Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Gemberboterkoek

Ineens viel het woord: boterkoek.

Oh ja, zei de vriendin die op bezoek was verlangend. Dat ze dat vroeger altijd maakte omdat niets gemakkelijker was dan dat. Kon niet mislukken.

Nog lekkerder met gember eigenlijk, droomde ik.

We keken elkaar schuldbewust aan. Als er iets écht niet kan, en dan bedoel ik écht niet, ook niet een beetje, dan is het wel boterkoek. In boterkoek gaat boter. En niet zo’n beetje ook.

Dat is nu juist het lekkere ervan, uiteraard, niets heerlijkers dan de boterige smaak van boterkoek, maar ja.

Boter bevat voornamelijk verzadigde vetzuren. Er zit 2 tot 5 procent transvet in, iets waarvoor je niet genoeg kunt oppassen. En dan spraken we nog niet eens over dik worden, zeiden we ook nog.

Dat was een goed gesprek.

„Ik heb nog wel een pot gember”, zei ik daarna. „En ook wel een pakje boter.”

Zo opgewonden was ik van het idee dat we lekker, toch, gemberboterkoek gingen maken dat ik niet goed oplette bij het afwegen van de bloem. „Wel weinig”, dacht ik nog vaag, „op die hoeveelheid boter”, maar aangezien ik geen enkele behoefte had om dieper in te gaan op de hoeveelheid boter, kneedde ik een en ander fluks tot een tamelijk onsamenhangend deeg en legde het in de ijskast om te rusten en te koelen.

Mijn vriendin hakte lekker veel gember fijn. Toen de rusttijd voor het deeg voorbij was, haalde zij het uit de ijskast en poogde er een lap van te rollen.

Er zaten wel erg veel klontjes boter in. Ze kneedde nog wat, verdeelde het deeg in tweeën, stompte het met de gember in een vorm en zette de koek in de oven.

Twintig minuten later kwam hij er weer uit. Wat rook hij heerlijk! Maar wat was hij ook zacht en tja, eh, boterig.

„Hoort dat zo?” vroeg ik, haar ineens als boterkoekexpert aansprekend.

Zij vond het gek.

Ik ook.

Ik begon de boterkoek wat af te gieten en al spoedig had ik een kommetje vol heerlijk naar gember ruikende boter.

Ik voelde dat ik nu toch mijn twijfel over mijn eigen weegactiviteiten met haar moest delen.

We braken een klein stukje van het baksel af. Alsof je boter at. Met gember. Boter met gember is lekker. Maar het is geen boterkoek.

Enfin. Het moest opnieuw.

Als iedereen nu netjes de hoeveelheden afweegt, is het een heel makkelijke koek inderdaad. Alleen levensgevaarlijk.

Probeer er dus echt kleine stukjes van te eten.(Ja, probeer dat eens als je kunt). En wie er dik van wordt of er cholesterol van krijgt, kan niet zeggen dat ik niet gewaarschuwd heb.

Maar oef, wat is-ie lekker!

Meng boter, suiker en zout en kneed de bloem er goed door. Verpak in plasticfolie en laat een uur rusten in de ijskast.

Verwarm de oven voor op 200 graden. Vet een vorm van 20 cm doorsnede in en druk de helft van het deeg daarin uit. Verdeel er de gehakte gember over. Rol de andere helft van het deeg uit en bedek daarmee de gember. Snij de bolletjes gember doormidden en verspreid ze over het deeg. Bestrijk de koek met het losgeklopte ei.

Zet hem 20 minuten in de oven.

Gemberboterkoek

150 g bloem

150 g boter

100 g witte basterdsuiker

snufje zout

75 g gehakte gekonfijte gember

losgeklopt ei

8 bolletjes gember

Geplaatst in:
Koekjes
Lees meer over:
boterkoek
gemberboterkoek

40 reacties op 'Gemberboterkoek'

S. van Hest

Tsja, patisserie is toegepaste scheikunde en kan dus niet zomaar uit de losse pols. (Overigens ook een reden dat top-patissiers, zeker voor de horeca, zo moeilijk te vinden zijn: de meeste koks willen ‘lekker creatief gooien en smijten’.)

