Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Kies uw eigen sambal

Die Indische kip van de moeder van Annet Malherbe deed weer verlangens opkomen naar Indonesisch koken. Om geheimzinnige redenen was dat helemaal uit mijn keuken verdwenen. Ooit, toen ik het wilde leren, kocht ik het boekje van Lia Warani  Rijsttafelen en kookte elk weekend een paar dingen daaruit. Dat boekje was zo vriendelijk om bij bijna elk gerecht te zetten: ‘lekker met’ en dan nog twee dingen te noemen die er ook in stonden. Dat was geweldig behulpzaam en ik deed wat mevrouw Warani zei, net zo lang tot ik het Indonesisch koken een beetje onder de knie had en zelf combinaties kon maken en begreep wat een boemboe lekker maakte.

Om geregeld Indonesisch te kunnen koken is het handig om allerlei kruiden en specerijen in huis te hebben. Daarom kondig ik nu maar vast voor volgende week een Indische week aan, dan kunnen degenen die dat willen vast hun maatregelen nemen.
Het is lekker om zoveel mogelijk met verse kruiden te werken, maar om een dagelijkse gang naar de toko te vermijden vries je die in. Dus in plakjes gesneden djahé en gemberwortel, liefst ook een stukje verse koenjit (geelwortel) maar poeder kan ook, djeroekpoeroetblaadjes, salamblaadjes, sereh, rode en groene pepers – ze kunnen allemaal ingevroren worden.

De ingrediënten die nodig zijn voor het gerecht van vandaag komen   in veel gerechten voor, dus het heeft zin dat allemaal in huis te hebben. Kies een sambal naar eigen smaak – ik vind brandal erg lekker. Goela djawa is Javaanse suiker, verkrijgbaar in donkerbruine plakken die ongelooflijk keihard kunnen worden en waarvan je vaak met een groot mes een stukje af moet hakken. Santen is te koop als blok, maar wie wil kan ook kokosmelk uit blik (creamed coconut) gebruiken.

6 eieren
3 (rode) sjalotjes
3 teentjes knoflook
1 el ketoembar (korianderzaad)
1⁄2 el djinten (komijnzaad)
1 tl koenjit (geelwortelpoeder)
1-2 el sambal
1 stengel sereh (citroengras) of 1⁄2 tl serehpoeder
2 el plantaardige olie
1⁄4 blok santen
2 djeroekpoeroetblaadjes
1 tl goela djawa
1 el maisolie of andere plantaardige olie

Om mevrouw Warani na te doen: deze eieren (wel zo ongeveer het allerheerlijkste Indonesische gerecht) zijn erg lekker met babi ketjap, sperziebonen en rijst en eventueel wat emping.

Doe de eieren in kokend water en kook ze 7 minuten zodat ze bijna hard zijn. Laat ze afkoelen en pel ze.

Pel de sjalotjes en de knoflook en hak ze fijn.

Rooster de ketoembar en de djinten in een droge koekenpan tot ze gaan geuren. Doe over in een vijzel en stamp tot grof poeder.

Doe er de knoflook en de sjalot bij met de geelwortel en stamp opnieuw. Voeg een snufje zout toe en de sambal en wrijf het geheel tot een pasta.

Knip het bovenste deel van de serehstengel af en snijd de stengel sereh in de lengte open.

Verhit een wadjan of een braadpan met een eetlepel plantaardige olie en bak op middelhoog vuur de boemboe (de kruidenpasta) een minuut of vijf.

Roer er de santen door, de djeroekpoeroetblaadjes, de sereh en 1,5 dl water, zodat er een wat dikkere saus ontstaat – de santen smelt in de saus. Laat een minuut of vijf sudderen.

Kneus de eieren een beetje (eenscheurtje erin is juist wel goed) en leg ze in de saus. Lepel die ook over de eieren heen. Laat nog 5 minuten sudderen.

Geplaatst in:
Bijgerecht
Lees meer over:
citroengras
djeroek poeroet
djinten
ei
geelwortelpoeder
goela djawa
ketoembar
knoflook
koenjit
komijnzaad
korianderzaad
maïsolie
plantaardige olie
sambal
santen
sereh
serehpoeder
sjalot

17 reacties op 'Kies uw eigen sambal'

Jessica Van Eijs

Wat ontzettend leuk een Indische week! Ik ben afgelopen week een paar daagjes bij mijn Indische oma geweest om wat dingen te leren koken (o.a. Sajour Lodeh en Rendang), dus ik kijk uit naar meer.
Djeroekpoeroetblaadjes en goela djawa zeggen me echter niks en ik hoop dat er dus nog wat uitleg komt deze week.
Vanavond begin ik zelf aan de voorbereidingen voor de Rendang. Heb op internet een hoop info over een goede wok proberen te vinden. Maar veel dingen spreken elkaar tegen moet ik zeggen. Wellicht dat De thuiskok haar visie op de wok met ons kan delen.

Martin

Djahé is gemberpoeder=gemaakt van….?Ja zeg het maar.

Peter Goedkoop

in plakjes gesneden djahé en gemberwortel?
Ik heb altijd geleerd dat djahé en gemberwortel hetzelfde zijn….

En, tip 1: laat met de rijst een djeroek poeroet (citrus)-blaadje meekoken. Geeft een heerlijk aroma aan de rijst.
Tip 2: goela djawa is goed te vervangen door bruine basterdsuiker.

Jan Bouman

Heerlijk, ik maak dit recept al jaren en nog, hopelijk velen hierna, bij een indische maaltijd als bijgerecht.

Guusta van Gent

En het heet: sambal goreng telor!

Patrick

‘creamed coconut’ is volgens mij niet hetzelfde als kokosmelk uit blik. Bij mijn weten is het kokosroom -die dikker, vetter is en ook een wel een andere smaak geeft. Het gerecht lijkt me hoe dan ook erg lekker !

Gerhardus

Je kunt de gekookte eieren bakken zodat er een krokant laagje omheen ontstaat – nog lekkerder.

elies

“plakjes djahé en gemberwortel”
ik denk dat Marjoleine bedoeld heeft: plakjes laos en gemberwortel.
Na 10 jaar in Indonesië gewoond te hebben, was ik enorm blij met het boekje van Lia Warani. Het is ouderwets, maar de recepten zijn zeer authentiek. Ik gebruik het nog steeds. Het leuke is, dat erin gewaarschuwd wordt de verschillende ingrediënten niet zomaar tegelijk bij elkaar te gooien, maar echt in de beschreven volgorde te verwerken. Vaak worden nagenoeg dezelfde kruiderijen gebruikt in de recepten, maar door de andere verhoudingen en de andere “opbouw” wordt de smaak heel anders.
In veel moderne Indonesische kookboeken worden alle kruiden tegelijk in blender of pan gedaan. Dit komt de smaak niet ten goede.

Wieske

Het heeft goed gesmaakt! Maar wanneer voeg je de goela djawa precies toe? Het komt niet meer terug in de beschrijving. Ik heb het uiteindelijk tegelijk met de santen en de sereh er bij gedaan.

elly

beste janneke,

een indische week wat een fantastisch idee ik kijk er naar uit!!!

groetjes
elly

A.P.Brinkhorst

Lieve Marjoleine,
Uw recept”Sambal goreng telor” smaakt en ruikt naar meer, ‘terima kasih banjak’,'terlaloe enak’.
In oprechte bescheidenheid een opmerking over het hoofdje van het artikel.Het ware beter te spreken van “sambalan” i.p.v.”sambal”. Immers Sambal= een van spaanse pepers gemaakte hete saus; terwijl
diverse (bij)-gerechten bij de rijsttafel waarin sambal verwerkt is, veelal als “sambalan” benoemt worden. bv: “sambalan boontjies”.
Dus: “Kies Uw eigen “Sambalan”. lijkt beter aan te geven dat het een bijgerecht-recept betreft.

Veel succes; “hoe heter, hoe beter” Bri.

Michiel

Een paar praktische aanvullingen:
Om de draderige structuur die gember en laos kunnen hebben te omzeilen, is het in mijn ervaring juist handig ze in een groot stuk in te vriezen (niet in plakjes). Vervolgens kan je daar met een rasp de gewenste hoeveelheid in zeer fijne vorm afhalen.

Goela Djawa is bij veel toko’s en bij steeds meer supermarkten (ik ga altijd naar Jumbo, daar hebben ze het)ook in “gesmolten”, eigenlijk opgeloste, vorm verkrijgbaar. Het is dan een dikke stroop.

Als laatste, en iets kritischer: serehpoeder is echt geen goede vervanger voor een stengel sereh.

Geert Nieman

Is er iemand die mij kan vertellen of mevrouw Lia Warani nog leeft en eventueel via email met haar kan communiceren. Ik ben absoluut een liefhebber en bewonderaar van haar kookkunst.
Bij voorbaat dank voor alle antwoorden.
Geert Nieman

Sylvia

Als eerste mijn tip: maal de geroosterde koriander- en komijnzaadjes fijn in een koffiemolen. Deze zijn voor c 15 – 20 euro te verkrijgen in vele elektronica zaken en werkelijk ideaal! Je krijgt dan echte poeder en je hebt geen harde stukjes meer in je curry.
Heb het recept in licht aangepaste versie dus voor kip-curry gebruikt – en eindelijk heb ik het ideale recept te pakken voor curry (zelfs Heston Blumenthal zijn aanwijzingen slaagden eerder niet bij mij in de keuken)! Ik heb ipv goela djawa gewoon donkere basterdsuiker genomen en ipv santen 2 zakjes creamed coconut. Lekker zuinig in gebruik. Verder heb ik wat kippenbouillon (van de soepfabriek) genomen en nauwelijks water erbij gedaan want ik houd van een smeiige massa, en scheutje Ketjap Manis erbij gedaan. Ik ben het met Marjolein eens dat Sambal brandal de lekkerste is.

En o ja, in mijn Indische keuken periode (is ook wat weggezakt) heb ik 2 prachtige kookboeken aangeschaft:

BBC – Indian food made easy
Mamjee’s kitchen van Lella S. Umedaly. Dit laatste boek is de combinatie van een famailiegeschiedenis en recepten.

Nelleke

Het gerecht was heerlijk. Heb met smaak gegeten. Ik miste alleen de goela djawa in het recept. Ik heb het er op het laatst maa bijgedaan.

Bedankt, en ik verheug me op de rest van de recepten deze week.

Renée Vonk

Dag mevrouw De Vos,
Als oud-redacteur ‘oosterse keuken’ van de gids Lekker en inmiddels ‘restaurantverlater’ heb ik over het algemeen grote waardering voor uw rubriek De Thuiskok. Mijn man en ik verblijven al jaren in Zuid-Europa (Frankrijk en Portugal) en weten niet beter dan dat twee keer daags koken normaal is. Op jaarbasis bereiden wij dus 730 maaltijden. U zult zich kunnen voorstellen dat we derhalve gebaat zijn bij uw veelal verrassende suggesties. Zoals ik gemerkt heb dat de ideeën uit mijn kookboekje ‘Lekker Bijbels’ (zie http://bit.ly/aIdKa3) zelfs buiten de christelijke geloofsgemeenschap gewaardeerd worden. Blijkbaar is de belangstelling voor koken groot, getuige ook het recente berichtje in uw krant dat tv-producent Endemol in de VS en Nederland in commerciële zin vooral veel van nieuwe kookprogramma’s verwacht.
Ondertussen is met de Indische keuken enige voorzichtigheid geboden. U heeft het in uw bijdrage onder de titel ‘Kies uw eigen sambal’ over djahé EN gemberwortel,maar dat is hetzelfde.
Ik heb het geluk gehad dat ik dankzij mijn helaas overleden schoonmoeder de ‘regionale’ ‘Molukse keuken onder de knie heb gekregen. Voor sambal is mij destijds het familierecept toevertrouwd, dar ik onder meer met oela djawa heb verbeterd. Ik heb toen geheimhouding moeten beloven, ik kan u de (afwijkende) details dus niet onthullen. Maar wees ervan verzekerd dat ik ermee scoor als ik één keer per jaar een Molukse rijsttafel aanricht voor onze Franse vrienden en kennissen in dit Provençaalse gehucht. Het gemeentelijk Comité des Fêtes wil nu al weten welke datum ik voor volgend jaar in gedachten heb. Men suggereert een ‘grootschaliger’ rijsttafel, bijvoorbeeld op het dorpspleintje, maar ‘t is nog de vraag of ik daar iets in zie. Ik zou er in elk geval aardig wat hulp bij moeten hebben.
Met vriendelijke groet,
Renée Vonk

Guusta van Gent

Ik kook Indisch met ‘Oma Keasberry’s Indische keukengeheimen’. Oma bracht in de jaren 50 het Indische eten naar Amsterdam. Zelfs mijn Indische schoonmoeder valt nog wel eens op haar naslagwerk terug.