Reguleren werkt beter dan stimuleren

Een conclusie die je zou kunnen trekken uit de evaluatie van het Nederlandse klimaatbeleid, door CE Delft in opdracht van de Tweede Kamer, is dat de overheid tegenwoordig maar wat doet. Besluiten worden na 2005 amper systematisch geëvalueerd en als het al gebeurt, dan op manieren die niet met elkaar vergelijkbaar zijn, omdat de ene evaluatie heel anders wordt uitgevoerd dan de andere. Daardoor kun je moeilijk bepalen welk beleid het beste werkt.

Als je die relativering in aanmerking neemt (die gevolgen heeft voor de hardheid van de cijfers), zijn er wel een paar interessante conclusies uit het rapport te trekken. Zo blijkt energiebesparing de beste vorm van klimaatbeleid, al was het maar omdat daardoor minder andere – veelal duurdere – maatregelen nodig zijn. Vergroten van het aandeel duurzame energie, zorgen dat er meer biobrandstof wordt bijgemengd in benzine kosten steeds meer dan verwacht.

Maar er had wel meer werk gemaakt kunnen worden van energiebesparing. In de industrie werd de prikkel om zuinig te zijn met energie ernstig gehinderd door de korting die de grootverbruikers op hun energieverbruik kregen. Met als gevolg dat de besparing gemiddeld slechts 0,5 procent was, terwijl bij business-as-usual eigenlijk al ten minste 0,8 procent energie bespaard wordt.

In de eerste jaren dat Nederland serieus klimaatbeleid begon te ontwikkelen (rond de eeuwwisseling), kostte het tussen de 44 en 100 euro (in de huidige prijs) om één ton CO2-uitstoot te voorkomen, schrijven de onderzoekers. Het bedrag wordt overigens ongeveer 11 euro per ton lager wanneer je de bijkomende voordelen van het beleid (zoals minder verzuring, minder fijnstof en andere luchtvervuiling) meerekent.

Volgens de onderzoekers werd dankzij het klimaatbeleid de CO2-uitstoot aanvankelijk jaarlijks met zo’n 2,3 Mt gereduceerd, later met ongeveer 2,1 Mt per jaar. Je kunt daar overigens niet zomaar uit concluderen dat de BV Nederland ieder jaar tussen de 100 en 230 miljoen euro kwijt was aan de emissiereducties (van 44×2,3 tot 100×2,3). Desgevraagd legt een van de onderzoekers uit dat een vergelijkbaar bedrag (dat steeds iets afneemt jaarlijks nodig is om die reductie voort te zetten.

Volgens de evaluatie uit 2005 was, aldus CE Delft, 9 miljard euro aan investeringen nodig om 11,4 Mt emissiereductie te behalen. Met andere woorden zo’n 780 euro per vermeden ton CO2. De overheid was na 2003 zo’n één tot 1,5 miljard euro kwijt voor haar beleid, staat elders in het rapport:

CE Delft heeft ook gekeken naar de beste manier om het beleid uit te voeren. Het blijkt dat dwingende maatregelen, dat wil zeggen heffingen en reguleringen, veel effectiever zijn dan pogingen om met zachte hand iets te bereiken. Opmerkelijk vinden de onderzoekers dat brandstofaccijnzen wel degelijk tot een daling van het verbruik leiden. ‘Het grote publiek heeft het beeld dat energiegebruik, brandstofgebruik en automobiliteit nauwelijks gevoelig zijn voor de prijs ervan’.

Convenanten (het summum van polderpolitiek) werken nauwelijks. En ook subsidies zijn alleen effectief in de aanloopfase naar een nieuwe techniek, om innovatie te stimuleren en te helpen bij de marktintroductie. Want iedereen kan gebruikmaken van subsidiegelden, ook de degenen die hun plan zonder extra geld toch wel hadden uitgevoerd.

Overheidscampagnes om het gedrag van burgers te beïnvloeden hebben maar weinig effect. Een bescheiden uitzondering vormt de campagne over ‘Het Nieuwe Rijden’ (goede bandenspanning, minder remmen, beter schakelen, enz.) wel enig effect heeft gehad. Maar ja, dat is dan ook een simpele manier om niet alleen broeikasgassen, maar ook geld te besparen.

