Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Aangebrand had toegeslagen

door

Laatst kwam ik weer eens een bekend gedichtje van Hanny Michaelis tegen:

Briljant filosoferend / over het leven liet ik / de aardappels verbranden. / Een onmiskenbaar bewijs / van emancipatie.

De aardappels laten aanbranden moet jarenlang de huisvrouwenzonde bij uitstek geweest zijn. Het gebeurde geregeld en het was ontzaglijk stom – en ontzaglijk smerig.

Ik herinner me nog maar al te goed die aangebrande lucht van de verbrande aardappelen die direct door alles heen trok. Geen huisvrouw kwam ermee weg om de aangebrande stukjes eraf te snijden en te doen of alles in orde was – niet alleen rook het hele huis direct naar verbrande aardappelen, ook smaakte elke aardappel in de pan verbrand, ook al was hij niet in aanraking geweest met de bodem. Het was alsof ze in een rookoventje gezeten hadden, met zeer smerige rook.

Hoe kon het dat al die aardappelen vroeger aanbrandden en dat een moderne aardappel dat eigenlijk nooit meer doet?

Daar hebben wij twee verklaringen voor verzonnen die met elkaar samenhangen. Het zijn: 1. de pan, 2. de aardappel.

Ad 1: pannen waren vroeger anders, van dun aluminium dat weliswaar veel beter geleidde dan het moderne rvs maar daardoor ook snel schroeide. Liet je de aardappelen even te lang in zo’n pan op het vuur staan dan was het al raak.

Ad 2: Het waren eigenlijk altijd afkokers. Dus je goot de aardappelen af en liet ze dan nog even in de pan, de heel dunne aluminiumpan, stomen. Op dat moment sloeg Aangebrand toe.

Nu doen we het anders. Ik stoom de aardappelen altijd in een stoommandje. Dan kan je niet veel gebeuren.

Dacht ik. Maar laatst heb ik toch kans gezien om water aan te laten branden. Onder de wortelen in het stoommandje. Stomen leek me in verband met de onlangs nog gememoreerde, vaak wat flauwe wortelsmaak een heel wat beter idee dan ze heel lang in water te leggen. Ik had wat weinig water in de pan gedaan, de wortelen wat lang laten stomen want ze moesten echt zacht worden, waarschijnlijk ook niet heel goed opgelet – en ineens rook ik het. Aangebrand was binnengedrongen.

Gauw de wortelen eruit, die dankzij het stoommandje niet op de bodem hadden gelegen. Ze waren al overweldigd door Aangebrand, maar omdat er niets anders had gebrand dan de pan met het verdwenen water, hing er niet die verschrikkelijke stinklucht in, maar een lichte rooksmaak. Eigenlijk best lekker!

Dus het smakelijke wortelvoorafje, dat naast het vrolijke fetavoorafje en de peterseliesalade hoorde, kon toch doorgang vinden. Maar het is ook prima als je geen water laat aanbranden…

Twee voorgerechtjes:

Wortelpuree (Houriya)
• 300 g wortelen
• 1 tl komijn
• 2 tl harissa
• 1 el honing
• 5 el olijfolie

Fetapuree
• 75 g feta
• 300 g dikke Griekse of Turkse yoghurt
• 3 el olijfolie
• 1 teentje knoflook, geperst
• 2 el dille, gehakt
• 2 el munt, gehakt

Schrap de wortelen, snijd ze in plakjes en kook of stoom ze echt gaar. Pureer ze met de honing, de azijn, de harissa, de komijn en de olijfolie. Maak op smaak met peper en zout.

Voor de fetapuree:
Snijd de feta in blokjes en prak die met een vork door de andere ingrediënten. Het hoort een beetje brokkelig te zijn.

Geplaatst in:
Voorgerecht
Lees meer over:
dille
fèta
Griekse yoghurt
harissa
honing
komijn
munt
Turkse yoghurt
wortel

12 reacties op 'Aangebrand had toegeslagen'

Dick Borstlap

Ik volg het niet over het aanbranden. Aluminium of RVS, als het water verdampt is gaat er aangebrand worden. De deksel moet goed sluiten, het vuur moet laag gezet worden als de aardappelen aan de kook zijn en er moet een keukenwekker gebruikt worden. Zo gaat het nooit fout. (En laat het een sport zijn zoveel water toe te voegen dat het vrijwel op is als de aardappelen gaar zijn.)

Piet

Ik ben het met U eens dat proza waar maaltijdbereiding een mooie plaats heeft, schaars is (uitzonderingen Simenon en Vasquez Montalban). Bij de poezie is het niet anders. Maar dat “gedicht” van Mw Michaelis verdient die naam niet. “Briljant filosoferend”.

Nee, dan DérMouw in

‘k Ben Brahman. Maar we zitten zonder meid

‘k Ben Brahman. Maar we zitten zonder meid.
Ik doe in huis het een’ge dat ik kan:
‘K gooi mijn vuilwater weg en vul de kan;
Maar ‘k heb geen droogdoek; en ik mors altijd.

Zij zegt, dat dat geen werk is voor een man.
En ‘k voel me hulp’loos en vol zelfverwijt,
Als zij mijn lang verwende onpraktischheid
Verwent met wat ze toverde in de pan.

En steeds vereerde ik Hem, die zich ontvouwt
Tot feeërie van wereld, kunst en weten:

Als zij me geeft mijn bordje havermout,
En ‘k zie, haar vingertoppen zijn gespleten,
Dan voel ik éénzelfde adoratie branden
Voor Zon, Bach, Kant, en haar vereelte handen.

Helga

ach ja, daar kon je vroeger lang of kort over praten. Mijn vader zaliger sprak dan altijd op legendarische wijze: “aangebrand en nog niet gaar? Lik m’n k*nt en eet maar!” en dan was je als kind wel van het gezeur af…. Blijft een feit, dat je daar vroeger zenuwachtige huisvrouwen over hoorde spreken, in ieder gezin….. Het was wat! Overkomt mij ook wel eens hoor, eens in de 20 jaar, dat kan toch de beste overkomen?

Helga

Aangebrand
Aagt Morsebel nam kleinen Piet
In kost, en als het kind, te middag aangezeten,
Haar soms zijn walging merken liet:
De vieze bijsmaak van heur knoeisels werd geweten,
Aan kaarsvet, roet, noch snuif; ‘t was altoos : “Lekkertand,
Wat zou’ het zijn, als aangebrand?”
Nu kwam er eens een schotelvol groen eten
Te voorschijn, die Kok Aagt spinazie had geheten:
Hiervan kreeg kleine Piet zijn deel op ‘t bord gesmakt;
Hij roert er in; hij vindt twee achterpooten
Van d’ armen kikvorsch, onder ‘t warmoes kort gehakt,
En legt, met de oogen half gesloten,
Zijn eetvork neer, tenvijl hij vraagt:
“Heeft aangebrand ook voetjes, moeder Aagt?”

jetje van der hoek

Neem een goede hoge druk Miele stoomoven die je precies op tijd en temperatuur kan afstellen en je ruikt nooit meer wat – ook geen vislucht na het pocheren van een mooi roze mootje zalm.

PS Ik werk niet voor Miele, maar heb wel al zeker 14 jaar plezier van hun fantastische stoomoven.

Rosette Zandvoort

onderwerp: aangebrande aardappels

Marjoleine de Vos,
Niet alleen dunne pannen en afkokers leidden tot aangebrande aardappels. Denk ook eens aan slecht te regelen warmtebronnen en minder vaardige huisvrouwen. De koks en kooksters van nu besturen auto’s, hanteren handy’s, laptops. Bovendien is hun keuken voorzien van de nodige alarmsystemen. Daarbij is de aardappelconsumptie beduidend afgenomen, dus ook de brandschade.

Kook lustig verder, ik ben een trouwe lezer.

Rosette Zandvoort

Koken met weinig water, zoals ooit vereist, vraagt nog extra vaardigheid. Een halve eeuw geleden was ik lerares bij het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad. Op een dag werd de deur van de leraressenkamer opengegooid door de directeur (later Prof.) Dr. Den Hartog: ‘Dames, jullie kunnen de aardappelen weer pesten wat je wilt: dik schillen, niet schillen, veel water, het maakt niet uit voor de voedingswaarde’!

Berdine van Breugel

Toen ik net op kamers zat en ging koken heb ik eens de aardappelen opgezet zonder water. Dat doe je maar één keer. Al snel had ik ijzeren stoommandjes en daarvoor geldt: als je brandlucht ruikt is het echt te laat. Je moet ook erg opletten dat je je vingers niet brandt als je het mandje uit de pan tilt. Toen kwamen de stoompannen en daar kan eigenlijk niets mis mee gaan. Een combistoomoven is inderdaad ideaal.

Sjaak Davidse

Dit verschijnsel komt me bekend voor; ik was er nog iets later bij. Mijn pannetje leek bijna verloren door de verbrande kleurstof – denk ik – uit de wortelen.
Overigens gaat bij ons in de familie in plat Zeeuws een gezegde rond : “… ik geef niet om peetjes, ma…..”. In ABN : “Ik houd niet van worteltjes, maar…..als ze aangebrand zijn vind ik ze wel te eten”. Ooit een uitspraak van de grootmoeder van mijn vrouw, thuiskok tegen wil en dank. Als de eerste helft van het citaat wordt gebruikt in de familie hetzij als excuus door de kok, of als commentaar van een eter is voorzichtig proeven raadzaam….

Marc Geerts

Een fantastisch “bijna ongeluk”:

Laatst in een pan wortelen, prei en aardappelen gestoomd voor bij de vis. Bijna te laat met van het vuur nemen. Onderin de pan had zich een prachtige (net niet aangebrande) goudgele siroop gevormd met een heerlijk zoete wortel-preismaak. Ik durf het experiment niet te herhalen……

S. van Hest

‘Aangebrande wortelen’ staan bij Gordon Ramsay vaak op het menu.

Mooie worteltjes (best ‘Nantes’ of ‘Amsterdamse bak’, en niet die met winterpeen gekruiste ‘waspeen’) drie minuten koken in water met flink knoflook, thijm en rozemarijn, droogdeppen en rustig bruin laten bakken in anti-aanbakpan met klein beetje olie. Op ‘t laatst een klontje boter erbij. (In Frankrijk soms ook nog wat suiker of honing.)

Overigens zijn er zelfs recepten voor (soep van) gerookte wortelen!

Vera

Aangebrand lukt iedereen wel eens. Met de volgende truc eet je 3 minuten later:
Deksel van de pan halen, de pan op een kletsnatte doek zetten (koud water) en uit laten stomen.
De aardappels die je er met een vork uit kan halen smaken en ruiken niet verbrand.
Ik geniet net zoveel van de verhalen als van de recepten.

anne uuldersma

Een keertje was aangebrand van aardappelen behoorlijk uit de hand gelopen. Zodanig, dat ik de zwart tot donkerbruin verbrande aard.,inclusief de pan de container in kon kieperen.
Emancipatie, in mijn tijd wel ontaarde moederschap genoemd. En je man heette: Arme man van Die Vrouw ha;-)
Arme kinderennn, een avond geen warm eten, zo zieliggg. En zij moesten ook al een middagje overblijven elders, oh, oh, oh. Dat kreeg je er nu allemaal maar van enzo.
Voor mijn dochters en hun mannen ben ik werkelijk heel gelukkig dat dat tegenwoordig gode zij dank Normaal is geworden. Als er tenminste niet beknot gaat worden op de kinderopvang, het onderwijs enz. Gaan we weer terug naar Af.
Niks Zieligs dus die avond. Integendeel, de verbrande aardappelen bracht een heel leuke avond.
Oh mam, dan gaan wij lekker dit en dat maken, en, en, en. Prima zei ik, maar helpen ook he. Wat jullie allemaal opsommen is veelll moeilijker dan aardappelen laten verbranden;-)
In een mum van tijd stond de tafel vol met tosties, chips ook ja, crackers, kaasjes, het blikje knakworstjes uit mijn mijn ‘noodpakket’ voor dit soort van ienie mienie rampjes enz.
Het werd gezellig en wel zo gezelliggg dat dan wel weer Arme man met drie vrouwen naar z,n werkkamer vertrok.
Rampjes in de keuken kunnen dus ook leuke gevolgen hebben wil ik maar zeggen. De volgende dag een nieuwe pan gekocht. Ook leuk hoor, kocht ik een mooie blauwe. Is na goede dienstjaren bewezen daarna meegegaan naar het studentenhuis van een van de dochters.
De Hema had kennelijk goede spullen. Wat in die pan toch allemaal is gekookt en aangekoekt en nog ook wel een beetje erger, door de mensen in het studentenhuis. Of het dus aan het materiaal van de pannen kan liggen??? Ik vermoed toch echt wel, een beetje eigen schuld, dikke bult;-)