Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Krèg mâah lekkâh de pavlova

Uitgerekend in de stad waar „Krèg mâah lekkâh de pleuris!” een gevleugelde uitdrukking is, ging Anna Pavlova dood aan pleuritis. Of preciezer, aan de gevolgen van het gebruik van slecht gesteriliseerd gereedschap bij de behandeling van pleuritis. De gevierde balletdanseres stierf op 23 januari 1931 in het Haagse Hotel des Indes. Ze was als afsluiting van een glanzende carrière op afscheidstournee. Die kreeg door het overlijden een navrante lading.

Aan Anna is het fameuze nagerecht van meringue, slagroom en zacht fruit opgedragen. „Zo licht als Pavlova” moet de schepper hebben gezegd. Australië en Nieuw-Zeeland betwisten elkaar de bakermat van deze culinaire creatie te zijn. In Australië gebruikt men vaak tropisch fruit, in Nieuw-Zeeland – hadden we het anders verwacht? – kiwi’s.

Elk zacht fruit is heel geschikt, maar de combinatie met aardbeien is in deze tijd van het jaar subliem. De variant met vanilleroomijs heeft altijd veel succes en ik denk dat sorbetijs ook niet te versmaden is.

Het zelf maken van een pavlova kost wat tijd, maar het is een fluitje van een cent. Alleen het bakken van de taartbodem van meringue vraagt wat zorg. Soms lekt hij suikerstroop, dat levert een kleffe maar niet onsmakelijke boel op. Het gebruik van een deel poedersuiker en een beetje maïzena is een goede remedie tegen het lekken.

Begin met het maken van een taartbodem van meringue, in de oven gebakken eiwitschuim. Je kunt een grote taartbodem maken, maar eenpersoonspavlovaatjes zijn een schattig alternatief. De meringuebodem is goed een dag tevoren maken.

Verwarm de oven voor op 100 graden. Klop 3 eiwitten *) heel stijf met 150 gram witte basterdsuiker. Spatel er op het laatst 50 gram poedersuiker en 2 theelepels maïzena door.

Leg een vel bakpapier op de bakplaat en modelleer het stijfgeslagen eiwit met behulp van een spatel tot een min of meer ronde taartvorm.

Laat de meringue in de oven 2 tot 3 uur bakken, eigenlijk is het meer drogen. De buitenkant moet bros zijn, de binnenkant nog een beetje zacht. Wie het niet erg vindt dat de meringue een beetje kleur krijgt zet de oven op 150 graden, dat verkort de baktijd tot ruim een uur. Laat hem in de oven afkoelen

Leg de taartbodem eerst op een serveerschaal. Ze is lastig te verplaatsen als ze eenmaal is opgetuigd. Klop de slagroom stijf met 1 eetlepel basterdsuiker, meer is niet nodig. Het eiwitschuim is al mierzoet.

Verdeel de slagroom over de pavlova en leg de aardbeien erop. Neem aardbeien van Nederlandse bodem, die zijn zachter en hebben meer smaak dan de oogst uit het buitenland.

Neem, gezien de hoeveelheid slagroom en zoetigheid, „zo licht als Pavlova” met een korreltje suiker.

*) Als je een aspergemaaltijd besluit met een aardbeienpavlova, een mooi seizoensmenu, dan kunnen de eidooiers hun bestemming vinden in een hollandaisesaus bij de asperges.

Aardbeienpavlova

3 eiwitten *)

150 g + 1 el witte basterdsuiker

50 g poedersuiker

2 theelepels maïzena

0,25 l slagroom

500 g aardbeien

9 reacties op 'Krèg mâah lekkâh de pavlova'

Ankie van der Bol

Eindelijk heb ik dan een Pavlova gemaakt en wel deze! Hij was heerlijk, maar wel zoet. Volgende keer doe ik er écht minder basterd- en poedersuiker in. Ook op internet vind je ook Pavlova-recepten met minder calorieën. Maar…. deze was erg lekker!

Joep Habets

Ook ik ben wel eens in de verleiding gekomen om er (veel) minder suiker in te doen. De pavlova wilde toen niet meer bros/krokant worden, het bleef zacht eiwitschuim. Ik weet niet precies waar de grens ligt, maar houd er rekening mee dat suiker nodig is om tot een goed resultaat te komen.

S. van Hest

Wat Joep Habets zegt ^

Zoals al eerder in deze rubriek –danwel de reacties daarop– aan de orde is gekomen: pâtisserie is toegepaste scheikunde, en daar kun je niet zomaar in gaan rommelen.