 

27 reacties op 'Reguleren werkt beter dan stimuleren'

Herman Vruggink

” In de industrie werd de prikkel om zuinig te zijn met energie ernstig gehinderd door de korting die de grootverbruikers op hun energieverbruik kregen.”

Dit is in de verleden tijd geschreven. Welke regeling is er onlangs teruggedraaid en al van kracht? In het oerwoud van informatie over korting voor grootverbruikers zie ik alleen maar nieuwe soorten van kortingen voor grootverbruikers, zowel elektriciteit als diesel. Ik raak de draad een beetje kwijt met deze overheid. De ene week een een maatregel, een week erop : toch maar niet.

Herman Vruggink

En waar ik nu ook wel zeer benieuwd naar ben zo langzamerhand is het totaal bedrag wat uitgegeven is aan klimaatrapporten de laatste 10 jaar en hoeveel kilometer papier dat heeft opgeleverd. Een miljard Euro en 100 kilometer papier? En hoeveel manuren klimaatvergaderingen, congressen en symposia? De uitkomst van dit onderzoek is toch ook weer eentje in de categorie: Ja duh, heb je nog nieuws? Mooi rapport hoor, maar zo logisch als wat.

Piet van Noort

Herman, er wordt te veel geouweneeld, dat is zo. Dit komt omdat er zo veel aan verdiend wordt! Als je verteld de de CO² uitstoot kan verminderen als er een andere kustverdediging doorgevoerd wordt moet dit minstens door 26 rapporten bevestigd zijn wil Den Haag af stappen van het zandige geloof van Koor van Oord, Cees Veerman en hun uitvoerder Wim Kuijken.

http://www.zandoverdenatuur.webklik.nl
http://www.kustverdediging.nl
http://hardekustverdediging.blogspot.com

Hans Paijmans

Je kunt er bij de PVV-ers (en de dommere VVD-ers) op wachten: vroeg of laat gaan ze zeuren over de verspilling van al die rapporten. En van de congressen. En de vergaderingen. En de snoepreisjes. En ueberhaupt al die ambtenaren. En Brussel. En de politie, vooral als ze weer een bon wegens te hard rijden hebben gehad “midden in de nacht meneer! Geen mens op straat…”

Paai

Hans van der Grift

Een geleide duurzaamheids-economie, zoals door het adviesburo CE Delft voor vergroening bepleit , dit door het straffen van grijze (goedkope -en leverbetrouwbare ) stroom en de dwang van windmolen en zonneweide/zonne-pannedaken- stroom ?
Dat alles doet me denken aan de oekazen/ dictaten uit de Politburo’s van Kremlin of uit Berlijn-Pankov.
Je weet wel: Die Partei hat immer recht. Dus toen de muur nog niet gevallen was en toen de huidige groenen nog netjes in de maat van de socialistische heilstaat marcheerden .

Ook doet een advies van het duurzaamheidsbureau CE Delft me te veel denken aan de slager die het eigen groene vlees goedkeurt en andermans grijze vlees afkeurt.

Ja Heer Paai , reken mij ook maar tot de zg domme kritici van die ge-engageerde duurzaamheids-hype.

En wat is er zo dom aan enige nuchterheid jegens dat groene rollenspel en toneelvertoon ?

Er is een nationale handelsdelegatie met enige oranje folklore op bezoek in Brazilie, maar zonder een kritisch woord te reppen over de inconsistentie tussen de CO2 besparingsdwang in Spruitjesveen alhier en over het afbranden van het Amazone oerwoud in Verweggistan terwille van de economie !

Ik hoor overigens net dat de grote EU conferentie al vroegtijdig is gesjeesd.
Ook daar is enige euro-kritische nuchterheid wenselijk in plaats van eurofiele- en dociele goeder trouw jegens Brussel.

hugo matthijssen

Laten we het eens over de grootste verspilling hebben.
Windmolens.
http://www.nlslash.nl/climategate/lukkeskroniek.pdf

Ga dus eerst eens een echte kosten baten analyse maken

Paulus de B.

Hans Paijmans, dus mensen die vragen stellen over het nut van klimaatbeleid zijn per definitie dom. Hm, ik zet inderdaad ook vraagtekens bij klimaatbeleid omdat ik ben gaan onderzoeken wie er voordeel bij heeft en niet leuk vond wat ik heb gevonden. En nu zegt u dat ik dom ben. Ik kan u helaas niet serieus nemen.

Bob Brand

Beste Hans van der Grift,

U heeft blijkbaar deze evaluatie, opgesteld door CE Delft en IVM, niet eens gelezen.

Er staat namelijk helemaal niets in over: “.. geleide duurzaamheids-economie, zoals door het adviesburo CE Delft voor vergroening bepleit.” Integendeel, dit ‘Parlementair onderzoek kosten en effecten klimaat- en energiebeleid’ is juist opgesteld op verzoek van de Tweede Kamer, en dan met name:

René Leegte (VVD)
Machiel de Graaf (PVV)
Paulus Jansen (SP)
Jan Vos (PvdA)
Agnes Mulder (CDA)
Liesbeth van Tongeren (GroenLinks)

Het doel van dit onderzoek is om de kosten in kaart te brengen van het klimaat- en energiebeleid. De laatste keer dat daarnaar gekeken is, was in 2005. De Tweede Kamer had dus geen enkel idee of de geïnvesteerde miljarden tussen 1989 en 2011 (en vooral ná 2005) wel tot resultaat leiden v.w.b. CO2-reductie, onafhankelijke energievoorziening, innovatie, vergroening van de economie, milieubaten en werkgelegenheid. De kosten van het onderzoek worden betaald door de Tweede Kamer, de doelstelling is hier te lezen:

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-33193-1.html

Ik zou denken dat u er juist voorstander van zou zijn, dat er door de TK kritisch gekeken wordt naar de uitgaven voor klimaat- en energiebeleid! De conclusies staan hier: linkje.

Opvallend is dat energiebesparing nog steeds de goedkoopste manier is om broeikasgassen te reduceren: er had na 2005 tegen lagere kosten CO2 bespaard kunnen worden door meer aan energiebesparing te doen – de overheid kan dat regelen door te reguleren: simpelweg de normen aanscherpen, bijv. voor verwarmingsinstallaties, elektrische apparatuur, woonhuis-isolatie of in het wegverkeer. Daar zijn geen subsidies voor nodig, tenzij je bijv. bepaalde huizenbezitters tegemoet wil komen in de kosten. Wel is duurzame elektriciteit goedkoper geworden dan vóór 2005.

De TK wordt aanbevolen om een minder vrijblijvende aanpak te hanteren: meer gericht op regulering en beprijzing en minder op subsidies en convenanten. Mijns inziens kan je dat lezen als een pleidooi voor het beprijzen van de CO2-uitstoot.

Niet gedacht, meneer van der Grift, dat het onderzoeksbureau tegen subsidies zou adviseren?

Hans Paijmans

@Paulus de Boskabouter en de anderen: iedereen die langer dan een week les heeft gegeven kent het verschijnsel van de zuigertjes, jongetjes die vragen stellen die op zich doodnormaal zijn, maar in de context geen andere bedoeling hebben dan sarren, traineren en saboteren.

Op dit ogenblik zullen de zogenaamde sceptici heel veel moeite moeten doen om zich vanaf dat niveau weer op te werken tot volwaardige deelnemers aan de klimaatdiscussie.

Enige kennis van de normale statistische technieken zou heel wel tot dat opwerken kunnen behoren.

Paai

Paulus de B.

@Hans Paijmans: dus als ik (onderbouwd!) vragen stel is dit alleen bedoeld om te sarren, traineren en te saboteren? Pfff, u bent wel erg bang voor de antwoorden op deze vragen.

Enige kennis van de werkelijke machtsverhoudingen in de wereld zou u niet misstaan en ook voor u een hoop verklaren.

Een voorbeeld om u op weg te helpen. De ‘Club of Rome’ zei dit: “In searching for a new enemy to unite us, we came up with the idea that pollution, the threat of global warming, water shortages, famine and the like would fit the bill. All these dangers are caused by human intervention, and it is only through changed attitudes and behavior that they can be overcome.The real enemy then, is humanity itself.”

Dus: “…we came up with the idea that … the threat of global warming … would fit the bill…”.

Zo zijn er nog vele voorbeelden waarmee de klimaatdiscussie zeer onzuiver en politiek is geworden. Ik stel de vragen juist omdat ik de discussie zuiver zou willen voeren, zonder machtspelletjes en op feiten gebasseerd (en een theorie is geen feit maar een theorie).

Ik begrijp best dat er mensen zijn die niet verder willen vragen over wie het meeste baat heeft de mens aanwijzen als boesdoener van Global Warming, omdat de antwoorden wel eens heel schokkend zouden kunnen zijn. Maar om mij dan te veroordelen als ik wel de moed heb om door te vragen? Da’s echt te makkelijk.

hugo matthijssen

Hans Paymans

Als volwaardig meedoen betekent dat jij van mening bent dat ik uit moet gaan van klimaatmodellen alleen op basis van straling zonder de andere processen binnen de troposfeer er bij te betrekken dan ben ik toch wel content met het feit dat ik in jouw ogen geen volwaardige deelnemer ben.
Ik ga nog een stap verder.
Alle voorspellingen tot nu toe, uitgaande van deze modellen lijken, gezien het grote verschil tussen de resultaten van de voorspellingen en praktijk, al meer dan 20 jaar niet echt op het product van een consistente wetenschap.

Dick Veldkamp

Kosten van klimaatbeleid

Uiteraard moeten we onze euri inzetten waar die het meeste CO2 besparen. Dus de meeste nadruk op energiebesparing, en daarna duurzame energie. En beter met regels dan met convenanten. Echter de tijd om eindeloos te zeuren over het laatste dubbeltje voor je uberhaupt iets doet is echt wel voorbij.

Er is een mooi gezegde over de kosten van onderwijs: “If you think education is expensive, try ignorance.” dat ook van toepassing is op CO2-reductie. De consequenties van klimaatverandering (door niets doen) zijn oneindig veel duurder dan vermindering van uitstoot van broeikasgassen.

Zie bijv: http://tamino.files.wordpress.com/2012/11/graph0.jpg

Voor de meer wiskundig georienteerden onder ons, een simpel risicomodel dat toch veel inzicht geeft:
http://tamino.wordpress.com/2012/08/23/risk/#more-5556

hans paijmans

@Paulus de Boskabouter: het mag geen verbazing wekken dat je in je citaat van de club van Rome het essentieele woordje mist: “new enemies must be identified”. Je huiswerk voor vandaag is dan ook om ons het verschil tussen “identified” en “created” uit te leggen.

Paai

J. van der Heijden

Paulus de B. Mooie quote jammer dat hij niet goed is…

Samen met de context heb ik hem al eerder opgezocht naar aanleiding van een post van vriend Dexter..

http://www.nrc.nl/klimaat/2012/07/11/koralen-lijden-aan-osteoporose/#comment-10340

“In searching For a common enemy against whom we can unite, we came up with the idea that pollution, the tread of global warming, water shortages, famine and the like , would fit the bill. In their totality and their interactions these phenomena do constitute a common threat which must be confronted by everyone together. But in designating these dangers as the enemy, we fall in the trap, which we have already warned readers about, namely mistaking symptoms for causes. All these dangers are caused by human intervention In natural processes, and it is only through changed attitudes and behavior that they can be overcome. The real enemy then is humanity itself.”

hans paijmans

@ hugo 11: leuk geprobeerd, maar ik kan me niet herinneren dat ik je heb opgelegd uitsluitend uit te gaan van klimaatmodellen alleen op basis van straling. Je kunt ons toch zeker wel aanwijzen waar ik dat heb gedaan? Anders zouden we moeten besluiten dat je gewoon maar wat uit je nek kletst, en dat zou je toch niet willen?

Paai

Paulus de B.

