Consensus over meerderheidsbesluiten

Mideast Gulf Green Buildings

'groen' expositiecentrum in Doha (Foto AP)

Waarschijnlijk zal over een paar weken wel weer het woord klimaatcircus in kranten opduiken. Onderhandelaars uit net iets minder dan 194 landen strijken dan weer neer voor hun jaarlijkse grote bijeenkomst over een nieuw internationaal klimaatverdrag. Dit keer vindt die plaats in Doha in Qatar – het land dat al jaren bovenaan de lijst prijkt van landen met de hoogste CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking.

Iets van een circus heeft de bijeenkomst ook wel. Heike Schroeder van de universiteit van East Anglia en van het Tyndall Centre, concludeert in het tijdschrift Nature Climate Change, in een onderzoek samen met iemand van de universiteit van Colorado en van PriceWaterhouseCoopers, dat klimaattoppen hopeloos ‘verouderd’ zijn. En dat ze daardoor slecht uitpakken voor de zwakste landen.

Aan de eerste top in 1995 deden 170 landen mee, die gezamenlijk 757 delegatieleden stuurden. Op de grootste conferentie, in 2009 in Kopenhagen, waren 194 vertegenwoordig, met gezamenlijk 10.591 delegatieleden, een toename met 1.400 procent. Daarnaast waren bij Kopenhagen ook nog eens ruim 13.000 gedelegeerden van milieugroepen en andere organisaties betrokken. Dat groeiende aantal lijkt bijna omgekeerd evenredig aan de effectiviteit:

Poor countries cannot afford to send large delegations and their level of expertise usually remains significantly below that of wealthier countries. This limits poor countries’ negotiating power and makes their participation in each session less effective.

In Kopenhagen kwam de Braziliaanse regering bijvoorbeeld met ongeveer 600 officiële deelnemers. De armste ontwikkelingslanden hadden vaak niet meer dan een handvol delegatieleden. De invloed van de kleinere ontwikkelingslanden, stelt Schroeder, neemt daardoor sterk af. ‘Negotiations by exhaustion’ noemt Schroeder dat, de tegenstander uitputten door eindeloos door te vergaderen. Bovendien lijken de partijen steeds vaker langs elkaar heen te praten:

‘Our work shows an increasing trend in the size of delegations on one side and a change in the intensity, profile and politicization of the negotiations on the other. [...] These variations suggest the climate change issue and its associated interests are framed quite differently across countries.’

Haar voorstel is om delegaties kleiner te maken en representatiever (dat wil zeggen met deskundigen uit verschillende disciplines). Daarnaast doet ze de suggestie om besluitvorming op basis van consensus af te schaffen. Gewoon met meerderheden gaan werken. Maar zover zal het waarschijnlijk nooit komen, want daarvoor ontbreekt consensus.

 

20 reacties op 'Consensus over meerderheidsbesluiten'

H.N Geraedts

Beste Paul,

Misschien heeft er ergens toch wel iemand gelet op het voorstel om de delegaties kleiner te maken:

IPCC voorzitter Pachauri maakte namelijk een paar dagen geleden bekent dat het IPCC niet op de COP18 in Doha aanwezig zal zijn, omdat het niet is uitgenodigd[!]. [Gulf Times, 16/11/2012].

Moet je voorstellen, het COP circus zonder een van de belangrijkste troupe clowns, contortionisten en googelaars. Dat is net het Cirque du Soleil zonder muziek. Kan toch niet..

Hoe dan ook, voor het eerst een COP zonder IPCC vertegenwoordiging. Frapant. Belangrijker nog, is waarom? Want zo’n “non-invitation” van het IPCC gebeurt niet zomaar.

Bob Brand

Beste H.N Geraedts,

Dit zijn onderhandelingen tussen staten die georganiseerd worden door het UNFCCC, en het IPCC is een dochterorganisatie van UNFCCC en de World Meteorological Organization.

De onderhandelingen gaan deze keer alléén over de politiek, over de route naar een post-Kyoto klimaatverdrag.

Het ligt nogal voor de hand dat het IPCC dit jaar niet formeel is uitgenodigd voor COP18. Er is na het vorige overleg in 2011, waar het IPCC SREX rapport gepresenteerd werd, géén nieuw IPCC document verschenen. Er komen dit jaar ook geen UNFCCC-notes uit die betrekking hebben op de klimaatwetenschap. Het IPCC staat dan ook niet op de agenda: niet de klimaatwetenschap is aan zet, maar de politiek!

