen patat. En die zijn gemaakt van errepuls :-)

Willem

En als iemand hier in Brabant vraag of je ‘unne patat’ wil, moet je duiken omdat je anders een klap te pakken hebt.

Fred Hartman

Dank zij het recept van Janneke ben ik hier weer even terecht gekomen.
@Meneer Habets: Dank voor de reactie! Ik blijf het desondanks een behoorlijk hoog aantal vinden, die 80+ kilo pp.
@dirk: ik eet al decennia geen patat meer aan de straat. In mijn 2 keer per week aardappels is zelfgebakken patat of krieltjes opgenomen. Verder eet ik rijst of pasta of helemaal geen zetmeel.

dirk

@ fred: uw eetpatroon is daarmee nogal afwijkend vd gemiddelde NLer, die nu bv alom kilometers wegschaatsen en daarvoor bijgespijkerd dienen te worden met snert en patat en vette unox worst, plus allerlei meer door janneke aangedragen. de schmalz die ik als kind op mijn brood kreeg,leerde ik van haar,heet smaletz bij jullie; hebben duitsers dat nu vd russen overgenomen, of andersom?