Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Een complete maaltijd

We gaan deze week Indonesisch koken. We beginnen met een klassieker die er, door de ingrediëntenlijst, bewerkelijker uitziet dan hij is. Een bezoekje aan een toko of een ander soort Aziatische speciaalzaak is wel een must, anders vind je geen laos (een beetje op gemberwortel lijkende wortelstok) en ook geen asem, tamarindepasta. Die is zuur en kan in geval van nood vervangen worden door citroen.

Eigenlijk is gado-gado een ideaal vegetarisch gerecht. Alles zit erin, eiwitten uit soja dankzij de tempeh en tahoe, rauwe en gekookte groenten, noten – de schijf van vijf is in één keer geheel met ons tevreden. En wat nog beter is: je bent zelf ook helemaal tevreden met die verschillende groenten met hun verschillende structuren en daaroverheen de warme, hete pindasaus. De crux van dit gerecht is de pindasaus.

Dat betekent wel dat die echt goed moet zijn. Deze is dat. Ga dus geen kant en klare pot of pak of zakje kopen. Dan sta ik nergens voor in. Het is mogelijk de santen te vervangen door cocosmelk uit blik, maar dan wordt de saus wel  dunner en bleker. En houdt er rekening mee dat pindakaas uit een potje (dit is bedoeld als: in tegenstelling tot pindakaas van de notenwinkel) bijna altijd gezoet is. Wees dus zuinig met de goela djawa, de javaanse suiker, als je geen kinderlijk zoete saus wilt.

Gado gado is machtig, dit eveneens dankzij die pindasaus, die helaas wel gevaarlijk vet is.

Gado-gado met pindasaus (voor 4 personen)

  • 500 g gemengde groenten (bloemkool, sperziebonen of kousenband, spitskool, broccoli, andijvie)
  • 100 g taugé
  • 4 eieren
  • 1 komkommer
  • 1 grote ui
  • olie
  • 150 g tahoe
  • 150 g tempeh

Voor de pindasaus:

  • 2 sjalotten
  • 3 rode lomboks (pepers – 1 el sambal oelek mag ook)
  • 1 teentje knoflook
  • 2 tl trasi
  • 1 cm geraspte verse laos of ½ tl laospoeder
  • 1 ½ tl asem (tamarindestroop)
  • 2 tl goela djawa (Javaanse suiker)
  • 3 djeroekpoeroetblaadjes (citroenblaadjes)
  • 6 el pindakaas met nootjes
  • 50 g santen
  • emping of kroepoek

Snijd de gekozen groenten in overzichtelijke stukken en kook of nog beter stoom ze een minuut of vijf, ze moeten stevig blijven.

Was de taugé. Was de komkommer, snijd hem in de lengte door en schep het zaad eruit. Snij de helften weer doormidden en hak in blokjes van een centimeter of drie.

Kook de eieren in 8 minuten hard, laat ze afkoelen en pel ze.

Snij de tempeh en de tahoe in blokjes en bak ze in de hete olie lichtbruin.

Voor de pindasaus: pel de sjalotten en de knoflook, haal de zaadjes uit de pepers en snijd ze in stukjes.

Stamp dit alles fijn in de vijzel met  de trasi, laos, asem, goela djawa, in twee stukken gescheurde djeroekpoeroetblaadjes en één theelepel zout. Doe er 2 deciliter water bij en kook het geheel even. Roer er de pindakaas en de santen door en laat een paar minuten sudderen tot de santen helemaal is opgelost.

Schik de groenten op 4 borden, strooi er de taugé over en leg de blokjes tahoe en tempé erbovenop. Flankeer met komkommer. Snij de eieren doormidden en leg op de groenten een half ei. Giet de pindasaus over het ei en de groenten en bestrooi met wat emping of stukjes kroepoek.

Geplaatst in:
Hoofdgerecht
Lees meer over:
andijvie
asem
bloemkool
broccoli
citroenblaadje
djeroek poeroet
ei
emping
gemengde groente
geraspte verse laos
goela djawa
Javaanse suiker
knoflook
komkommer
kousenband
kroepoek
laos
laospoeder
olie
peper
pindakaas met stukjes noot
rode lombok
sambal
sambal oelek
santen
sjalot
sperzieboon
spitskool
tahoe
tamarindestroop
taugé
tempeh
trasi
ui

31 reacties op 'Een complete maaltijd'

Maud

Goed plan voor vandaag, lekker hete saus doet de regen vergeten. Ik herinner me dat de eerste keer dat ik gado gado maakte de keuken ontploft leek, overal groenten, ha!

Jessica Van Eijs

Ik mis de longtong in het gerecht, is dat een bewuste keuze?
Wij thuis maken de pindasaus veel simpeler, maar wellicht voeg ik er wat bij van de bovenstaande ingrediënten de volgende keer.

Ellen van Polanen Petel

Ik doe nooit laos, in welke vorm dan ook door de gado gado-saus. Santen gebruik ik eigenlijk ook niet.
Wel een beetje ketjap. Sjalotten/uien worden eerst goudbruin gebakken en uit de olie gehaald. Vervolgens maak ik een mengsel van de fijngesnipperde knoflook, lombok/sambal, gula jawa, ketjap en asemwater (asem met wat heet water overgieten, even laten staan en dan door een zeefje). Dit mengsel bak ik kort in de overgebleven olie en voeg daar wat water bij en de gebakken uien.
Zo smaakt het zoals ik het me nog kan herinneren …

Dick Borstlap

Variant: ei en komkommer in plakjes op de groenten, daarover de pindasaus (idd met ketjap) en tot slot daarop gebakken uitjes. Essentieel is dat alleen de pindasaus warm is. In sommige restaurants doen ze dat helemaal fout. Ik gebruik geen tahoe of tempeh maar wel ook nog een gekookte aardappel in plakjes…

Guusta van Gent

Met al die extra kruiden wordt het zeker een super sausje! Voor diegenen die nog niet de kans hebben gehad spullen bij een toko te halen: met alleen een uitje, knoflook, sambal, trassi (te krijgen bij AH) en pindakaas, kom je al een heel eind. Hmmm!

S. van Hest

Het ‘gevaarlijk vette’ van de pindasaus komt van de pinda’s zelf. Die pinda’s zijn peulvruchten, en dus géén noten. En hoewel zeker niet óngezond zijn pinda’s lang niet zo ‘goed’ als échte noten.
Zo bevatten noten bijvoorbeeld veel meer Omega-3 vetzuren dan pinda’s.
Wel bevatten pinda’s meer eiwit dan noten.

Wat ik zelf lekker vind is na de boemboe de pindakaas een paar minuten te laten bakken, alvorens er (kokend) water en vervolgens klapperwater bij te gieten. Wel oppassen voor spatten!

Jan van Lieshout

Toch zou ik iedereen aan willen raden om de pindasaus een keer te maken zonder ketjap maar met santen en laos en niet te vergeten trassi. Al is het maar om een keer het verschil te proeven. Vijftig procent kans dat je het nooit meer anders maakt!

Wouter van den Berg

Trassi is voor vegetariërs een ongelukkig ingrediënt. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat er een vegetarisch alternatief voor is, maar ik zou me zeer aanbevolen houden als u er een wist!

twan nijssen

Prachtplan een week indisch koken:

ik zou de groenten blancheren en meteen in koud water afkoelen, dan blijven de kleuren lekker fris.

Als je komkommer na ontzaden in de groeirichting in dikke julienne snijdt smaken ze meer naar komkommer in vergelijk met hakken in stukjes.

de kruidensambal uit de vijzel eeerst even aanzetten met wat arachide olie geeft meer aroma.

Een klein beetje kentjoer haalt de saus enorm op.

Lisa

Bij een Indonesische kennis at ik gado-gado met kentjoer. Zo lekker, dat ik het zelf ook altijd toevoeg! Wees er wel zuinig mee, de smaak is sterk.
Lisa

Albertine Ellis - Adam

Lieveingsgerecht, ook te maken voor veeeel gasten.
In het recept van mijn moeder geen laos en uien in de saus; op smaak afmaken met ketjap en azijn in de verhouding 1 : 2.

En natuurlijk als topping krokant gebakken uien. Halveer ui en snijd zo dun mogelijke halve ringen, vooral gelijkmatig. Friruur ze in ruim hete olie tot ze licht bruin zijn, regelmatig omscheppen, goed opletten, schep op keukenpapier om ze te laten nabruinen, na afkoelen zijn ze krokant. Verrukkelijk.
Wel even oefenen, want het is minder eenvoudig dan het zo klinkt; het staat en valt met het gelijkmatig snijden. En niet tusendoor de telefoon aannemen!