De absolute minimumverhouding ei-suiker is 1:2.
Er vanuit gaande dat 1 eiwit 25 gram weegt geeft dat 50 gram suiker per wit. Kristal(poeder)suiker werkt overigens beter dan basterdsuiker, zeker als men ‘minder zoet’ maar wel ‘knapperig’ wil.
(Pâtissiers wegen hun witten en rekenen van daaruit verder…)

De toevoeging van maizena snap ik niet (stabilisator?); wel mag (moet!) er –in dit recept– een halve theelepel wijnsteen (‘cream of tartar’, dus géén wijnsteenzuur) door.
Dit stabiliseert, haalt de eiwitmoleculen uit elkaar en zorgt voor een luchtig en bros schuim.

Om die reden moet er eigenlijk altijd een beetje zuur doorheen: een theelepel citroensap –in dit recept– doet echter ook al wonderen.

Wijnsteen is overigens te koop bij Suri/Indo-toko’s en ‘taartenbakwinkels’.

Mijn –minder zoete maar wel werkende- recept zou luiden
-3 eiwitten
-50 gram basterdsuiker
–100 gram bloemsuiker (poederfijn kristalsuiker
–1/2 theelepel wijnsteen (of 1 tl. citroensap)

Oh, en –in dit recept– minstens 5 minuten mengen, opdat de suiker geheel oplost! Overigens geldt dat hoe eerder de suiker wordt bijgemengd, hoe knapperiger de meringue wordt. Voor ‘lemon meringue pie’sla je juist eerst de eiwitten geheel stijf en spatelt pas dàn de suiker erdoor, voor een zàcht schuim…

Zie ook McGee, On food and cooking, p. 108

Lisa

Nog een toevoeging wat betreft ‘cream of tartar’. Ik heb in Nederland een paar keer ‘cream of tartar’ als wijnsteenzuur gekocht. Volgens mij is cream of tartar formeel een afgeleide van wijnsteenzuur, dus niet hetzelfde, maar het wordt soms wel zo genoemd. Inderdaad geweldig om eiwitten stijf mee te krijgen. Met een kwart theelepeltje en een liter niet al te vette room maak je trouwens in een dag fantastische mascarpone!

lijn

Het zoete van de bodem is ook “op te heffen” door de pavlova te serveren met een frisse saus of siroop, bv een niet te zoete frambozen-coulis of iets dergelijks. Nigella Lawson serveert haar kerst-pavlova met een siroop van granaatappels en dat is echt super-lekker. Ze kookt het sap van 1 granaatappel samen met het sap van een halve citroen in tot een siroopje en giet het over de slagroom.
heerlijk en mooi om te zien…

In deze tijd van het jaar kun je misschien iets dergelijks met rabarber doen?

Joep Habets

De toevoeging van maïzena is, als ik me niet vergis (ik heb zijn boeken hier niet bij de hand), een tip van McGee. Hij adviseert poedersuiker en/of maïzena te gebruiken om het ‘lekken’ van de meringue tegen te gaan. Poedersuiker bleek bij mijn proefnemingen niet te helpen, de combinatie van maïzena en poedersuiker wel.

S. van Hest

Even wat opgezocht:
@4 Lisa

Zoals ‘zout’ niet hetzelfde is als ‘zoutzuur’, zo is ‘wijnsteen’ niet hetzelfde als ‘wijnsteenzuur’.

Wijsteenzuur is H2C4H4O6, ‘wijnsteen’ is het (mono)kaliumzuur tartraat, KHC4H4O6.

Zoals gezegd, pâtisserie is toegepaste scheikunde! ;-)
Nog een voorbeeld daarvan: eiwitschuim voor meringues lukt nóg beter als je ‘m klopt in een koperen kom, omdat de koper-ionen zich binden met de conalbumine –een bepaald soort proteïne dat in eiwit voorkomt– en deze daardoor stabiliseert.

@5 Joep Habets
McGee adviseert inderdaad zetmeel (of gelatine) bij ‘natte’ meringues, zoals op taarten, om het vocht vast te houden en ‘lekken’ te voorkomen.
Bij een brosse meringue is bijna al het vocht verdampt en kan de maizena mijns inziens dan ook achterwege blijven.

En misschien handig om te weten: ‘On Food and Cooking’ van McGee is ook –integraal– via GoogleBooks te raadplegen!
http://books.google.nl/books?id=bKVCtH4AjwgC

Lisa

@S. van Hest: ik bedoelde toch ook juist dat het wat anders is? Ik wilde enkel zeggen dat ik in Nederland een paar keer meegemaakt heb dat de termen wijnsteenzuur en cream of tartar door elkaar gebruikt werden. Op de verpakking stond wijnsteenzuur (onjuist)terwijl de Engelse vertaling cream of tartar was!

Joep Habets

Proefonderwindelijk vastgesteld: maïzena helpt ook tegen het lekken van meringues die in de oven worden gedroogd.Maar het is heel goed mogelijk dat bij het toevoegen van wijnsteen of citroensap de meringues helemaal niet meer lekken tijdens het drogen. DAt ga ik de volgende keer proefondervindelijk proberen vast te stellen.