Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

De macaronischotel van toen

door

Ooit, lang, lang geleden, verkochten supermarkten in ons land geen tagliatelle, geen farfalle, geen penne, geen gekoelde verse lasagnebladen en geen ravioli gevuld met spinazie, ricotta en Parmezaanse kaas. Er lagen geen 25 soorten pasta van 7 verschillende merken in het schap. Wie na 1980 geboren is, kan het zich waarschijnlijk nauwelijks meer voorstellen, maar ooit bestond het woord pasta niet eens.

Ik groeide op in dat land van ooit. De kruidenier verkocht spaghetti en elleboogjesmacaroni, maar die noemden we geen pasta, die noemden we gewoon spagetti (die h achter de g kwam ook pas veel later) en macaroni. En behalve van het woord pasta, hadden we ook nog nooit van het begrip ‘al dente’ gehoord. Spaghetti en macaroni kookte je net als aardappelen: in eenlaagje water met een snufje zout door en door gaar.

In retrospectief lijken het barbaarse tijden, zeker als je bedenkt dat ook pastagerelateerde zaken als pesto, Parmezaanse kaas en Bertollisaus nog uitgevonden moesten worden. Maar heus, wij waren evengoed hartstikke blij met onze elleboogjesmacaroni en spagetti. Ze vormden een welkome afwisseling op stamppot, erwtensoep en bloemkool met een papje.

Soms kan ik zelfs oprecht terugverlangen naar de macaronischotels van toen; de elleboogjes fluorescerend oranje van de tomatenpuree, met blokjes ham, corned beef of gehaktballetjes ertussen, extra hartig gemaakt met Maggi. Of zwemmend in een dikke bechamelsaus en bedolven onder geraspte kaas. Vooral die macaroni met kaas maak ik nog wel eens. Retro, maar helemaal niks mis mee.

Laat de boter smelten in een pan met dikke bodem. Voeg de bloem toe, roer met een houten lepel en laat 2 minuten zachtjes fruiten. Voeg scheutje voor scheutje de melk toe en blijf stevig roeren. Er ontstaat een dikke deegbal die langzaam in een blanke saus verandert. Laat de saus 10-15 minuten op heel laag vuur pruttelen om de melige smaak kwijt te raken. Blijf af en toe roeren. Verwarm de oven op 200 graden. Breng een grote pan met water aan de kook, voeg royaal zout toe en kook hierin de pasta net niet gaar. Haal de bechamel van het vuur en breng pittig op smaak met 2 of 3 theelepels mosterd, flink wat worcestershiresauce, zout, versgemalen peper en nootmuskaat. Roer er tot slot de eidooiers door. Meng de bechamelsaus en de helft van de kaas door de pasta en verdeel over een beboterde ovenschaal. Strooi er de rest van de kaas over en schuif een half uur in de oven voor een bruin korstje. Geef er een groene of een tomatensalade bij.

Macaroni

Voor 4 personen:

50 gr roomboter

50 gr bloem

6 dl hete melk

350 gr elleboogjesmacaroni (of een kleine Italiaanse pastasoort)

pittige mosterd

worcestershiresauce

nootmuskaat

2 eidooiers

50 gr belegen boerenkaas, geraspt

15 reacties op 'De macaronischotel van toen'

Bart van der kolk

Beste Janneke Vreugdenhil, het kan nóg meer ‘retro’: neem een oranje pak Honig macaroni (elleboogjes dus, en geen durum tarwe..)kook dat goed gaar, afspoelen en laten afkoelen. Bak een fijgesneden ui glazig, doe daar een in kleine blokjes gesneden blikje Unox ‘Smac’ bij(‘spam’!) en draai het gas uit. Vet een ovenschaal (pyrex-glas) in met boter, vermeng de macaroni met het ui-ham mengsel, breng op smaak met zout en witte peper, dresseer dat in de pyrex-schaal, voeg een losgeklopt ei en een half glas melk(volle!)toe, en tot slot eroverheen een handvol geraspte belegen kaas, vermengd met 1 verkruimelde beschuit. Halfuurtje in de oven( hoeveel graden weet ik niet, maar het was zo’n witte Atag op pootjes, met een klein kijkglaasje) Eet met botersla,aangemaakt met Calvé slasaus. Dat at ik tot ik uit huis ging vrijwel altijd 1x per week (van 1960 tot pakweg 1974…

Janneke Vreugdenhil

Haha, Bart, jij wint. Vooral die pyrex-schaal doet het hem!