Peter Bottelier

In het recept staat: ”kook of nog beter stoom ze een minuut of vijf.” Ik zou de groente niet allemaal vijf minuten geven. Sperziebonen, hebben een langere tijd nodig dan bijvoorbeeld spitskool.
Gebakken komkommer smaakt anders (lekkerder) dan rauwe.

Eugène Baan

Mijn gado-gado is eenvoudig van opzet en heb ik geleerd van de meest authentieke kok: een Indonesiër! Deze man heeft mij Indonesisch leren koken ‘tot op het bot’. Kook p.p. 1 ei, voor de bodem verse taugé, en verder, liefst zelfgebakken, kroepoek. Kook de eieren hard. Leg de even in kokend water verwarmde taugé in een verwarmde schaal, daarop de gehalveerde eieren de zelfgemaakte pindasaus er overheen en tot slot een ietwat gebroken of verkruimde kroepoek overheen! Niets meer en niets minder dan dat behalve dan dat er best wel een mespuntje sambal manis door de pindasaus mag.
Overigens ligt het er maar aan uit welk gedeelte van Indonesië de gado-gado komt. Hier bestaan gelukkig geen wetten voor! Eet smakelijk!

Jaap Stil

Voor wie, als ik, in een plaats woont waar wel een supermarkt is maar geen notenwinkel, kijk uit met de “pindakaas met stukjes” uit het recept. De Calve potten met stukjes bevatten beduidend meer suiker dan de gewone zonder en de laatste is dan wellicht te verkiezen. Of het echte handwerk, zelf malen of oeleken.

Hanneke

Wat betekend ‘gado’? (Google kan het niet voor me vertalen.)

Julie

Re: Wouter van den Berg
Je kan een maggiblokje toevoegen in plaats van de trassi. Selamat makan!

Marielle

Gado gado is het meervoud van “gado” en betekent “groenten”.

S. van Hest

@7 Jan van Lieshout

Ik heb het gedaan en u hebt helemaal gelijk!

@16 Julie

Yep, en dan de échte ‘Maggi’.

Sophie

mag ik u erop wijzen dat ‘trassie’ niet vegetarisch is?!!
daar zit namelijk garnalenextract in…

Rene

@16 Julie & @18 S. van Hest

Zou Marmite geen betere vervanger zijn voor trassi dan maggi?

Andre

mag ik u erop wijzen dat kroepoek en eieren eveneens niet vegetarisch zijn. Kroepoek is net als trassi gemaakt van garnalen en eieren zijn gemaakt van kippen :-)

Wouter van den Berg

Julie, S. van Hest: interessante tip! Maar wat is precies de échte Maggi? Pure lavas? Of de originele Maggi Aroma zoals sommige Nederlanders die in de soep beginnen te schenken voordat ze ‘m geproefd hebben? Maar dat lijkt me voornamelijk zout, en het ontbeert volgens mij dat enigszins weerzinwekkende van trassi (je hoeft geen vegetariër te zijn om even terug te deinzen als je trassi ruikt). Ik zou dan misschien nog eerder Marmite kiezen.

Lex sijtsma

Heerlijk dit recept. Vooral in deze tijd. Beetje koud en nat. Maar ja, die ingrediënten voor de pindasaus, die heb ik niet in huis. Dus op pad naar de toko. Ik kwam terecht bij toko toet in den haag. Daar hebben ze vrijwel alles, maar ik werd op slag verliefd op alle klaargemaakte en uitgestalde lekkernijen. Dat zag er allemaal erg lekker uit. Dus in plaats van zelf maken, heb ik gado gado meegenomen. En lekker dat het was! Super. Dank je wel, Marjoleine, voor de suggestie! Ik bewaar dit recept voor een volgende keer.

Rahadi Karni

Beste Marielle,

Je hebt gelijk dat gado-gado het meervoud is van gado, maar dat woord betekent niet “groenten”. Gado wordt eigenlijk nooit in het enkelvoud gebruikt behalve voor de landbouw-technische term “deelbouw”.
Gado-gado betekent “mengelmoes” . Letterlijk van groenten, maar figuurlijk ook b.v. als iemand een weinig samenhangend verhaal opdist.
Overigens, groente in het Indonesisch is “sajur”, meervoud sajur-sajuran.
En verder: Gado-gado wordt ook wel als gado2 geschreven, sajur-sajuran als “sajur2an”.
Leuke taal toch?
Rahadi Karni

Hanneke

Bedankt (@17) Marielle!

jan van den veerdonk

beste Rahadi Karni,

Indonesisch is inderdaad een leuke taal, er wordt echter vaak onzin over verkondigd. Allereerst kent het Indonesisch geen oppositie enkelvoud vs meervoud die in de woordvorm tot uitdrukking wordt gebracht: satu rumah, dua rumah etc. = een huis, twee huizen.
Wat gado-gado betreft: verwijzend naar het beschreven ‘groentegerecht’ is het woord een lexicale verdubbeling. Dit wil zeggen een woord dat alleen in die verschijningsvorm voorkomt. Je kunt niet zeggen satu gado, maar wel satu gado-gado.
Wat het woord gado betreft verwijzend naar deelbouw: dat is in populaire spelling de weergave van het woord ‘gaduh’ waarbij de klinker u in gesloten positie in de uitspraak neigt naar een ‘o’ .

n.wiedenhof

1. Mevrouw de Vos: toch raar dat u zonder blikken of blozen veggie roept en trassi erin stopt. Daar werd al op gewezen (nr 8), maar ik vind dat u niet zo slordig moet zijn. Overigens is die trassie ook niet nodig.
2. Uw recepten zijn vaak onnodig vet, met room en what have you. Ik apprecieer echter uw niet-kook verhandelingen.
2. Reactie op Marielle nr. 17
gado gado betekent doorelkaar, gehussel, onoverzichtelijke situatie en dat is dan overdrachtelijk de groentenmix. Niks gado is groente!

Karin

TIP Hoewel ik zelden gebruik maak van pakjes en zakjes, heb ik de ideale pindasaus in een pakje toch gevonden . Het merk is Ratu Culinair en is bij toko’s verkrijgbaar in verschillende soorten, onder andere gado-gado, mijn favoriet. Kokend water erbij, beetje in laten koken en ik doe altijd nog een volle theelepel sambal brandal erbij voor de pedis. Een mooie rulle saus als resultaat. Ik heb een flink aantal Indonesische bufetten gemaakt in de loop der tijd (veel werk trouwens, maar ontzettend leuk om te doen) en deze saus doet het altijd erg goed, ook bij indo’s!

yvonne

Het officiele Indonesisch is een taal die ontworpen/gemaakt is.
Wat betreft het woord gado gado: vroeger werd het Indonesisch meervoud gemaakt door verdubbeling van het enkelvoud (in het Pasarmaleis). Tegenwoordig, in het officiele Indonesisch, doet men dit alleen nog in het geval de betekenis is: verschillende soorten. Zoals buah buah verschillende soorten fruit (bv. op een fruitschaal) betekent.

Robert IJntema

Marjolein, je hebt helemaal gelijk dat de kwaliteit van de pindasaus van essentieel belang is bij dit gerecht. Zelf pindasaus maken is leuk maar wel tijdrovend. Daarbij, wil je een écht lekkere pindasaus maken dan zul je in plaats van pindakaas toch echte pinda’s moeten gebruiken.
Er is echter een pindasaus te koop in de toko/winkel die ongelooflijk lekker is. Dat zijn de pindasausen van Ratu Culinair, te koop in de toko en Aziatische groothandel. Authentiek Indonesische smaak. 70% pinda’s en geen kleurstoffen of conserveringsmiddelen. Probeer het en je wilt nooit meer iets anders.

Hartelijke groet,
Robert IJntema

Lonny Gerungan

Heerlijk om de passie voor de Indonesische keuken hier te lezen.

In Indonesië is het de gewoonte om oude familie recepten door te geven aan de volgende generatie. Je krijgt ze van je ouders te horen en zij leren hoe je deze gerechten moet maken zodat de authentieke receptuur niet verloren gaat.

Met Sama Saya (wat letterlijk ‘met mij’ betekent) geef ik deze traditie een nieuwe dimensie. Al mijn liefde, passie en kennis van de oorspronkelijke Indonesische keuken vindt u terug in mijn nieuwe producten. Met Samasaya kunt u thuis zonder veel moeite authentieke Indonesische gerechten bereiden.

Zo ook mijn kacang saus, alias pindasaus.
Kacang saus is een kruidige pindasaus op basis van stukjes pinda, tamarinde en palmsuiker. Kacang betekent letterlijk ‘noot’ en wordt in heel Indonesië gegeten Kacang saus is oorspronkelijk bedoeld als saus over Sateh (geroosterd vlees). Ook wordt deze saus gebruikt in groentegerechten zoals Gado Gado.
Zie ook http://www.smulweb.nl/1380422/koken/recept/Gadogado-van-lonny-gerungan