Belangrijk: Voor het goed functioneren van nrc.nl maken wij gebruik van cookies (meer informatie).
Hiervoor hebben wij wel eerst je toestemming nodig. Klik op de groene knop als je hiermee akkoord gaat.

Een feestelijke pan vol alles

Paellarijst? zei de verkoper. Hij had alles in zijn winkel, van Amerikaanse pindakaas tot Japanse tofu, asa foetida en Chinese groene thee. Maar paellarijst? „Risottorijst!” zei hij. „Ik ken het als risottorijst!” Ook goed. Wat je nodig hebt voor een rijstschotel als paella is een rondkorrelrijst die veel vocht kan opnemen – de langkorrelige soorten worden wolkig als ze in de bouillon terechtkomen. Risottorijst en paellarijst lijken inderdaad nogal op elkaar. Paella moet wel anders worden dan risotto, niet nat, maar wel smeuïg. En in paella roer je niet en je voegt vaak ook niet echt bouillon toe – de smaak komt van de dingen die je eerst bakt: ui, paprika, knoflook, chorizo, inktvis.

Paella is een feestelijk gerecht vind ik, dus toen een jarige op de vraag: „Wat zou je willen dat ik voor je kookte voor je verjaardag?” (de door jarigen meest gevreesde vraag), na enig nadenken „paella!” zei en daar op bevelende toon aan toevoegde: „Rijk gevuld!” was ik zeer content. Een leuke opdracht!

Een paellapan vol met groenten en vlees en vis en olijven en mosselschalen en citroenparten staat krankzinnig vrolijk. Het is eigenlijk een beetje een toeristische versie, met dat vlees en die vis door elkaar, al noemen wij het doodleuk ‘paella Valenciana’. In de oorspronkelijke versie van dat rijstgerecht komt die vis helemaal niet voor, wel kip en konijn of varkensvlees. En slakken.
En o ja: paella klaarmaken is mannenwerk. Van oudsher.

Maar kom op, we hoeven niet altijd authentiek te zijn. De verjaarsfeestpaella is gewoon met alles en kan door elke kok m/v worden gemaakt. Moeilijk is het niet.

Verjaardagspaella Valenciana (voor 4 personen)

  • 1 rode ui
  • 1 groene paprika
  • 1 bakchorizo
  • 300 g pijlinktvis
  • ½ kip in stukken
  • 250 g grote garnalen
  • 1 pond mosselen
  • artisjokharten
  • 250 g sperziebonen
  • 250 g doperwten (diepvries)
  • 4 draadjes saffraan
  • 1 tl pikant paprikapoeder
  • 300 g rondkorrelrijst
  • 8 dl kippenbouillon
  • klein bosje peterselie
  • 1 citroen
  • 10 zwarte olijven zonder pit

Pocheer de kip een half uurtje in water dat net tegen de kook aan gehouden wordt.

Week de saffraandraadjes in warm water. Snipper de ui en de paprika, snijd de chorizo in stukjes, en bak die ingrediënten zachtjes een minuut of tien, onder af en toe roeren, in een paellapan. Maak intussen de inktvis schoon door de kop uit het lijf te trekken en alles wat er in de lichaamszak zit eruit te halen, verwijder ook het paarse vel aan de buitenkant en snijd de zak in ringetjes. Snijd de tentakels van de kop af en hak die ook fijn, gooi de rest weg. Bak de inktvis mee met de ingrediënten in de pan.

Voeg de rijst toe en roer hem even om. Doe de sperziebonen bij het gerecht, bestrooi het met het paprikapoeder en zout en giet er het saffraanwater en het kookvocht van de kip bij.

Dek het geheel af met folie en laat het tien minuten zachtjes sudderen op het vuur of in de oven (op 175).

Voeg na tien minuten de stukken kip toe, de garnalen, de mosselen, doormidden gesneden artisjokharten en de doperwten. Zet tien minuten terug in de oven of op het vuur. Controleer of de mosselen open zijn en zet het vuur uit of haal de pan uit de oven en laat het gerecht nog even staan, terwijl je de peterselie fijnhakt en citroen in partjes snijd.

Bestrooi het gerecht met de olijven, de peterselie en garneer het met citroenpartjes en zet de pan op tafel.

Geplaatst in:
Hoofdgerecht
Lees meer over:
artisjokhart
bakchorizo
citroen
doperwt
groene paprika
grote garnaal
kip
kippenbouillon
mossel
paprikapoeder
peterselie
pijlinktvis
rode ui
rondkorrelrijst
saffraan
sperzieboon
zwarte olijf

11 reacties op 'Een feestelijke pan vol alles'

S. van Hest

*beetje knorrig*
Bij liefde voor eten hoort toch ook juiste naamgeving?
Europa is juist bezig om excessen als Deense ‘feta’ en Nederlandes ‘pata negra’ aan banden te leggen, –voor de Goudse kaas is het te laat: die mag overal ter wereld gemaakt worden om zo te heten– en dan komt u, of all people met een ‘Pealla Valenciana’ wetende dat het er geen is! (Waarschijnlijk spreekt u het ook uit als ‘paa-el-ja, want het maakt allemaal toch niet uit.) Valenciana = Niks Uit Zee. Uw versie is de Paella Turistica, zéér authentiek aan de Costa’s.

Zo obsessief als u soms naaur authenticiteit zoekt en kookt, zo slordig en ongeïnteresseerd gaat u met dit recept om. Waar zijn de chilivlokken, het oranjebloesemwater, het geroosterd paprikapoeder, de zeldzame Chinese paddestoelen en andere onvondbare ingrediënten? (Zouden nog best kunnen in dit recept ook!)

Zelfs met de rijst (in het geval van risotto goed voor talloze verhandelingen) slaat u nu de plank mis.
Rijst voor paella is luistert minstens zo nauw en kent vele soorten, waaronder de rond Valencia lokale ‘Arròs Negro’
Uw bewering dat risottorijst “ook goed” is doet zowel paella als risotto onrecht. Daarnaast is het onjuist dat de korrel rond moet zijn.

Nu ja, ik kom niet om te knorren, maar graag zou ik net zo veel oprechte waardering zien voor de Catalaans/Valenciaanse keuken als die u tentoonspreidt voor andere.
(Hoewel u ‘De Chinese Keuken” ook snel in een hoekje had: ‘oppervlakkig’ {sic!})

Af en toe een flodderig stukje over pannekoeken met spek mag best. (Tussen-n! Boekweit! Lievevarkensspek! Geen melk! Normandische boter!) Maar een recept als bovenstaand stelt me werkelijk teleur.

En dat bedoel ik opbouwend, voor de goede orde!
*beetje knorrig OFF*
:-)

Berthe Meijer

En waar is die olijfolie waarin alles gebakken moet worden en hoeveel van die olijfolie hebben we nodig? En die 4 draadjes safraan, is dat niet wat zuinig. Zou dat niet beter een plukje kunnen worden dat je 10 minuten van tevoren weekt in handwarm water? Van mij en al mijn spaanse vrienden mogen er ook garnalen in. Ik bedoel maar. Zo’n lekker gerecht kan je beter voor een groter gezelschap dan 4 p. maken. Dat vraagt om een tafel vol eters. Hoewel: als een jarige erom vraagt krijgt hij of zij het natuurlijk.

Sjatoslav Bruvtilov

@ S. van Hest:

Vertel ons dan hoe een authentieke paella te bereiden. Daar ben ik zeer benieuwd naar.

Op iemands vermeende uitspraak van buitenlandse woorden kritiek hebben vind ik trouwens buitengewoon arrogant.

M.Cox

Ter ondersteuning van S. van Hest; ik vond het ook nogal “flodderig”. Met name bij de risottorijst dacht ik; hebt u dat zelf al eens uitgeprobeerd?
Verder alle lof voor de leuke NRC-stukjes.

Michiel

@S. van Hest
*nog knorriger*
De paella (valenciana) werd traditioneel gemaakt als lunchgerecht op het land. De naam paella verwijst oorspronkelijk overigens naar de pan, niet naar het gercht. Men deed er in wat er was.
Dat er geen producten uit de zee in zitten, is daarom wel logisch. De kans dat er “zeldzame Chinese paddestoelen” in horen, lijkt mij om dezelfde reden onwaarschijnlijk.

Dat een rechtgeaarde Valenciaan zal zeggen dat risottorijst niet geschikt is klopt ongetwijfeld. Dat hij zal zeggen dat je Arròs Negro moet gebruiken, lijkt mij sterk. Arros Negre (Valenciaans, in het Castiliaans Arroz Negra) is rijst die is bereid met de inkt van inktvis en dus (zoals de naam al zegt) zwart is. Ook heerlijk trouwens!
De rijst uit de Albufera, het moerasgebied ten zuiden van Valencia waar het gerecht vandaan komt heeft wel degelijk een ronde korrel. De meestgebruikte soort is arros bomba (met “dominacion de origen”!), hoewel er ook andere soorten verbouwd worden.

Veder zijn er volgens de overlevering nog wat zaken die het bereiden van een “echte” paella valenciana in de Nederlandse keuken bemoeilijken: het gerecht kan alleen bereid worden op houtvuur, omdat daarmee gedurende de kooktijd de juiste afnemende hitte wordt bereikt. Daarnaast kan paella alleen slagen als er water uit Valencia wordt gebruikt. Ik ken locals die voor hun paella werkelijk water meenemen op reis!
*nog knorriger off*

Piet

@ Michiel

U schreef “Dat er geen producten uit de zee in [de paella] zitten, is daarom wel logisch”. Maar met zulk een rijke zee naast de deur lijkt het me juist logisch dat de paella met vis, schelpdieren en dergelijke wordt gevuld. Die konijnen, duiven, patrijzen, etc moe(s)t je toch ook vangen? (Strikken, doodschieten?).

Michiel

@ Piet
Het vreemde van Valencia (en overigens Barcelona, maar om verschillende redenen) is dat het oorspronkelijk “met de rug naar zee ligt”. De zee ligt inderdaad naast de deur, maar het gebied kent met name een agrarische cultuur (denk aan sinaasappelen). Het (voor mij) meest typische visgerecht uit de streek is “All i Pebre”, aal in pepersaus. Geen zeevis, maar zoetwatervis (uit het eerder genoemde moerasgebied de Albufera).

Als je groenten en fruit verbouwt is de kans nu eenmaal groter dat je de mogelijkheid hebt om een konijn te vangen dan een garnaal. En alen komen overal waar water staat, dus ook op de rijstvelden.

yaris

@ s. van hest, @ michiel,

Valenciaans: arròs negre. Spaans:arroz negro.

De beste arròses (gerecht waarvan de paella valenciana een variant vormt) komen trouwens uit Alicante, niks Valencia.

En in tegenstelling tot van S. van Hest enigszins pedant beweert kan er in de paella zowel vis en zeevruchten, als vlees, als gevogelte.

marjoleine de vos

Aiaiai, geachte heer Van Hest – ik zei er toch bij dat het een toeristische versie is, deze paella? Het is de verjaarspaella met alles. En in Spanje krijg je ook vaak zulke paella.
En er zitten wel degelijk garnalen in Berthe Meijer, al heeft u gelijk met die saffraan – 4 draadjes is raar weinig.
En ik heb niet geschreven, ik zeg het nog één keer, dat de Chinese keuken oppervlakkig is. Maar ja. Volgende keer een Spaans rijstrecept met louter authentieke rijst. Echt. Beloofd.

S. van Hest

Voor de goede orde:

Paella wordt het best gemaakt met genoemde ‘bomba’ of ‘calasparra’ rijst.

Daarnaast beweerde ik slechts dat in Paella Valenciana officieel geen ‘mariscos’, zaken uit de zee voorkomen.
Natuurlijk zijn er vele soorten waarin wèl zeevruchten en vis worden gebruikt, maar die heten geen ‘Valenciana’: dat was dan ook mijn aanvankelijke betoog.

Voor wat betreft de uitspraak: die had veeleer met ‘authenticiteit’ te maken en moet gezien worden in het licht van ‘liefhebbers’ die spreken over bijvoorbeeld ‘pommodori-tomaten’, ‘te-kiel-ja’ of ‘high tea’: drie zaken die men in het land van oorsprong anders noemt of uitspreekt maar door Nederlanders vaak hyper-gecorrigeerd worden.

Mijn ‘gemopper’ betrof in grote lijnen het feit dat (i.t.t. andere recepten) de authenticiteit van de Spaanse/Catalaanse/Valenciaanse keuken er hier een beetje bij inschiet.

Aan de andere kant: de ‘echte’ Valenciana bevatte in vroeger tijden ook in de moerassen gevangen ratten.
(En in het Oude Rome at men muizen verdronken in wijn…)

Met de kennis van nu, etc…

Iedereen is het vergund een paella te maken op de wijze die hem of haar goeddunkt, en het uit te spreken op welke manier dan ook. Bij het schrijven van een kookrubriek verwacht ik echter iets meer zorgvuldigheid.

Lia van Dam

Voor mij ook graag hjet recept van de authentieke paella;

en de boter voor de blondies???