Hans Bos (redactie)

De macaronischotel van toen is ook nog de schotel van nu. Maar dan aan boord van mijn scheepje. Want eenpansmaaltijden zijn aan boord nu eenmaal gemakkelijker te maken, terwijl de bemanning na een dag varen trek heeft in een hap eten dat staat als een huis.

Mirjam Visscher

Een aantal jaar geleden heb ik de variant met het Unox-pakje gemaakt, uit pure nostalgie. Toch miste er iets: mijn moeder zette altijd een enorme pan eten op en ging dan paarden voeren. Als ze terug kwam was het gaar. En dikwijls aangebrand…

Janneke

NB er is een foutje geslopen in het recept. Het moet zijn: 350 gram geraspte kaas. Veel ja, maar wel lekker.

anne uuldersma

Maar je eet het toch niet elke dag? En een tip: als je het toch teveel vind en naast lekker een ietsjes schuldgevoel bekruipt,neem je op je brood het broodje met tevredenheid. Gewoon het geheel een beetje naar de dag indelen.

Peter Bottelier

Mijn ouwe vader kreeg begin jaren 60 tijdens een klus bij een dame eens een bordje macaroni voor gezet. Compleet naturel…

S. van Hest

Grappig: dit is waarschijnlijk het meest gegeten macaroniorecept ter wereld: in Amerika kennen ze het als Mac n’ Cheese, een razend populair gerecht.
Zelfs topchef Gordon Ramsey serveert het in sommige van zijn Amerikaanse restaurants.

In Wannée wordtzelfs in de 18e druk uit 1970 de macaroni (Italianen eten maccheroni) maar liefst 30 minuten ‘gaargekookt’ en geeft ook recepten voor macaronipap- en pudding… Pap kook je 45 minuten!

Van mijn oma kreeg ik nog wel eens koude macaroni met boter, bruine suiker en ‘n snuf kaneel. Prima te doen.

Birgit en Jan

Wij noemen de ham-versie: macaroni di mama, naar onze mama’s (we zijn van ’60 en ’65). De ene mama maakte het met maggi, de ander met ketchup. Het verschil houden we in ere.

Menno Nykerk

Ik zou de bechamel achterwege laten, wel de melk en er nog een 150 ml ongeklopte slagroom of italiaanse kookroom en 2 a 3 eieren ipv dooiers.

Henriette van Ittersum

Hahaha. Bij ons was het 1x per 14 dagen macaroni met gebakken ui en boterhamworst in blokjes. Lekker met Maggi en tomatenketchup! Niks niet kaas… veel te duur!

Leo Biessen

En als je een luie bechamelsaus wil: doe boter, bloem en melk in pan met dikke bodem breng al roerend met een garde aan de kook en laat zo’n 10 minuten onder af en toe roeren doorkoken.
En heb je haast, smelt boter in de magnetron (afgedekt in grote schaal) roer bloem en melk erdoor en dan 2x zo’n anderhalve minuut in de magnetron en tussendoor doorroeren.

Gerard van Tuyn

Neem 250 gram varkenshaas. Snij dit in blokjes en wrijf de blokjes in met zout en cayennepeper. Laat dit 12 uur intrekken. Voor de saus neem je 1,5 blikje Del Monte tomatenpuree en leng dit aan met de hoeveelheid van 1,5 á 2 lege blikjes Del Monte tomatenpuree. Voeg in de dan ontstane saus oregano, basilicum en nog een klein beetje cayennepeper toe. Geen zout bij de saus toevoegen! Bak na 12 uur de blokjes varkenshaas voeg daarna de saus toe en laat dit even pruttelen totdat de waterdamp vrijwel is verdwenen. Kook in de tussentijd 250 gram macaroni en voeg nadat deze gaar is het hiervoor beschreven ingrediënt (de vleessaus)toe. Bij het serveren van de dan onstane macaronischotel oude geraspte kaas bij serveren. Eet smakelijk!

Gerard van Tuyn

Oh sorry, ben de uien nog vergeten. S.v.p. voor dat de blokjes varkenshaas de pan in gaan hiervoor nog één grote ui bakken. Is toch een belangrijke smaakmaker en mag zeker niet vergeten worden!!!

robert berkhout

de topkaas mengen met broodkruim, daarop weer wat klontjes boter.

Mijn moeder was haar tijd ver vooruit en laagde het geheel al met wat gebakken plakjes tomaat.Later kwam er knoflook bij, een hachelijke zaak toen.