Zelf ken ik overigens andere verhoudingen: 250 gram boter, 195 gram kristalsuiker en 275 gram bloem. 35 minuten bakken op 170 graden, voor een smeuïger koek en dunnere korst.

Van mijn zuster (die de Thuiskok soms ook leest: hoi N!) kreeg ik eens de lekkerste boterkoek die ik ooit at, met o.a. Italiaanse Amarena’s (kersen op zware siroop) en stukjes marsepein!
(Misschien zaten er ook nog noten en pijnboompitten in… update
volgt waarschijnlijk.)

Overigens is gesnipperde ‘bak’gember voordeliger dan bolletjes, en nog minder bewerkelijk ook.

Sandra Z.

En als je nu de helft van de bloem vervangt door volkorenmeel, wordt-ie de helft minder ongezond, maar wel tien keer zo lekker!

Marjan H.

Ik moest er altijd van oma (50 jaar geleden) met een mes een ruitjespatroon in maken en als hij een beetje gerezen was met de bolle kant van een lepel terug drukken. Dan wordt hij lekker plakkerig van binnen. Overigens zal ik er na een hartinfarct echt maar een piepklein stukje van eten.

J. V-B.

Boterkoek kan je ook garneren met amandelen. En je kan stukjes (ingepakt in placticfolie) invriezen. Zo kan je er langer van af blijven…

v.d.werff

Tevergeefs zoek ik op mijn computere naar reacties op de wekelijkse interessante colum van de Vos.Waar kan ik die vinden,hopelijk is die niet verdwenen,dat zou mij zeer spijten,want evenals de colums vond ik die zeer interessant.
met vr.groeten
G.v.d.Werff-Geubels

Theo

Jammer toch van die negatieve toon over boter. Feit is dat alle berichtgeving over de zogenaamde slechte aspecten van boter niet echt op waarheid berust. Melkvetten zijn voor het grootste gedeelte gezond en de transvetdiscussie gaat met name over industrieel vervaardigde transvetten en daar is in echte boter geen sprake van!

Dus: boter is helemaal zo slecht niet. Het is vooral heel erg lekker! En boterkoek van echte boter dus ook. Heerlijk idee met gember!

Corine

Waarom moet deeg eigenlijk rusten en waarom in de koelkast?

Paul van der Hart

Toevallig zocht ik gisteren in een andere context een stukje in het het American Journal of Clinical Nutrition.

Daar trof ik het verslag van een langdurige studie (meer dan tien jaar) onder 120.000 Nederlanders naar de relatie tussen het gebruik van zuivelproducten (melk, boter, kaas) en hart- en vaatziekten.

De conclusie (waar je het Voedingscentrum waarschijnlijk nooit zult zien verwijzen): “The role of dairy product consumption in mortality generally appeared to be neutral in men. In women, dairy fat intake was associated with slightly increased all-cause and IHD mortality. More research is warranted on a possible protective effect of fermented milk on stroke mortality”.

Het lijkt dus wel mee te vallen met de risico’s van dierlijke vetten in zuivelproducten.

mamuffin

Ik hoop heel erg op een update, Sander!

Menno

@2 Sandra, je zegt het, maar dan is het geen klassieke boterkoek meer. Een mens kan toch niet altijd gezond eten en bovendien ik neem aan dat Marjoleine het niet als dagelijkse kost bedoelt :-)

Jorien C.

Heb vanmiddag twee exemplaren gebakken (net voordat ik dit artikel las). Om de boterkoek ‘gezonder’ te maken, vervang ik de helft van de boter door margarine – dat doet niets af van de smaak.

De volkorenmeel-variant ga ik zeker de volgende keer uitproberen.

Sjef Wierink

Klopt dat wel van die 2 tot 5 procent transvet?
Transvet onstaat typisch door het chemisch bewerken (hydroliseren) van plantaardige olie om het harder en houdbaarder te maken. Even natuurlijk als motorolie en dus maar beter te vermijden.
Bij margarines waar het wel in, zit staan de hoeveelheden op de verpakking. Typisch 0,1 procent. Bij boter heb ik dat niet gezien. Daar bestaat ook minder reden voor omdat dat al hard genoeg is. Ik mag hopen dat het verplicht melden van de aanwezigheid van transvet ook geldt voor boter.
Ik ben van mening dat *elk* voedsel met 5 procent transvet beter als chemisch afval beschouwd kan worden.

S. van Hest

UPDATE

Boterkoek ‘Alla Sorella’

Ga uit van het basisrecept en voeg daar nog aan toe:
-1 el. verse citroenrasp
-1 el. geconfijte citrusschil (bijv. –zelfgemaakte, want niet te koop– mandarijnenschilletjes)
-2 el. marsepein in blokjes van mirepoix-groote –±5x5x5/mm–
-3 el. gehalveerde, uitgelekte Amarena-kersen*

Alles door het deeg werken, bestrooien met
-2 el. pijnboompitten
Deze in het deeg drukken met een vork, de koek besmeren met losgeklopt ei, en bakken zoals gewenst. (20 min. op 200º of –mijn voorkeur– 35 min op 170º.)

Wat ook prima gaat is bakken in een braadslee/rechthoekige vorm en de koek dan in exacte kubusjes snijden, dus blokjes zo groot als de koek dik is. Heel sexy naast een mooie kop espresso! (Een hele punt is natuurlijk wèl zo lekker! 8-) )

*Italiaanse Amarena-kersen zijn donkere, van zichzelf zure kersen die op suiker zijn ingemaakt. Ze zijn te koop bij Italaanse speciaalzaken en bij delicatessenwinkels, meestal van het beroemde –en dure– merk Fabri, in een luxe, iconografische pot. Van andere merken zie je ook voordeliger blikjes en één keer per jaar worden ze verkocht bij Lidl, tijdens een themaweek. Ze zijn dan wel binnen een paar uur uitverkocht, dus hou het in de gaten!

S. van Hest

@7 Corine

Deeg moet o.a. rusten zodat vocht en vet door de bloem kunnen worden opgenomen, waardoor de bloem zijn ‘deegachtige’ eigenschap krijgt. Lang –of juist kort, met koude handen– kneden heeft ook effect op het gedrag van het deeg.

Ook kan de gebruikte suiker oplossen tijdens het rusten –als dat de bedoeling is– en kunnen alle ingrediënten een ‘huwelijk’ –mariage– aangaan. Gekruid deeg, zoals dat van bijvoorbeeld speculaas, moet zelfs een etmaal of langer ‘rijpen’ om die reden.

Het rusten dient –meestal– in de koelkast plaats te veninden omdat er tijdens het roeren/kneden zoveel energie aan het deeg wordt toegevoegd dat het daar warm en slap van wordt. Door koelen stijft het (vet) weer op, daarnaast krijgen bacterieën zo minder kans.

Maar zoals ik eerder al zei: patisserie is toegepaste scheikunde en bij verschillende soorten deeg gelden dan ook verschillende aanwijzingen. Alleen al alle klassieke pâtes uit het hoofd leren maken kost een pâtisier jaren van studie!

(Gelukkig hebben wij nu het boek van Cees Holtkamp, en natuurlijk de wereldwijde interweg…)

mamuffin

Dankjewel, Sander! Ik ken al aardig wat boterkoekvariaties, maar deze is wel heel bizonder. Ik ga het uitproberen!

mamuffin

Toch nog een vraag. Krijg je geen amarena puree als je de kersen door het altijd nogal taaie deeg werkt? Of moet je de methode volgen die Janneke Vreugdenhil ooit beschreef: de boter smelten in een pannetje en daar alle overige ingrediënten bijmikken? Ik hoor het graag nog even, dank alvast!

