Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Niet van de neef uit Sorrento

door

Je hebt gegeten en gedronken in een Italiaanse buurtpizzeria. Je hebt betaald, maar net wanneer je wilt opstappen, komt de baas aanzetten met een vijfliterfles fluorescerend geel vocht. Terwijl jij iets sputtert over aan je taks en morgen weer vroeg dag en zo, schenkt hij de glazen vol en dwingt je met al zijn Italiaanse charme tot een ad fundum.

Limoncello. Je houdt ervan, of je haat het, maar van iets er tussenin heb ik nog nooit gehoord. Zelf bevond ik mij jaren in het haatkamp. Niet alleen verlaat ik een restaurant graag met het bloedalcoholpercentage dat ik zelf heb uitgekozen, limoncello in reuzenflessen is zelden te zuipen. (‘Zelfgemaakt door mijn neef in Sorrento’, ammehoela, zelf voor een paar stuivers gekocht, zul je bedoelen.)

En toen switchte ik van kamp. Het gebeurde tijdens een vakantie in, uiteraard, Italië. De eigenaar van onze agriturismo was jarig en – het was ’s avonds laat en we kwamen net terug van vier gangen en veel wijn in een nabijgelegen restaurantje – hij stond erop dat we aanschoven voor taart en limoncello. Met tegenzin nipte ik van mijn glaasje. Ik nipte nog een keer. En nog een keer. Was dit echt limoncello? „Certo, da mio cugino a Sorrento.”

Nog diezelfde avond troggelde ik hem het recept van zijn neef af. En speciaal om limoncello te maken, neem ik sindsdien van elke reis flessen inmaakalcohol mee. Terwijl je in Italië, Frankrijk en België een liter 90 procentalcohol voor een tientje bij de supermarkt koopt, is het in Nederland – althans voor stervelingen zonder horecagroothandelpasje – nauwelijks verkrijgbaar. Ik heb het nagevraagd bij de apotheek, waar kleine flesjes ontsmettingsalcohol te koop zijn. Ze konden wel een literfles voor me bestellen als ik wilde. Voor 90 euro.

Hoe dan ook, nu de zomervakantie en daarmee het feestshoppen in de buitenlandse supermarkt weer op aanbreken staat, durf ik het recept wel te publiceren. Vergeet die vieze afwasmiddellikeur uit de pizzeria. Dit is lékkere limoncello.

Boen de schil van de citroenen grondig schoon. Trek er met een dunschiller de gele schil af (pas op: het witte deel van de schil maakt de likeur bitter.) Stop de citroenschillen in een grote pot en schenk er de alcohol op. Sluit af en laat drie, vier weken marineren op een donkere plek. Breng twee liter water aan de kook en los er al roerend de suiker in op. Laat afkoelen en voeg de suikersiroop toe aan de alcohol. Filter de limoncello door een dubbelgevouwen stuk kaasdoek of een schone theedoek en vul er kleinere flessen mee.

Limoncello

5 onbehandelde citroenen (citroenen uit Sorrento zijn hier net zo lastig te krijgen als pure alcohol, maar met Siciliaanse citroenen van het bio-merk Salamita gaat het uitstekend)

1 liter alcohol van minimaal 90 procent

500 gr suiker

12 reacties op 'Niet van de neef uit Sorrento'

Hans Franse

Het komt mij voor, dat er het limoncellorecept te weinig suiker is genoemd. Hier, in Umbrie, gebruikt men zeker 2 kg. voor 5 liter.De citroenen moeten “non tratti” zijn, dus onbespoten.

Patricia

Hoi Janneke,
Hoe kom ik aan alcohol van minstens 90%?
(heb ik ook nodig om zelf vanille-essence te maken, namelijk)

Janneke

Voor een kleine hoeveelheid (ik neem aan dat je geen liter vanille-essence wilt maken) kun je terecht bij de apotheek, Patricia, waar ze flesjes alcohol ter ontsmetting verkopen. Voor grotere hoeveelheden: horecagroothandels, of zelf meenemen uit Italie.

Raul

Tip: Bon Gout 96% alcohol. Ben net terug uit Andorra met een literfles 96% alcohol van het merk Bon Gout voor slechts 3 euro. Dit op verzoek van een Italiaanse vriend die er Limoncello van gaat maken. Ook te verkrijgen in Frankrijk heb ik begrepen…

Menno

Volgens mij is de alcohol van de apotheek ongeschikt gemaakt voor consumptie.

Patricia

Wat dom van mij Janneke, je had het eigenlijk in je artikel al gezegd, lees ik nu. Sorry.
Hmm, dat alcohol uit de apotheek ongeschikt is voor consumptie klinkt eigenlijk wel logisch. Moet ik toch weer ‘ns een keertje naar België. Of een vriend/vriendin met een groothandelspasje lief aankijken…

Janneke Vreugdenhil

Volgens mijn apotheker is het wel geschikt voor consumptie hoor. Maar ja, als andere apothekers zeggen van niet, dan durf ik zoiets natuurlijk niet voor mijn rekening te nemen. Goed navragen dus. En anders op zoek naar een Italiaanse connectie.

Albert Westendorp

Beste Janneke (tekst ook naar nrc@nrc.nl gemaild) ,
In “Niet van de neef uit Sorrento” (Thuiskok, 27 juni) leg je uit dat je als alternatief voor de Nederland schijnbaar moeilijk verkrijgbare “inmaakalcohol”, o.a. ontsmettingsalcohol als alternatief heeft overwogen. Hierover het volgende. Mogelijk is bij sommige apotheken een mengsel van water en ethanol als “ontsmettingsalcohol” verkrijgbaar, wat inderdaad een bruikbaar alternatief zou zijn. Gangbare ontsmettingsalcohol valt echter onder de noemer “gedenatureerd alcohol”, d.w.z. alcohol die ongeschikt voor consumptie is gemaakt. Een bekend voorbeeld van gedenatureerde alcohol is spiritus, dat behalve het zeer giftige methanol ook kleur- en geurstoffen bevat, zodanig dat men het wel uit z´n hoofd laat om het op te drinken. Maar: er bestaan ook kleur- en geurloze (d.w.z. vooral naar alcohol ruikende) gedenatureerde alcoholen, zoals bijvoorbeeld die gangbare ontsmettingsalcohol, maar ook diverse verdunnings- en schoonmaakmiddelen. Sommige zijn zeer giftig. Het etiket zal weliswaar een waarschuwing bevatten, maar de enthousiaste thuiskok wordt door uw recept min of meer op het idee gebracht om hiermee te experimenteren. Uiteraard kan dit tot ongelukken leiden. Een waarschuwing, bijvoorbeeld in uw rubriek “correcties een aanvullingen”, of “ingezonden brieven” zou op z´n plaats zijn.

S. van Hest

Meine güte! Domme vragen bestaan niet, maar domme veronderstellingen wel.

Laten we even bij de feiten blijven: vanzelfsprekend is ‘alcohol van de apotheek’ niet ‘ongeschikt gemaakt voor consumptie’. Het idee allen al! (Waarom zouden ze?)
Het is zuivere ethanol, het goedje waar je ‘teut’ van wordt maar waarvan ook bacillen van sneven.

Ondrinkbare, of gedenaturaliseerde, alcohol kennen we onder de naam ‘spiritus’ en kost 60 centen de liter. Dat is zo goedkoop omdat je het niet kunt drinken en er om die reden geen accijns op zit. Er is expres vergift (methanol) aan toegevoegd, plus een geurtje en kleurtje, zodat je je niet vergist.

Op drinkbare alcohol (ethanol) rust accijns, en daarom is de sterke (drinkbare) alcohol in ons land zo prijzig. Hoe hoger het percentage, hoe hoger de prijs, en dat exponentieel.

Momenteel bedraagt de accijns per procent alcohol per hectoliter €15,04.
Voor een liter ethanol 95% bedraagt de accijns alleen al € 14,30, los en onafhankelijk van deoverige kosten. (produkt, transport, toegevoegde waarde, winst, BTW, omzetbelasting, en dat keer twee of drie –handel, groothandel, detaillist.

In ander landen gaat men anders met alcoholaccijnzen om. In voornoemd Italië gaat het voor een tientje de fles in de super. (Om Limoncello mee te maken, inderdaad.)

*tip* omdat ‘drinkbaarheid’ de crux is voor de belastingdienst kun je –o.a. bij horecagroothandels en de betere slijter– voor slechts zo’n €5 per liter 40% sterke zogenaamde ‘kookdranken’ kopen, waaronder Wodka (denk Stroganoff), Cognac (Eend!) Whisky en Rum. The real deal, maar niet te zuipen door toevoeging van 7 gram zout per liter. Prima mee te koken en flamberen.
Grappig is ook dat de flessen de voor hun soort bekende vorm en hebben, maar van vrijwel gewichtloos en onbreekbaar plastic zijn. (Keukengeintje naar de zwarte brigade: “Hee! vangen!”) :-D

Ik ken overigens een kok die het spul wèl dronk; hij at er altijd gefrituurde aardappelschillen zonder zout bij en beweerde dat het ‘prima te doen’ was. Maar dan was het al laat en was ‘ie al dronken. Nuja…

Piet

groet aan S. van Hest,
enige tijd geleden, programma door de wayuu indianen:
8.00 a.m. volkslied
8.05 a.m. volkslied in het wayuu
8.10 a.m. cocktail, bestaande uit ter plaatse gefabriceerd destillaat, ik schat zo’n 60% alcohol – aangelengd met sap van uitgeperste Passiflora edulis – om 11.00 dronkenschap alom.

Albert Westendorp

S. van Hest reageert op een eerdere reactie van mij, die om één of andere redenen niet meer op deze site zichtbaar is (?)

Dhr. van Hest stelt voor om bij de de feiten te blijven. Graag !

Belangrijk feit in deze discussie, is dat “spiritus” weliswaar een bekende, maar juist niet de enige niet-voor-consumptie-ongeschikte alcohol is.

In mijn badkamerkastje staat bijvoorbeeld een apothekersflesje “Alcohol ketonatus 96%”, met als bestanddelen “alcohol”, water, methylethylketon en linalyacetate (ref. 1), en een flesje “Tendo’s gedenatureerde alcohol 96%” (ref. 2), waar weliswaar in kleine lettertjes ook “Spiritus Ketanatus Fortior” (dus in die zin, OK, een “spiritus”), maar zonder het kleurtje en geurtje” zoals we van spiritus gewend zijn. Verder wordt bijvoorbeeld als schoonmaakmiddel Isopropanol verhandeld (ref. 3), ook “isopropanyl alcohol” genaamd, en daarom voor een argeloze thuiskok ook potentieel verwarrend, als die zou denken “ach, alcohol is alcohol”.

Zoals ik aangaf, best mogelijk dat er ook “alcohol van de apotheek” bestaat die inderdaad bestaat uit zuivere ethanol (of liever gezegd: ethanol met een paar procent water). Dan is het prima.

1: http://www.online-dental.net/index.php/nl/component/oscommerce/product_info/prd_alcohol-ketonatus-dilutus-70-1-ltr.html?products_id=7016)

2: http://www.noodzaken.nl/tendo-gedenatureerde-alcohol-flesje-120ml-p-783.html

3: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002660.htm

Maarten Vrijland

Toevallig zag ik vandaag bij Blokker literflessen 95% (kleurloze) alcohol liggen voor enkele euro’s. Die is dan bestemd voor verwarmingsdoeleinden (spiritusbrander), en ….. gedenatureerd, ofwel door toevoeging van giftig methanol ongeschikt gemaakt voor consumptie. In feite dus gewone brandspiritus, alleen niet blauw.
De hamvraag aan Janneke is: weet je wel heel zeker dat de in Italie, Frankrijk en Belgie in de supermarkt aangeboden 90% alcohol niet ook gedenatureerd is? In ieder geval kan ik me dat van Belgie nauwelijks voorstellen. Als je het niet heel zeker weet zou ik daarmee vooral geen limoncello maken!
P.S.: jammer dat de filmpjes gestopt zijn!