@Hans Paijmans: weinig verheffend antwoord, jammer, de discussie zoals gevoerd in bovenstaande blog over reguleren dan wel stimuleren is daar juist zo bij gebaad. Zeker als we in dat verhaal de ‘powers that be’ meenemen (wordt de discussie meteen interessanter). Jammer dat u de discussie met neerbuigende commentaren ondermijnt, er valt (zo te lezen ook voor u) nog zoveel te leren.

hans paijmans

@Paulus de B: Het probleem is natuurlijk dat wat jij een goed gewassen discussie noemt, voor mij schreeuwende waanzin kan zijn. Sinds jaar en dag zijn er methoden ontwikkeld om subjectieve meningen te onderscheiden van wel doordachte en goed beargumenteerde uitspraken.

Ik voor mij neem de vrijheid om mensen die een loopje nemen met die methodiek door bijvoorbeeld cherry picking toe te passen, of die op komen draven met stromannen niet serieus te nemen. Evenzo ben ik niet gecharmeerd van lieden die puberale cliche’s hanteren, waarin /onbeargumenteerd/ tegen bijvoorbeeld ambtenaren, beleidsmakers wordt aangeschopt of bizarre samenzweringstheorie”en worden ontvouwd.

Duidelijk zo?

Paai

Paulus de B.

@Hans Paijmans: zoals al gezegd, de klimaatdiscussie is een interessante discussie als je gaat kijken wie er voordeel bij heeft om de bevolking de stuipen op het lijf te jagen met bijv. de stijging van de zeespiegel met enkele meters.

Overigens, als je echt de stuipen op het lijf wilt krijgen moet je de ‘oplossingen’ voor de klimaatproblematiek van de VN lezen in ‘Agenda 21′. Soevereiniteit is daar een smerig woord, want de wereld ‘globaliseerd’ (m.a.w. de macht moet worden gecentraliseerd).

Tegelijkertijd staat op pagina 405 van de biografie van David Rockefeller dat de wereld beter af is als mensen worden geregeerd door bankiers en de elite. Die democratische gekozen overheden zijn maar lastig. Overigens hebben de Rockefellers de grond waarop het VN gebouw in New York staat geschonken aan de VN. Het is het IPCC van de VN dat met de alarmerende boodschappen komt en ons benadrukt dat dit een wereldwijd probleem is dat alleen met ‘veel samenwerking’ kan worden opgelost.

Kijk, nu wordt de klimaatdiscussie interessant. En wat blijkt als je wat dieper graaft? Het gaat helemaal niet over het klimaat, het gaat (oh verrassing) over macht.

U kunt natuurlijk zeggen dat er nooit samenzweringen zijn en ook nog nooit zijn geweest. Of dat deze nooit op dit ‘niveau’ kunnen gebeuren. Bedenk alleen één ding: naïeve burgers worden nooit beloond.

Dick Veldkamp

Hebben overheidscampagnes effect?

Ik ben er niet zeker van dat de conclusie van CE dat overheidscampagnes geen effect hebben juist is.

Volgens mij hebben overheidscampagnes wel degelijk effect als ze maar lang en consequent worden volgehouden. Voorbeelden zijn: terugdringen van roken, niet meer accepteren van rijden onder invloed (vroeger was je een man als reed met een slok op, nu ben je een loser), recycling (GFT, glas, papier, plastic).

Ik denk dat energie- en milieupolitiek niet echt van de grond komt door de zigzag-politiek van de Nederlandse overheid (ieder jaar een nieuwe regeling), en het uitdragen van de gedachte dat het toch allemaal onzin is, met name door rechtse partijen (bijv. afschaffen statiegeld, lekker 130 km per uur rijden).

hans paijmans

@Paulus de B 18: ja kijk eens, als jij komt met een theorie dat “ze” (wie? De VN? De joden? De vrijmetselaars? De communisten?) samenzweren om een niet bestaande klimaatcrisis uit te venten, dan kan ik met evenveel recht aandragen dat “ze” (en die “ze” zijn nauw omschreven, zie ‘Merchants of doubt’ van Oreskes) samenzweren om een bestaande crisis te verzwijgen. Daar schieten we dus niet veel mee op.

Het is misschien gemakkelijker als je ons uitlegt met welke duivelse methoden “ze” bijvoorbeeld de satellietbeelden die het afnemen van de ijskap aantonen, hebben onderschept en veranderd. Of hoe “ze” die temperatuurmetingen van de laatste honderdvijftig jaar hebben weten te vervalsen.

