Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Het probleem van de bokjes

Tussen al het hysterische gekook op de televisie is een programma als De wilde keuken van Wouter Klootwijk een verademing. De aflevering van deze week meende ik al eens gezien te hebben, maar ik heb er toch weer met belangstelling naar gekeken. Over iets waar ik zelf ook meer dan eens over geschreven heb: dat kaas en zuivel in het geheel niet vegetarisch zijn.

Ook al wordt er iets verkocht dat ‘vegetarische kaas’ heet. Dat is kaas met vegetarisch stremsel in plaats van het gebruikelijke stremsel (de melk moet stremmen wil je er kaas van kunnen maken) dat afkomstig is uit de maag van een kalf, en dus niet erg vegetarisch. Maar het punt zit hem helemaal niet in dat stremsel.

Bekijk de uitzending:

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Het punt is dat als wij kaas en melk en room en yoghurt willen eten, allemaal producten die van melk gemaakt worden, koeien geregeld moeten kalveren. Anders geven ze geen melk, zo werkt de natuur nu eenmaal. En al die kalveren hebben we helemaal niet nodig, zeker niet al die stierkalveren. Dus die gaan naar de mesterij en vervolgens naar de slacht.

Klootwijk had het meer in het bijzonder over geitenkaas en kwam toen als vanzelf op de bokjes waarvoor uiteraard hetzelfde geldt als voor de stierkalveren. Het is met geitenkaas bijna nog interessanter omdat rond geitenkaas en -yoghurt en -melk helemaal een vegetarisch aura hangt – veel vegetariërs eten liever geitenkaas dan koeienkaas. Ik weet eigenlijk niet waarom. Geitenkaas is wat minder vet, maar het is mij niet bekend dat vegetariërs meer op vet letten. Misschien letten ze overal meer op.

Behalve dan toch op die bokjes. Het is iets anders om ergens van te weten dan om het te zien. Ik weet heel goed dat er bokjes geslacht worden voor de kaas, ik koop zelf geregeld geitenlamsvlees bij de geitenkaasboer op de markt. Heerlijk vlees. Maar als je dan die dartele jonge bokjes ziet die van een bedrijf worden opgehaald en een vrachtauto in gaan. hm. En erger nog: ze gaan die vrachtauto in naar een verzamelpunt. Daar krijgen ze een slachtnummer in hun oor. Dan worden ze met veel meer soortgenoten in een grotere vrachtauto geladen en naar Spanje gereden om geslacht te worden. In Zuid-Europa eten ze meer geitenlam dan hier. De bokjes zouden ook ná de slacht getransporteerd kunnen worden, maar het slachten en keuren is hier zo duur dat het goedkoper is om levende lammeren te vervoeren.

Eten zonder boter, room, kaas, melk, yoghurt wordt wel erg schraal. Maar ook daar zuinig mee zijn – je kon nog wel eens gek worden van je eigen braafheid – heeft wel zin. Ook voor het milieu.

Hè bah, nu weer even over eten.

Gisteren was ik leuk bezig met vegetarische meze, kleine schoteltjes vooraf. Die zijn heel vaak vegetarisch – als je tenminste iets met feta nog vegetarisch wilt noemen. Maar een peterseliesalade is zéker vegetarisch. En we mogen best af en toe een stukje vlees. Alleen geen vrachtwagens vol bokjes tegelijk.

Peterselie-olijvensalade

  • 150 g zwarte olijven
  • ½ rode ui
  • 1 middelgrote bos platte peterselie
  • 1 teen knoflook
  • sap van een halve citroen
  • 60 ml olijfolie

Ontpit de olijven. Hak de ui echt fijn. Hak ook de knoflook heel fijn. De peterselie moet juist een beetje grof blijven.

Meng de peterselie met de olijven, de ui en de knoflook. Maak een dressing van het citroensap en de olie en wat peper en zout en hussel die door de peterseliesalade. Eet er de worteldip en de fetapuree van gisteren bij, met platbrood.

Geplaatst in:
Voorgerecht
Lees meer over:
citroensap
knoflook
platte peterselie
rode ui
zwarte olijf

7 reacties op 'Het probleem van de bokjes'

Agnès

Ik zal voor mezelf spreken: ik eet onwaarschijnlijk veel meer koemelk-zuivel dan geitenmelkzuivel.

Maar een van mijn grote frustraties sinds ik vegetarier ben geworden is dat restaurants erop lijken te staan mij geitenkaassalade voor te zetten. (niet dat ik niet van geitenkaas hou, het is meer dat ik ook wel eens wat anders wil…)

Kan dat de oorzaak van de indruk zijn?

jacques meerman

Dag Marjoleine,
Het probleem van de bokjes is nog tot daar aan toe. Kwantitatief veel omvangrijker is dat van de haantjes, want het ‘romantische’ beeld van vrouwtjeskippen die leghennen worden terwijl hun broertjes t.z.t. als braadhaantjes de pan in gaan, klopt helaas niet. Leg- en braadkippen zijn tegenwoordig verschillende rassen, hetgeen betekent dat de broertjes van toekomstige leghennen geen enkel nut hebben en dus zo snel mogelijk vernietigd worden. Aannemend dat evenveel mannetjes als vrouwtjes geboren worden, gaat het om vele tientallen miljoenen stuks per jaar. Omdat ‘wij’ namelijk ook veel eieren exporteren, lopen er bij ons veel meer leghennen rond dan je misschien zou denken. Hoe dan ook, elke vegetariër die tevreden zijn eitje peuzelt, heeft bloed aan zijn of haar handen. Denk daar maar eens aan.
Groet, and keep up the good work,
Jacques

Néné

Ik ben het helmaal eens met Agnes.
De vegetarisch gerechten bij de meeste resaurants zijn niet erg fantasierijk. Meestal is het hoofdgerecht een schotel met een verzameling van warme en koude voorgerechten… Geitenkaas is op dit moment helemaal ‘in’. Maar peulvruchten, granen en noten worden toch echt veelste weining toegepast. Een notenburger met aardappelpuree en Rucolasalade en een mooie dressing is ook erg lekker…

Eva

Ik kan het toch niet laten te reageren.
Ik eet sinds mijn 8e vegetarisch, ben nu 25. Ik vind geitenkaas heerlijk – maar eet nog steeds veel meer koeienkaas dan geit, vooral vanwege het prijsverschil.
Ik peuzel zo af en toe tevreden een eitje, maar koop zelf alleen nog biologische eieren, onder andere om de redenen die Jacques aandraagt.

Echter, het afzweren van andere eieren en meer nog van (koeien)kaas en -zuivel leidt wellicht tot minder bloed aan de handen, maar brengt andere problemen met zich mee. Ik heb een tijdje vegetarische, biologische kaas gegeten, en voor de rest geen kaas. Mijn ervaring was dat mensen ervan in paniek raken. Als je bij iemand gaat eten die niet gewend is vegetarisch te koken, vinden ze dat vaak al lastig; als je dan ook nog vermeld geen kaas te eten weten ze helemaal niets meer te verzinnen. De ‘slechts biologische eieren’-eis heb ik daar dan nog niet aan toegevoegd.

Zelf ben ik verder heel principieel, ik eet geen gelatine, oester/vis/runder/garnalen- of wat dan ook voor extracten, en ik controleer alles wat ik koop op aanwezigheid van vlees en aanverwante producten. Maar ergens heb ik de grens moeten leggen, en dat was bij mij de kaas, niet vanwege falende principes, maar om vereenzaming te voorkomen.

Eva

Dirk van Apeldoorn

Voordat we ons weer overgeven aan schaamteloos biefstuk eten, is enig idee van schaal van het probleem van de bokjes/stiertjes wel relevant.
Een beetje koe in NL geeft tussen 8000 en 10000 liter melk, hiervoor is 1 kalf geboren waarvan de helft stier is en opgefokt wordt voor de slacht. Als we even uitgaan van het gemiddelde van 7800 liter per jaar per koe en een menselijke consumptie van 0.75 liter per dag (450 ml+30 gram kaas, aanbevolen hoeveelheid voedingcentrum). Dan doen we dus 29 jaar om die hoeveelheid zuivel van een jaar weg te werken! Met een slachtgewicht van een stierkalf van 350 kg kom dat neer op minder 17 gram per dag, dat is al het vlees, niet alleen biefstukken en ander hoogwaardige kwaliteit.

Eet smakelijk,
Dirk

Frans

Agnès, dat is zo herkenbaar. Ik ben sinds 4 jaar vegetariër. Overal proberen ze je geitenkaas in de maag te splitsen. Geen idee waarom.

M Gerwen

Er wordt hier in de wei zo af en toe een kalfje geboren. Ontroerend om te zien hoe de moeder en ook de andere koeien dat kleine natte dier verzorgen, schoonlikken en helpen met opstaan.

Zodra de boer merkt, dat er een kalf geboren is, komt hij de wei in met de kruiwagen, laadt het kalf daar op als een zak aardappels en voert het af. Het meest recente kalf in deze wei heeft drie kwartier een moeder gehad.

In de biologische landbouw schijnen kalfjes 72 uur bij de moeder te mogen blijven. Meer niet.