In september 2013 komt het nieuwe IPCC AR5 Workgroup I uit, en in 2014 volgt dan WG II en III. In 2013 is het IPCC uitgenodigd om het nieuwe AR5 toe te lichten.

Het IPCC is overigens gewoon in Doha, o.a. voor een briefing met de pers:

http://revkin.tumblr.com/post/35886107012/is-ipcc-ch-going-to-unfccc-cop18-or-not-glft

Herman Vruggink

Is een klimaat G20 iets? of een Klimaat-veiligheidsraad?. En als je wilt stemmen dan natuurlijk wel met Veto recht van een aantal grote landen mag ik hopen. Het kan natuurlijk nooit zo zijn dat kleine landjes het gaan bepalen voor miljarden anderen.

Siegfried Bok

Hoewel het voor velen misschien appels met peren vergelijken is, vind ik die hele klimaathype identiek aan “doktertje spelen”.
Ik was ooit arts/specialist, maar al vroeg in mijn opleiding vroeg ik op college aan een hooggeleerde hoogleraar “Kunt U mij verklaren waarom er ondanks steeds meer dokters veel meer ziekten voorkomen?
Betekent dit niet dat we iets fout doen?”
Hij reageerde zichtbaar geirriteerd en dit werd mijn prikkel tot echt studeren naar de spelonken in ons “uniek” zijn.
Het bleek een minuscuul hersendefect -genaamd corpus callosum – als zijnde een defect in iets wat ooit lang geleden beschreven was als een defect tussen het collectief en individueel bewustzijn.
Het gevolg ervan is behalve erflast en een progressieve genetische malformatie.
En die malformatie leidde tot een verzieking in lichaam en geest. Kanker en kankeren zijn daarvan een typisch tijdgeest-fenomeen.
Toen ik dit naar buiten bracht werd ik netjes aan de zijlijn gezet, want het tastte de eer aan van ons “uniek bezig zijn” en het heet niet voor niets “technologische REvolutie”.
We hebben nu een mensenplaag die de aarde in razend tempo leegvreet en die daarnaast steeds meer energie gebruikt om … in leven te blijven?????
En onderwijl hebben we nog steeds fokpremies om de vergrijzing tegen te gaan… zegt de “weldenkende mens”.
De recente voorspellingen van klimatologen is dat de aarde de komende 100 jaar 4 graden zal stijgen, maar persoonlijk denk ik dat wij onszelf door de technologische “voorüitgang” al totaal hebben leeggevreten.
We kregen niet voor niets de nickname “Lucifer” opgespeld en er is niet voor niets een nu Universitaire wetenschap die heet “morosofie” en/of menselijke waanzienigheid.
Vond kortgeleden dit prachtige artikel van een cum laude afgesudeerd wetenschapper Matthijs van Boksel http://wetenschapeindtijd.blogspot.nl/2012/11/de-mongool-mens-door-de-ogen-van.html
De hele klimaathype valt m.i. onder deze noemer.

Jadwiga de Bock Majewska

voorstel idee alstublieft:
een “tweede stroom van mensen” maken:
voor besluiten met betrekking : “wereld sturen”.

Wetenschappers van alle landen bespreken wereldwijd politiek hoe de Planeet Aarde en Mensheid Dienen met beschikbare kennis.
in kleine groepen eerst om beheersbaar maken.
bijvoorbeeld paar landen van Europa die cá zelfde “niveau binnenland bezitten”.
Stel: Nederland is sterk op vele gebieden in wetenschap, “in die…in die…etc”.
Elke Land is ook sterk op een of andere gebied.
Alle Sterke punten inventariseren, verdelen voor “uitvoering”.
-vraag waar geld vandaan?
antwoord: van die miljarden ontwikkeling geld.
(Niet deelnemen aan die “misschien nu verroeste oude stijl” conferenties.)
Zakelijke visionaire ontmoetingen plannen, in paar belangrijke steden, in Europa, bijv. Amsterdam, Oslo, Kopenhagen, Gent, Berlijn.
Kosten zo min mogelijk beperken.Uitwisselen van samenwerking Onderling.
op vraag:
In landen dat droogte heerst voor gras en vee geen makkelijke bestaan?
dan:
een aantal giga groot “insecten fabrieken maken” en voedzame producten van maken,
Insecten zij gegeten overal in de Wereld, en zijn, is verteld, groot eiwitten bron.
zonder kleur en conservering stoffen.