Dus doe nou maar gewoon en houd je aan de waargenomen feiten. Een snippertje beschrijvende statistiek en wat argumentatieleer zou ook wel handig zijn.

Paai

J. van der Heijden

Paulus de B.

Je hebt aandelen alluminium? Want een hoop alu hoedjes geleuter en geen enkel feit.

Inderdaad de wereld globaliseerd en het met overheidsgeld uitgevonden internet heeft een grote invloed daarop. Wilde je de globalisering ontkennen?

En inderdaad de Rockefellers en en VN en het IPCC en natuurlijk alle wetenschappers die publiceren over het klimaat en de wetenschappelijek uitgevers zijn allemaal uit op een “world government” onder de paraplu van de VN en natuurlijk als eerste uit op het geld van Paulus de B.

Al 150 jaar geleden zijn de wetenschappers begonnen met het hele verhaal, toen zijn ze begonnen met het vervalsen van de fysische eigenschappen van CO2, want dat is helemaal geen broeikasgas, Tyndall was alleen de eerste in een lange rij van wetenschappers die omgekocht zijn door de Rockefellers…..

hugo matthijssen

Paai
Waarom denk je dat wij het belangrijk vinden of jij iemand we of niet serieus neemt?
Vrijwel alle kennis waarover de mensheid beschikt komt niet uit jouw koker.
Ieder opleidingsinstituut bouwt voort op de wetenschap van onze voorgangers.
Kun jij nog origineel (out of the box) denken?

hugo matthijssen

Paai
Zouden al deze wetenschappers die deze brief ondertekenen zich vergissen?
Ik dacht het niet.

OPEN CLIMATE LETTER TO UN SECRETARY-GENERAL: Current scientific knowledge does not substantiate Ban Ki-Moon assertions on weather and climate, say 125 scientists.
http://opinion.financialpost.com/2012/11/29/open-climate-letter-to-un-secretary-general-current-scientific-knowledge-does-not-substantiate-ban-ki-moon-assertions-on-weather-and-climate-say-125-scientists/

J. van der Heijden

Hugo.

Al die wetenschappers? Er staam er een paar op de meeste hebben nog wat gepubliceerd op klimaat gebied…

A;s ze als wetenschapper wat te melden hebben doen ze dat wel in de literatuur en niet in de financial post.

Jet enige waar sat artikel goed voor is is als referentie lijst voor mensen wiens mening je over het klimaay verder niet serieus hoeft te nemen

hans paijmans

Hugo, mijn jongen, dat iemand zich vergist is wel duidelijk…

Paai

Hans Custers

@ Hugo,

Probeer eens uit te zoeken hoeveel organisaties, instituties, verenigingen en academies die in de wetenschappelijke wereld echt iets voorstellen de mainstream klimaatwetenschap ondersteunen. Daarmee vergeleken stelt dat armzalige lijstje ondertekenaars van dat armzalige briefje volstrekt niets voor.

Maar dat mogen we natuurlijk niet zeggen, want dan krijgen we meteen te horen dat wetenschap geen democratie is. Nee, zo’n aantal van 125 handtekeningen van “wetenschappers” (waarvan de meesten al jarenlang bekend zijn als activisten in de campagne tegen klimaatbeleid; en trouwens, wat stellen die 125 namen nu voor in verhouding tot de miljoenen wetenschappers die er wereldwijd zijn?) is alleen relevant als het in het pseudosceptische straatje past. Mijn conclusie: die brief is de zoveelste wanhoopssprong in het pseudosceptische achterhoedegevecht. Bij gebrek aan beter.

hans paijmans

Dat Hansje Labohm zichzelf opvoert als een wetenschapper is navrant en ook wel een beetje triest. Een wetenschapper, en zeker een econoom, heeft enig begrip van statistiek. Daat heb ik bij hem nooit iets van gemerkt, integendeel.
Waarschijnlijk geeft hij journalist op als beroep. Maar aangezien een goed journalist minstens even fanatiek is als een goede wetenschapper op het controleren van zijn bronnen, mogen we daar ook niet al teveel waarde aan hechten.

Paai

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief