Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Wonderbaarlijk natuurlijk

Als er iets onnatuurlijk is, zei iemand laatst, dan is het wel brood. Denk je in: je moet graan verbouwen, dan maaien, dan dorsen, dan pletten en malen en zeven en dan heb je pas meel. Daar moet je dan brooddeeg van maken en dat moet dan nog weer gebakken en vervolgens afgekoeld en dán pas kun je het eten. We hadden het over de trend van ‘natuurlijk’ voedsel.

Natuurlijk voedsel is allang niet meer iets dat je bij een geheel uit ruw hout en onbespoten sokken opgetrokken natuurwinkel koopt. Het wild aantrekkelijke natuurlijke modevoedsel koop je bij winkels die iets met ‘organic’ in hun naam hebben en die lokale groenten, lang gerezen brood, tonijn uit blik van Ortiz, zoute kappertjes, coeur de boeuf-tomaten en Maldon zeezout verkopen.

‘Natuurlijk’ eten komt in bruin papieren zakken – wit papier is zo ontzaglijk passé. Zelfs de broodjes op de stations worden in bruin papier verpakt. Dat is natuurlijk.

Ach nu ja, we laten ons nu eenmaal graag een beetje in de maling nemen om een goed gevoel te krijgen.

Maar dat bakken van brood, dat is waar, het is ongelooflijk wat daar allemaal aan vooraf is gegaan. Wie heeft dat verzonnen, dat je graan zo moest behandelen en dat je dán van dat meel, dat op zichzelf ook helemaal niet smakelijk is, heerlijke dingen kon bakken?
Wat is de mens toch een vindingrijk dier, denk je dan weer vol bewondering. Neem bier, ook zoiets. Of graanjenever!

En als je eenmaal zo aan het denken bent dan komt het hele begrip ‘verhitting’ je weer voor als een vondst van jewelste. Stel je voor dat je rauwe aardappelen zou moeten eten. Dan kon je net zo goed geen aardappelen hebben. Maar voeg vuur toe en aardappelen behoren tot de geweldigste etenswaren die er zijn, van krokante blokjes, tot brosse schijfjes, van kruimige heerlijkheden tot zachte zalfjes – wat maak je al niet van aardappelen.

Niets is zo goed als over eten denken om weer eens paf te staan over de vele wonderbaarlijkheden van dit leven. En toen ik zo enorm stilstond bij die aardappelen kwam ineens een naam mijn geheugen binnendrijven. Een heerlijke zomerse naam: vichyssoise. De klassiekste zomersoep ooit. Gesteld dat er gradaties zouden bestaan in ‘klassiek’.

Ook een wonderbaarlijke soep trouwens, eerst maak je de oneetbare aardappelknollen door verhitting zacht en vervolgens maak je het geheel weer ijskoud. Met room…

Vichyssoise (voor 6 personen)

4 el boter
wit van 8 preien, in ringetjes
2 middelgrote aardappelen in  blokjes
7,5 dl kippen- of groentebouillon
4 dl slagroom
snuifje nootmuskaat
paar sprietjes bieslook

Smelt de boter in een pan met een dikke bodem en laat de preiringetjes op laag vuur zacht worden. Doe de aardappelblokjes erbij, roer goed om en laat een minuut of tien stoven. Giet de bouillon erbij. Breng aan de kook en laat op laag vuur pruttelen, tot de aardappelen uit elkaar vallen.

Laat de soep wat afkoelen en pureer hem met de staafmixer. Zet het vuur weer aan en giet de room erbij, maak op smaak met peper en zout en nootmuskaat. Denk eraan dat koude soep flauwer smaakt dan warme dus maak hem, zoals koks dat noemen, hoog op smaak.

Giet hem over in een schaal en laat hem afkoelen. Zet hem als-ie afgekoeld is, afgedekt een nacht in de ijskast. Proef even voor het opdienen of de soep niet toch te flauw is en serveer hem ijskoud met fijngehakte bieslook.

Geplaatst in:
Soep
Voorgerecht
Lees meer over:
aardappel
bieslook
boter
groentebouillon
kippenbouillon
nootmuskaat
prei
slagroom

6 reacties op 'Wonderbaarlijk natuurlijk'

J. de Vries

Inderdaad een klassieker uit de Franse keuken, evenals de blanquette de veau. Wellicht een idee om ook dat recept eens te plaatsen?
Vraag: waar komt overigens de naam vichyssoise vandaan? Ik heb het niet kunnen traceren. Is het gerecht bedacht door een kok uit Vichy? Werd het gerecht oorspronkelijk bereid met bronwater uit Vichy?

Oscar

Nog zoiets onnatuurlijks: chocolademelk. Terwijl cacao (net als meel) helemaal niet lekker is, daar toch iets lekkers van maken.

John van ommen

Eten is een werkwoord,de ijskast bestaat allang niet meer.Etenswaren is krom nederlands voor voedingsmiddelen.Ik lees als mannelijke kok graag de recepten van Janneke maar vaak met kromme tenen over het taalgebruik.Kunnen we daar als NRC ook wat aan doen ?

Lizet

Er is natuurlijk een goede reden voor het waarom van graan en graanverwerking. Graan kun je bewaren voor consumptie op een later tijdstip, als je er voor zorgt dat het niet gaat kiemen. Maal je het tot meel, dan heeft het ook een lange houdbaarheid. Maak je er brood van, dan kun je er meer monden mee voeden dan wanneer je er brij van maakt (kijk maar eens hoeveel puls je bijvoorbeeld kunt maken van de hoeveelheid graan die je maalt voor een brood). En ook brood heeft een langere houdbaarheid dan de brij. Oud brood kun je dan weer weken in de soep.
De vraag is of graan het eerste voedsel is dat tot meel vermalen werd. Ik denk dat peulvruchten, noten (beukennoten, hazelnoten)en wortelen ook hoge ogen gooien. Overleven dankzij voedselvoorziening – in de prehistorie – op zich is dus al een kunst!

J. Hertogh

In antwoord op de vraag van J. de Vries:
De Vichyssoise schijnt te zijn bedacht rond de jaren twintig van de vorige eeuw door Louis Diat, destijds chefkok van het Ritz-Carlton in New York. In 1950 vertelde Diat in de New Yorker dat hij zich had laten inspireren door de heerlijke soep van prei en aardappel die zijn moeder en grootmoeder hem in zijn jeugd voorzetten. Omdat die soep nogal eens heet werd opgediend, deden de kinderen er een flinke scheut koude melk bij, die de soep alleen nog maar lekkerder maakte. Diat vernoemde de soep naar Vichy, de Franse stad vlak bij zijn geboortedorp Montmarault. De omstandigheid dat de soep voor het eerst in New York op de menukaart verscheen, is er wellicht de oorzaak van dat aan de Vichyssoise vaak een Amerikaanse oorsprong wordt toegedacht.

rob

hetzelfde basisrecept gaat ook voor de bladeren van radijs en raapstelen