N. van Hest

Het recept van mijn broer Sander klinkt goed, zelf maak ik de laatste tijd mijn boterkoek naar recept van Janneke Vreugdenhil. Ik experimenteer daar mee door allerlei lekkere ingrediënten toe te voegen. Bijvoorbeeld de amarena kersen. Ik heb ze de eerste keer als een laagje tussen de boterkoek gedaan. Bij een tweede keer gewoon in het meel gemikt en toen de gesmolten boter erbij. Resultaat was een rozige boterkoek. Dit bij een derde keer opgelost door er weer wat cacao bij te doen om een chocoladekersenboterkoek te maken. Een ideale koek om naar hartelust allerlei smaken aan te geven: rozemarijn en pijnboompitten, speculaas met marsepein, in drank gewelde zuidvruchten, gember en chocolade en zo voort!

Anneke van den Berg

Ik heb amarena kersen bij de Sligro gekocht.

S. van Hest

@16 mamuffin

De boter moet bij aanvang zacht zijn kamertemperatuur, zoals ook bij cakebeslag– en die amarena zijn een stuk steviger –een soort ‘knapperig’ zelfs, ‘chewey’ zouden de Engelsen zeggen– dan ‘gewone’ kersen op sap.

Nóóit zomaar de boter smelten als dat niet in het recept staat! Gesmolten boter gedraagt zich heel anders dan vaste, zoals ook poedersuiker –gemalen kristalsuiker– voor de pâtissier iets anders is dan gewone kristalsuiker, basterdsuiker of glucose.

IJs is niet hetzelfde als stoom of water!

Overigens hoeven de ingrediënten na de citroenrasp ook niet nog eens heel grondig gekneed te worden: als het er maar een beetje door verdeeld is uiteindelijk. Het deeg druk je goed aan als het in de vorm zit. (Voor de duidelijkheid: ment make eerst het basisdeeg en roert/spatelt/frut daar de toeslag doorheen. Niet alles tegelijk in de kom heur! :oops: )

anne uuldersma

Mamuffin, dacht ik ook een aantal jaren geleden dat het een soort van puree zou worden.
Maar nee hoor. Zoals van Hest zegt, de amerena,s zijn veel steviger, niet te vergelijken met kersen op sap uit een pot mi dan weer.Ik koop ze bij de Hanos waar een aantal jaren geleden alweer op aanraden van een heuse Italiaanse meneer die naast mij stond, werden aangeraden.
En vooral niet nog stevig kneden, ook mee eens van Hest.

Anne-Riet

@S.van Hest,
Als ik nou de lokatie egel ergens in het midden van het land, zou u dan niet een dagworkshop “elemantaire patisserie” kunnen geven? Lijkt me geweldig. dan aan alle reagerenden; deze uitwisseling sla ik in zijn geheel op in mijn kookarchief.

Anne-Riet

Er zijn wat letters weggevallen: egel=regel en dan=dank

mamuffin

Dat zou wel leuk zijn, ja. Overigens heb ik ook veel geleerd van een gepensioneerde bakker die leken adviseert op bakkerswereld.org. Hij heet Cor, op het forum “Bakplaat”, en legt alles altijd heel geduldig uit, met foto reportages en al.
Van de fimpjes van Cees Holtkamp op foodtube.nl kun je trouwens ook het nodige opsteken: ikzelf vind vooral de foefjes waarover je in boeken meestal niet leest, erg interessant!

S. van Hest

@20 Anne-Riet

Zou kunnen: ik geef wel vaker worshops, zij het over andere onderwerpen.
(Voor de goede orde: ik ben geen pâtissier van professie maar een serieuze vrai amateur, met didactische ervaring.)

Zo’n dag zou best pittig zijn: ik ga er tenminste van uit dat het geen workshop koekvergulden of muffins decoreren voor plattelandsvrouwen moet wezen.

Geschiedenis, warenkennis, chemie, materialen, ovengebruik, time-management, praktisch handelen, smaak-en textuurbeleving, koek, taart, pudding, ijs, suikerwerk: het dient allemaal aan bod te komen om er aan het eind meer van op te steken dan een zak lekkere-koekjes-voor-thuis.

Een praktijklokaal van een opleiding consumptieve technieken zou een goeie plek kunnen zijn. (Of zo’n landhuis-met-profkeuken waar ook topmanagers zich wel terugtrekken…)

Mooie reader/werkmap erbij: lijkt me jofel!

elies

@23 S. van Hest

Leuk!! Kan ik me vast opgeven?

Vief

Nou ik meld me ook alvast aan als gegadigde (mocht je willen weten of er vraag naar is, het lijkt erop van wel, mijn man wil ook mee :))

marjoleine de vos

Ja geweldig idee. Misschien zouden we terecht kunnen in Wageningen waar een opleidingsinstituut voor de horeca zit, compleet met praktijkruimtes. Dat is mooi in het midden van het land. Maar een kookschool of zoiets kan ook natuurlijk.
Ik wil ook graag meedoen. Patisserie vind ik altijd moeilijk, omdat het zo nauwkeurig werk is en alleenmaar nauwkeurig zijn zonder dat je snapt waaróm is nooit zo bevredigend. McGee helpt wel, maar een cursusdag helpt vast beter.

Sarah

dit lijkt me helemaal geweldig, ik geef me ook graag op

Sita

Ik wil ook meedoen! Patisserie is zonder twijfel mijn zwakke punt in de keuken!

Anne-Riet

lieve mensen,
iIk was een paar dagen off line en reaggeerde daarom niet. Wat een lleuke reacties, Ik woon tegenover een ROC koksopleiding en heb daar ggoede connecties ( ben o.a. ggevraagd als gastdocent een keer mee te kkomen lesgeven aan rruwbolsterige maar leuke jongelui van zo’n 16 tot 20 jaar
ik zou kunnen vragen of we kunnen beschikken over het kooklokaal. Er liggen ook goede lijnen met de HANOS.
Cuijk ligt aan de A73, een uur rijden vanaf Utrecht. Niet echt centraal maar wel filevrij te bereiken na 9 uur.

Anne-Riet

Sorry voor de rare spelfouten, dat lag niet aan mij maar aan het scherm, waarop letters wegvielen.

anne uuldersma

Heel aardig idee. Ik geef mij op.

Sandra Z.

Ik ook!

Edith

Ik weet evt ook een heel goede ruimte waar 8 mensen les kunnen krijgen in de buurt van Utrecht. Niet duur en goed bereikbaar, ik geef er zelf ook mijn kooklessen ;-).
En ik zou ook graag mee doen aan de workshop, patisserie is heel wat anders dan koken en zou daar graag iets meer over leren!

mamuffin

Sander van Hest,

De boterkoek is uitstekend gelukt en een groot succes! Hij gaat zeker op herhaling. De bereidingswijze is makkelijker en sneller dan ik gewend ben: ik gebruik altijd koude boter en werk die met een pastryblender door de overige ingrediënten. Jouw manier is makkelijker en levert net zogoed een smakelijke koek op (afgezien van al het extra lekkers dat erin gaat). Zo zie je maar dat er vele wegen zijn die naar Rome leiden, zelfs in de stricte wereld van de patisserie!

elies

Ik ben benieuwd hoe het verder gaat met de plannen rond de workshop nu deze rubriek gaat verdwijnen. Ik lees toch al zo’n 10 aanmeldingen, dus het zou leuk zijn als het door kan gaan!

Mary

Ah s..t
Op dieet en als ik zou willen zondigen kan het toch niet.
Vorige week alle bloem opgemaakt en vergeten nieuwe te kopen.

Staat nu op boodschappenlijst.
Zou het ook met speltmeel kunnen?

Mary

Voor de goede orde verder alles in huis

Roomboter van de boer suiker in alle vormen gemberbolletjes en ook amarenenkersen in pot. Maar ja bloem…..

Jitske

Ben ook geïnteresseerd in de workshop patisserie, het klinkt zo lekker!

Anne-Riet

Sander, en andere lezers die interesse hebben voor en workshop patisserie; heeft iemand idee hoe dit verder te organiseren? Ik geef i.i.g. mijn emailadres: annerietdeboer@debb.nl