Dan is mogelijk: veel werkgelegenheid, voor plaatselijke bevolking,en: voeding beschikbaar.
Het spreekt voor zich dat onderwijs aldaar ook op hoog niveau introduceren met die kleine computers op zone energie.
overpeinzing:
voor wie is winst?
-voor bijvoorbeeld land Nederland: Gebouwen leveren van moderne op zone energie dat is : staal, ‘know how’, ingenieurs, en onderhoud monteurs, en kleine zak format computers, en specialisten vanuit onderwijs met leer programma’s op die computers.
tweede winst:
-voor lokale bevolking in die droogte gebieden, dat zij hoeven niet die Nomaden leven leiden, en die magere koeien van een gras plek naar andere gras plek verplaatsen, en laten de Natuur zich op natuurlijk wijze uit zichzelf herstellen.

redenering: ooit ! wij “mensen” waren allemaal Nomaden, van een plek naar ander “veroverden”,
wij hoeven niet bang zijn voor wereld overbevolking omdat elke mens heeft tijd vast! om te sterven!
Wij zien dat:
een deel van mensheid heeft zich ontwikkelt in kansen benutten en heel groot deel van bevolking in armoede is en dat ARMOEDE is de onstabiele factor voor hele WERELD.
-Als wij, diegenen die beter weten als in Nederland bijvoorbeeld, en wetenschappers en Politici wereld politiek zouden betrachten te bedrijven, dan is voor iedereen gelukkig wereld om te leven zo lang iedereen zijn “tijd heeft”.m.i.

Jadwiga de Bock Majewska

aanvulling alstublieft voor Jadwiga:
idee: thema:” nieuwe stroom van mensen voor wereld besturen”.
Hebben paar landen in Europa plannen besproken? eens geworden voor verdeling van “taken” ?
Taken:niet klimaat onderwerp, maar modernisering, en armoede bestrijding,(bij modernisering mogelijk zou zijn voor klimaat het beste uitkomen),dan ook samenwerking van “lokale bewindvoerders” door diplomatieke bekwame personen enthousiast aan vooruitgang mee participeren. Participeren met bijvoorbeeld “bonussen” .
m.i.

H.N Geraedts

Beste Bob Brandt,

Er hapert m.i. iets aan uw redenering.

a] waarom maakt Patchauri er in een interview met de regionale media een punt van te zeggen dat het IPCC niet aanwezig zal zijn. Niet zomaar, niet aanwezig. Maar zoals hij specifiek uitlegt, omdat het niet is uitgenodigd.

b] het verhaal is bovendien eigenaardig, omdat het IPCC -hoewel het ondanks steeds duidelijkere onregelmatigheden [zie "contortionisten en goochelaars" boven]in haar werkwijze, en een toenemend geloofwaardigheidsprobleem, nog steeds denkt gezien te moeten worden als DE climate science organizatie in de wereld- de afgelopen 20 jaar alles heeft gedaan om in het centrum te staan van alles wat klimaat politiek heet.

Nu geeft het IPCC in Doha een “informal background briefing”, “not intended to generate stories”, met “no details of the findings of the forthcoming AR5″, maar “participants will have a good understanding of how the IPCC works…” [alsof niemand dat zo langzamerhand weet].

Maar niet officieel uitgenodigd? Where there is smoke, there’s fire.

Bob Brand

Beste Herman Vruggink,

Is een klimaat G20 iets? of een Klimaat-veiligheidsraad?

Er gaan geruchten dat hieraan gewerkt wordt, sinds de herverkiezing van Obama: het idee is dat de 19 landen van het Major Economies Forum onderling afspraken gaan maken over emissiereductie, buiten de VN om. Leden van het MEF zijn o.a. de VS, EU, China en India en het betreft 85% van de wereldwijde CO2 uitstoot. De UNFCCC zou nog steeds verantwoordelijk blijven voor de controle, via de bestaande mechanismen.

Een voordeel is dat daarmee de ruilhandel met ontwikkelingslanden en ‘sustainable development’ buiten de onderhandelingen worden geplaatst. Doordat er geen consensus met álle 170 landen meer nodig is, kunnen bijv. de Maldiven de onderhandelingen niet meer lamleggen als niet op hun eisen wordt ingegaan. Ander voordeel is dat dit een ‘level playing field’ tussen enigszins vergelijkbare economieën schept: energiemaatschappijen en ‘fossil fuel interests’ weten dan waar zij aan toe zijn voor zeker 85% van hun markt, en kunnen de lange-termijn plannen daar op afstemmen.

Ander gerucht: een carbon-tax, per individuele staat, gaat deel uitmaken van deze afspraken. Er is steeds meer draagvlak voor, ook vanwege het ‘level playing field’. Obama zal, achter de schermen, eerst voldoende Republikeinen over moeten halen. De Exxon’s en BP’s van deze wereld zijn al om (het alternatief treft hen zwaarder).

Het is een uitstekende Obama truc: door dit onderhandelingsproces weg te halen bij de VN en de derde-wereld landen er buiten te plaatsen, maakt hij het aantrekkelijker voor de Senaat. Ook wordt een deel van de ‘corporate tax’ vervangen door deze carbon-tax.

Paul Luttikhuis zal ons vast het naadje van de kous laten weten, dus wees geduldig. :-)

Bob Brand

Beste H.N Geraedts,

Breaking news – Pachauri en het IPCC zijn toch op COP18, zie:

http://www.ipcc.ch/news_and_events/docs/COP18/COP18_Doha_advisory.pdf

The Chairman of the IPCC, Rajendra Pachauri, is due to address the conference on Wednesday, 28 November, at 15.00 Doha time.

Kort gezegd: de veronderstelde afwezigheid van Pachauri was heisa om niets. Overigens worden er nu op COP18 alleen oude rapporten van het IPCC besproken, die ook al in 2011 besproken zijn (plus de briefing voor de pers). Maar blijkbaar staan ‘klimaatsceptici’ zodanig op de aanwezigheid van Pachauri, dat men hem alsnog heeft uitgenodigd.

Gewoon om u een plezier te doen.

S. Siegertsma

H.N. Geraedts, je lijkt vooral bezig met drogredenen. Zo kan ik het ook: Anthony Watts is ook niet uitgenodigd. Where there is smoke, there’s fire.

On topic verder: ik ben het volledig eens met de kritiek op de klimaattoppen. Deze toppen halen vrijwel niks uit (er zijn teveel landen met teveel verschillende belangen bij betrokken) en dienen alleen maar als excuus om niks te doen. Het is zaak om als land of als club gelijkgestemden zelf zoveel mogelijk te doen zonder te wachten op groen licht van de VN. Gelukkig zien we dit ook in de maatschappij gebeuren waar steeds meer lokale duurzame initialieven ontstaan, lukt het niet top-down dan wel bottom-up. Hopenlijk gaat deze ontwikkeling snel genoeg.

Bob Brand

Beste H.N Geraedts,

Ter info – zie de volgende tweets tussen Andy Revkin, Richard Klein en Christiana Figueres:

https://twitter.com/Revkin/status/269645197464453120

Dat was het wel weer voor wat betreft het roddelcircuit. Veel belangrijker is de bovenstaande blogpost van Paul Luttikhuis en de wijze waarop deelbelangen het bereiken en uitvoeren van emissiereductie-afspraken kunnen belemmeren.

Dit filmpje geeft perfect aan hoe het het nu gaat, of eigenlijk waarom het niet lukt: The History of Climate Change Negotiations in 83 seconds.

H.N Geraedts

Beste Bob Brandt

Ik ben blij voor deheer Patchauri dat het hem toch gelukt is om uitgenodigd te worden; op die manier heeft hij in ieder geval een kleiner “bruised ego” probleem. En zo zien we maar weer: zeuren in de pers helpt wanneer je eerst niet op het lijstje, want dan mag je uiteindelijk toch komen.

Nogmaals, erg blij voor Patchauri en het IPCC. Veel zal het in de praktijk echter niet uitmaken. Het science as politics spelletje is namelijk since Cancun en Durban echt voorbij.

Bob Brand

Beste H.N Geraedts,

Integendeel, het streven naar consensus over emissiereductie gaat blijkbaar op volle kracht door. Cancun en Durban hebben juist duidelijk gemaakt dat er géén discussie meer is over de (hoofdlijnen van) de klimaatwetenschap, alleen nog over de weg naar het terugbrengen van emissies.

Daarom was Rajendra Pachauri in eerste instantie niet uigenodigd: het gaat niet helemaal meer over de klimaatwetenschap, die is duidelijk genoeg. De politici zijn nu aan zet.

Dat Pachauri ‘gekrenkt’ zou zijn omdat hij daarom voor deze ronde niet uitgenodigd werd, zou heel best kunnen. Maar het staat al in de notulen van het IPCC in oktober, en Pachauri moest dat nu eenmaal wel aan de pers uitleggen. Het gezeur van uw ‘klimaatsceptici’ leidt er nu toe dat hij alsnog de ‘plenary’ toe zal spreken! :-)

P.S.: het telkenmale verkeerd spellen van simpele namen zoals ‘Brand’ en ‘Pachauri’, leidt er niet toe dat u een reputatie van wetenschappelijke precisie opbouwt, zelfs niet in dit forum.

H.N Geraedts

Beste Bob Brand

Aangezien het volgens u duidelijk is dat “the science is settled”, zullen wij zien hoe het dit jaar in Doha vergaat met de politiek van het klimaat. Gore riep in 2007 ook al dat “the science is settled”, waarna wij de politieke mislukkingen van Kopenhagen [2009], Cancun [2010] en Durban [2011] hebben mogen meemaken. Mijn verwachting is dat de politiek van het klimaat in Doha nog verder de mist in gaat.

Hans Custers

@ H.N. Geraedts.

De politiek komt er niet uit, en dus zit de wetenschap ernaast? Kunt u eens uitleggen wat het één met het ander te maken heeft? Deze stelling lijkt mij namelijk onzin van de buitencategorie.

Bob Brand

Beste meneer Geraedts,

Ach, “the science is settled” is zo’n retorisch trucje dat door de public relations bureaus is bedacht (door Frank Luntz en collega’s).

Enerzijds suggereert het dat alles 100% zeker moet zijn, en dat is bij geen enkele wetenschap het geval. Zelfs over de gravitatietheorie van Newton en later van Einstein zijn twijfels, die soms door waarnemingen gestaafd worden. Het is wel zo dat een nieuwe theorie voor 99,999% hetzelfde zal moeten voorspellen, dus de gemiddelde brug zal blijven staan. Anderzijds suggereert het, dat als je niet alles weet, je eigenlijk niets weet. Ook onzin.

De onzekerheidsmarges worden ruim weergegeven door de klimaatgevoeligheid van 2 – 4,5 °C per verdubbeling CO2-equivalent. Het zou iets lager uit kunnen pakken, maar de kans dat het hoger uitpakt is dan precies even groot!

Verder sluit ik mij geheel aan bij S. Siegertsma in #10: de huidige aanpak van ‘klimaattoppen’ is betrekkelijk hopeloos. Het streven is nu om in 2015 een nieuw verdrag te sluiten.

Het heeft te maken met suboptimalisatie van deelbelangen en de ‘mixed goals’ van deze overleggen. Een ‘coalition of the willing’ zou al beter zijn, en dan op de koop toe nemen dat een aantal landen in eerste instantie niet meedoen. Op een bepaald moment zouden ‘bottom up’ en ‘top down’ inspanningen elkaar kunnen ontmoeten en versterken – de simpelste oplossing is wellicht een uniforme carbon-tax in de MEF landen, aan de bron, als gedeeltelijke vervanging van de huidige ‘corporate taxes’. Cap and trade, alleen binnen de MEF economieën, is ook een mogelijkheid.

Maar u en ik, wij worden het toch nooit eens. Geeft niet, de natuur zal het oordeel vellen.

En Pachauri houdt a.s. woensdag dus tóch een speech voor de voltallige COP 18. :-)

H.N Geraedts

@ Heren Custers en Brand:

1] de politiek “komt er niet uit” omdat men in een toenemend aantal landen de “klimaatwetenshap” van het IPCC niet meer au serieux neemt. Waarom zou men de economie in gevaar willen brengen door besluiten te nemen op basis van “wetenschap” die steeds meer op losse schroeven blijkt te staan? Begrijpt u die probematiek, meneer Custers?

2] “the science is settled” is een begrip dat in 2007 door Gore/IPCC is gemunt, en daarna onkritisch door de MSM is herkauwd.

3] ik zie inmiddels dat de media overal ter wereld zich een ongelukt lopen met verhalen over alles wat er op COP18 aan resultaten zullen gaan komen.. :-) Zoals de Australian [het NRC van Austalie] een paar dagen geleden schreef, COP18 zit met een probleem: facing the “Riddle of Lack of Warming”. De Times [of London] heeft ook al aangegeven te hebben begrepen dat 2011 en 2012 behoorlijk kouder zijn als de jaren voorheen, en dat de globale temperatuurgrafiek statistiek gezien al zo’n jaar of 15 vlak ligt. En wanneer mensen zoals Revkin en Curry erkennen dat de voorspellingen van de IPCC modelen ver buiten de empirische data liggen, dan weten wij ook dat er een goed aantal vroeger gelovige schapen over het hek zijn gesprongen.

Sure man, the science is “settled”. That and 79cents will buy you a very small cup of bad coffee. And sure, we China, India, Canada, Japan, Russia and the US are going to stop the global economy in its tracks just because of that “science” that is “settled” tells us we are all going to fry [maybe sometime soon, maybe sometime later..].

Ik hoop dat onze gastheer ons na het COP18 van zijn commentaar op dat gebeuren wil voorzien.

Bob Brand

Beste H.N Geraedts,

Helaas voor u, de sessies op de klimaattop in Doha gaan niet meer over de klimaatwetenschap. Het gaat allemaal over een nieuw verdrag, dat in 2020 in werking zou moeten treden. Daar zou men het in 2015 over eens moeten zijn, dus echte vorderingen zijn pas over een jaar of drie te verwachten:

http://www.nrc.nl/nieuws/2012/11/26/klimaattop-in-qatar-van-start-verwacht-geen-doorbraak/

In de VS wordt inmiddels druk nagedacht over wie de schade moet gaan betalen (50 miljard dollar alleen al voor Sandy), zie het voorpagina-stuk van de New York Times afgelopen zondag:

http://www.nytimes.com/2012/11/25/opinion/sunday/paying-for-future-catastrophes.html?ref=sunday

Because of the quickening pace of disaster, those who want insurance or are required to buy it now face much higher costs in risky areas. Premiums for homeowners’ insurance (which covers wind damage) doubled in Florida between 2002 and 2007, tripling in some areas after the 2004-5 hurricane seasons, if insurance was available at all.

Het National Flood Insurance Program wordt inmiddels zwaar gesubsidieerd door de US Treasury, en men werkt aan een ‘national disaster financing strategy’. Goedkoop zal het niet worden.

2] “the science is settled” is een begrip dat in 2007 door Gore/IPCC is gemunt, en daarna onkritisch door de MSM is herkauwd.

Nee, het is een ‘rhetorical device’ van klimaatontkenners dat de bedoeling heeft om mensen in verwarring te brengen (zie #16). De realiteit is natuurlijk dat geen enkele wetenschap ooit ‘settled’ is, het wezenskenmerk van wetenschapsbeoefening is immers dat je altijd nieuwe onderzoeksvragen hebt, detailvragen op wil helderen of deelprocessen beter wil begrijpen.

Niet álles weten… is echter niet hetzelfde als niets weten.

Ook in het kankeronderzoek zijn er nog heel veel vragen en vele ‘avenues of research’ om tot beter werkende behandelingen te komen. Dat wil echter niet zeggen dat we, in afwachting daarvan, niets gaan doen en patiënten niet zouden behandelen!

Ook daar geldt: ‘science is never settled’, maar we passen wel de beste kennis toe die we nú hebben.

Hans Custers

@ Geraedts

Begrijpt u die probematiek, meneer Custers?

Het antwoord: ja en nee. Ik heb nooit ontkent dat de pseudosceptische twijfel-, laster- en haatcampagnes doen waarvoor ze bedoeld zijn. En dat ze dus een behoorlijke invloed hebben op de politiek. Alleen zegt dat niets over de wetenschap en veel over de politiek. Niet voor niets doet de pseudosceptische pr het vooral goed bij partijen die ook op andere vlakken weinig op hebben met wetenschap of met feiten.

Hans Custers

@ Geraedts,

Ik heb geloof ik niet helemaal duidelijk gemaakt wat ik precies met “ja en nee” bedoel. Vandaar deze toevoeging.

Ik begrijp hoe het werkt, omdat ik al jarenlang zie hoe politici veel stemmen vergaren door te zeggen wat een grote groep kiezers graag wil horen. Dat hun verhalen uitpuilen van drogredenen en niet waar te maken beloftes doet er nauwelijks toe. Wat die kiezers graag willen horen is altijd ongeveer hetzelfde: “maakt u maar rustig slapen, er is geen enkel probleem en als er toch een probleem is is dat in elk geval niet uw verantwoordelijkheid, want het is de schuld van een ander.”

Wat ik niet begrijp: hoe grote groepen kiezers daar maar in blijven trappen.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief