De traagheid van ijs

US Gulf Coast Prepares For Approaching Isaac

Normaal zou ik het misschien hebben genegeerd, het onderzoek dat zojuist is verschenen in Environmental Research Letters over toekomstige zeespiegelstijging. Maar het biedt een kans om nog even terug te komen op een verhaal van Karel Knip, vorige week in NRC Handelsblad.

Het nieuwe onderzoek heeft een modelstudie gemaakt van de verwachte stijging in de komende duizend jaar. De onderzoekers hebben daarbij gewerkt op basis van verschillende scenario’s. Hun conclusie: een stijging van 1,1 meter is onontkoombaar - zelfs als we morgen de uitstoot naar nul zouden terugbrengen.  Afhankelijk van de mate waarin de concentratie van broeikasgassen wordt gereduceerd, kan de stijging oplopen tot 6,8 meter. In totaal ligt er voor zo’n 65 meter aan zeespiegelstijging opgeslagen in al het poolijs.

De Belgische onderzoeker Philippe Huybrechts van de Vrije Universiteit Brussel noemt (lees hier)  ijs ‘een van de zeer trage componenten van het klimaatsysteem’ die reageren op tijdschalen van duizenden jaren.

‘Together with the long life-time of greenhouse gases in the atmosphere, this inertia is the real poison on the climate system: anything we do now that changes the forcing in the climate system will necessarily have long consequences for the ice sheets and sea level.’

Belangrijker is voorlopig wat er met de zeespiegel gebeurt op de korte termijn. Daarover schreef Karel Knip vorige week, naar aanleiding van een conferentie in Venetië van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA over radarhoogtemetingen vanuit satellieten.

‘Het vermoeden dat de zeespiegel steeds sneller stijgt is bevestigd’, schrijft Knip. ‘Uit satellietmetingen blijkt dat de zeespiegel, gemiddeld over de hele wereld, tussen 1992 en 2010 met ongeveer 3 mm per jaar steeg. Eerder kwamen schattingen al op deze waarde uit, maar nu er 18 jaar is gemeten, is meer vertrouwen in de betrouwbaarheid van de metingen ontstaan.’

Volgens Knip betekent een stijgsnelheid van 3 mm per jaar ‘een flinke versnelling’. In 2007 waren de cijfers van het IPCC nog een stuk voorzichtiger.

 

17 reacties op 'De traagheid van ijs'

Herman Vruggink

Zucht. Daar gaan we weer. En deze keer heeft Knip het ook niet helemaal begrepen. Wie het IPCC2007 rapport goed leest over dit onderwerp ziet dat er geen uitsluitsel wordt gegeven over een versnelling eind 20ste eeuw, begin 21ste eeuw. In tegenstelling tot een versnelling eind 19de, begin 20ste eeuw, waar wel consensus over is. Brand en Hagelaars komen vast weer met hun geliefde selectieve papers waar mogelijk de conclusie uit getrokken zou kunnen worden dat er wel van een versnelling sprake zou zijn. Ik wacht IPCC2013 wel af.

Een stijging van 1,1 meter is overigens best mogelijk, het is alleen de vraag of dat voor 2100 kan gebeuren. Zelf hou ik het maar bij de 0,9 meter max in 2100 (KNMI), maar iedereen mag daar over beweren wat hij wil, het zijn slechts beslommeringen over de toekomst. Voorlopig let ik vooral op de feiten.

Indien we het over de traagheid van ijs hebben dan denk ik (hardop, dus geen conclusie) dat je wellicht beter zou kunnen spreken van verschillende deelprocessen? : bijvoorbeeld proces sinds laatste ijstijd (doe je niets aan) proces sinds kleine ijstijd (doe je niets aan) en huidige proces ( mogelijk iets aan te doen?)

Herman Vruggink

Sorry, excuus. Ik zie nu pas dat het gaat over het jaar 3000.

‘The research showed that we have already committed ourselves to a sea-level rise of 1.1 metres by the year 3000′

Ja, vast wel. Ik was al zo gewend om steeds over 2100 te praten.
1.1 meter in 3000 dus. Of wellicht wel 7 meter in 1000 jaar. Ik vind het best, laat de eerste 70 cm maar eerst eens doorkomen.

Jos Hagelaars

Bedankt voor de link naar het Goelzer e.a. artikel.
Als ik de uitkomsten van hun modelstudie vergelijk met de semi-empirische modelstudies van
Jevrejeva-2011 en Schaeffer-2012 (zie ook hier) komen zij een stuk lager uit. Die geven namelijk voor het RCP4.5 scenario (538 ppm CO2 in 2100 en daarna ongeveer constant) resp. 0.74 en 0.9 m zeespiegelstijging voor 2100 en resp. 1.84 – 3.55 m voor 2300.
Als ik figuur 3 van het Goelzer artikel uitvergroot, zie ik dat ze voor hun, ongeveer vergelijkbare, B1 scenario in 2100 een zeespiegelstijging geven van minder dan 0.5 meter en voor 2300 minder dan 1 meter. Dat scheelt nogal.
Het is daarbij goed om te weten dat de huidige CO2 emissies een stuk hoger liggen dan dat B1 of RCP4.5 scenario.

De oorzaak van de lagere zeespiegelstijging die Goelzer-2012 geeft, lijkt mij te liggen in de zeer lage bijdrage van Antarctica. In hun figuren 3 en 5 is te zien dat pas bij hogere temperaturen en over een paar honderd jaar Antarctica significant zou gaan bijdragen aan de zeespiegelstijging.
Als je naar de meetdata van het massaverlies kijkt in het artikel van Jacob-2012 over de periode 2003-2010 is het duidelijk dat over die periode Groenland en Antarctica samen al 1.06 mm/jaar zeespiegelstijging voor hun rekening namen en het aandeel van Antarctica daarin ca 0.45 mm/jaar was.
Ik vraag me af wat de experts vinden van Goelzer’s ‘relatieve ongevoeligheid’ van de ijskap van Antarctica voor een temperatuurverhoging. Het zou me niets verbazen als de zeespiegel-getalletjes voor de verre toekomst een stuk hoger uitkomen dan de Goelzer studie aangeeft.

De boodschap die ik uit het artikel van Goelzer e.a. destilleer ligt niet zozeer in de getallen over 1000 jaar, maar uit het feit dat de zeespiegelstijging nog een zeer lange tijd door zal gaan, ook al stoppen we nu onmiddellijk met het uitstorten van broeikasgassen in de atmosfeer.
En wat zal er dan gebeuren met de zeespiegelstijging op de korte termijn? Daar de warmte-inhoud van de oceanen blijft toenemen en de grote ijskappen ijsmassa blijven verliezen, zal de zeespiegel door blijven stijgen en verder versnellen. En net als bij de temperatuur van de atmosfeer zal dat niet via mooie rechte lijntjes geschieden.

j. van der heijden

Nog problematischer is natuurlijk dat zodra als we minder aerosolen gaan uitstoten door de vermindering van het verbranden van fosiele brandstoffen er de aerosolen minder afkoelen en we dus meer opwarming krijgen

w.tax

“Een stijging van 1,1 meter is onontkoombaar”, dat klinkt in eerste instantie inderdaad dreigend. Maar het gaat hier om een verwachte stijging tot het jaar 3000. Omgerekend dus iets meer dan 1 mm per jaar. Ter vergelijking: gedurende de afgelopen 100 jaar was het ruim 2 mm/jaar en momenteel ongeveer 3 mm/jaar. Die laatste waarde is vrij stabiel sinds het begin van de satellietmetingen, en lijkt de afgelopen paar jaren zelfs eerder af te nemen: sealevel.colorado.edu/
De opmerking over 65 meter zeespiegelstijging die in het poolijs zou liggen opgeslagen is uiterst tendentieus, 90 procent daarvan ligt in Antarctica met een ijsdikte van 2 tot 5 kilometer. Geen enkele serieuze klimaat-wetenschapper gaat er van uit dat dit zuidpool-ijs op afzienbare termijn een belangrijke bijdrage zou gaan leveren aan de zeespiegel.

cRR Kampen

Ja, w.tax, die 1.1m is gegarandeerd en treedt dus op bij emissiereductie door de mensheid van 100% – met andere woorden: als we eenvoudig vandaag ophouden te bestaan gaat de stijging van 110 cm nog gewoon door.

Kies eens een realistisch scenario.

Bob Brand

Beste Herman Vruggink (#1)

Zoals gebruikelijk heb je het weer ‘s niet goed gelezen in IPCC 2007:

“Yes, there is strong evidence that global sea level gradually rose in the 20th century and is currently rising at an increased rate, after a period of little change between AD 0 and AD 1900. Sea level is projected to rise at an even greater rate in this century.”

“.. at an increased rate” betekent: met een hogere snelheid, dus versneld. Zie de FAQ 5.1 in IPCC 2007: “Is Sea Level Rising?” Let ook op de bewoording van het IPCC: “strong evidence”.

Overigens is zeespiegelstijging (ook zonder deze versnelling) een teken dat er opwarming plaatsvindt. Als de oceaan in thermisch evenwicht is en er vind geen netto massaverlies van landijs plaats, dan blijft het mondiale zeespiegelniveau gelijk – wel zijn er soms variaties door isostatische veranderingen in de aardkorst en zeebodem. Verder zijn wat jij “selectieve papers” noemt gewoon de meest gezaghebbende zeespiegelbepalingen ter wereld, van het CSIRO (het Australische KNMI) en van Jevrejeva et al.:

http://www.cmar.csiro.au/sealevel/index.html

http://www.cmar.csiro.au/sealevel/downloads/CSIRO_GMSL_figure.pdf

http://sealevel.colorado.edu/content/recent-global-sea-level-acceleration-started-over-200-years-ago

De CU Sealevel Research Group en het PSMSL zijn een goede tweede: zij kijken naar de satelliet-periode van 1993-heden. Hun conclusies over die periode zijn dezelfde als CSIRO, en voor de langdurige getijde-meter bepalingen (‘tide gauges’) doen zij een beroep op CSIRO en Jevrejeva:

http://www.psmsl.org/products/reconstructions/

Het nieuwe van de resultaten op het ESA congres (afgelopen sept.) is, dat de onzekerheidsmarge over de satellietbepalingen nu dusdanig klein geworden is dat vaststaat dat de zeespiegelstijging versneld is. Dat kon het IPCC in 2007 nog niet weten, omdat zowel deze resultaten als Church&White 2009 als Jevrejeva 2008 natuurlijk na het IPCC rapport verschenen zijn. Karel Knip had het dus uitstekend begrepen (zoals gewoonlijk) en jij niet.

Dat jij ‘wacht’ op IPCC 2013 is mooi. Wellicht ben je dan zo consequent om ook de overige bevindingen en conclusies van het IPCC als gezaghebbend te aanvaarden.

Lennart van der Linde

Vergelijk dit nieuwe onderzoek eens met het eveneens recente artikel van Meehl ea dat gaat over de mogelijke zeespiegelstijging tot 2300:
http://www.nature.com/nclimate/journal/v2/n8/fig_tab/nclimate1529_F3.html

Zij komen in hun meest waarschijnlijke schatting voor 2300 in hun hoogste scenario duidelijk hoger uit dan Goelzer ea. Meehl ea geven echter ook een zeer ruime onzekerheidsmarge aan, waarbij ze in hun hoogste scenario zelfs 12 meter stijging in 2300 niet uit lijken te sluiten.

Wat die onzekerheden betreft lijken de twee laatste zinnen van Goelzer ea cruciaal:
“Uncertainties of the ice sheet projections also arise from poorly constrained physics in prescribing ice-sheet mass balance, basal sliding conditions, and the effects of oceanic erosion of ice shelves and calving fronts. Such limitations are thought to be less crucial for the Greenland ice sheet than for the Antarctic ice sheet, but were not investigated further with the current model setup.”

Juist deze beperkingen waren voor het IPCC reden om dit soort modelresultaten (nog) niet op te nemen in hun rapport van 2007. Er zijn door diverse wetenschappers argumenten gegeven om te veronderstellen dat deze modellen de mogelijke zeespiegelstijging in de komende eeuwen sterk onderschatten, wellicht vergelijkbaar met de zeeijsmodellen die het smelten van het Noordpoolijs in het algemeen fors lijken te onderschatten.

Goelzer ea lijken er impliciet vanuit te gaan dat de ijskappen niet sneller kunnen smelten dan zij tijdens de laatste deglaciatie deden: gemiddeld op de tijdschaal van millennia grofweg een meter per eeuw.

De huidige klimaatforcering en opwarming is echter vele malen sterker/sneller dan destijds, dus kunnen we (nu al) uitsluiten dat de ijskappen daar niet sterker op zullen reageren dan destijds?

Het IPPC stelde in 2007 dat de opwarming in de 20e eeuw circa tien keer sneller ging dan natuurlijke opwarmingen in het verleden. In de 21e eeuw kan dat mogelijk oplopen tot wel 100 keer sneller. Hoe aannemelijk is het dan dat het ijs met maximaal dezelfde snelheid zal smelten als destijds?

Goelzer ea gaan uit van een relatief lage klimaatgevoeligheid en lijken weinig tot niet rekening te houden met relatief trage feedbacks in het klimaatsysteem. Ze stellen dat ze uitgaan van een relatief sterke polaire amplificatie, maar wellicht nog niet zo sterk als waar onderzoekers als Jim Hansen van uitgaan.

Bovendien lijkt het ijs op (West-)Antarctica nu al te reageren op de opwarming, dus het lijkt waarschijnlijk, of in ieder geval niet onmogelijk, dat bij verdergaande opwarming die reactie alleen maar zal versnellen.

Kortom, ik ben zeer benieuwd wat andere onderzoekers van dit nieuwe artikel van Goelzer ea vinden en in hoeverre allerlei mogelijke mechanismen en feedbacks voldoende in zijn meegenomen om enig vertrouwen in de uitkomsten te kunnen hebben.

Het zou op zich relatief positief zijn als het ijs inderdaad zo traag op de opwarming reageert, want het geeft meer gelegenheid tot adaptatie en mitigatie. Het risico lijkt echter wel degelijk aanwezig dat het ijs veel sneller zal reageren en dat dit soort uitkomsten ons ten onrechte de indruk geven dat we nog wel even tijd hebben voordat we tot sterke mitigatie en adaptatie overgaan.

Uit voorzorg lijkt het daarom verstandig serieus rekening te houden met de argumenten van diverse onderzoekers die denken dat de ijskappen veel sneller zullen/kunnen reageren dan Goelzer ea.

Bob Brand

Beste J. van der Heijden.

“.. als we minder aerosolen gaan uitstoten door de vermindering van het verbranden van fosiele brandstoffen er de aerosolen minder afkoelen ..”

Dat geldt alleen voor steenkool, niet voor alle fossiele brandstoffen.

En belangrijker: stoppen met zwavelemissies (steenkool) leidt op de *korte* termijn zeer waarschijnlijk tot een opwarming (de achterstallige opwarming die nu nog gemaskeerd wordt door deze aerosolen). Op de *lange termijn* heb je dan natuurlijk minder broeikasgassen en dus minder opwarming.

Het CO2 door fossiele brandstoffen zorgt gedurende duizenden jaren voor een versterkt broeikasgas-effect. De aerosolen door zwavelemissies blijven slechts enkele weken in de atmosfeer.

Maar ik ben blij dat u zowel de opwarming door extra broeikasgassen als de maskerende werking van extra aerosolen onder ogen ziet. Zo werkt het inderdaad.

J vd Heijden

Bob,

het is wel een probleem, worden we “schoner” warmt het sneller op, smelt het ijs ook weer sneller.

Een van de dingen die niet iedereen weet, lastig dat klimaat.

Herman Vruggink

@Bob Brand,

De tekst :

“Yes, there is strong evidence that global sea level gradually rose in the 20th century and is currently rising at an increased rate, after a period of little change between AD 0 and AD 1900. Sea level is projected to rise at an even greater rate in this century.”

klopt als een bus en is precies zoals ik al heb uitgelegd:

Na AD 0 and AD 1900 volgt er een versnelling. Dit is de versnelling eind 19de eeuw begin 20ste eeuw. Hier is iedereen het wel over eens.

Waar geen uitsluitsel en consensus over is, betreft eind 20ste eeuw/21ste eeuw. Indien je het hele verhaal leest dan wordt het je zo klaar als een klontje.

Verder zijn wat ik “selectieve papers” noem uitstekende gezaghebbende zeespiegelbepalingen ter wereld, maar ook hier wordt er door sommigen er een uitleg aangegeven die als je deze onderzoeken goed leest niet als zodanig bedoelt zijn. Ook hier is het weer een kwestie van goed lezen. Daarnaast zijn er ook uitstekende en recente gezaghebbende papers die een aangeven dat er van een versnelling eind 20ste eeuw (nog) niet gesproken kan worden. Indien je deze niet aanhaalt ben je selectief bezig. Gelukkig geeft IPCC2007 op dit gebied wel een compleet beeld.

Waar wij het ook over eens kunnen worden is dat indien de opwarming doorzet een versnelling in de toekomst een zekerheid is.
Mogelijk is een versnelling al ingezet, echter nog niet hard te maken.
Het is m.i. onjuist om alvast maar een voorschot te nemen en de boef al schuldig te verklaren voordat deze berecht is, ook al wil je zo graag dat hij zo snel mogelijk hangt. Het bewaken van de feiten en de juiste uitleg hiervan is een schone zaak.

Jos Hagelaars

@Herman Vruggink #1

“bijvoorbeeld proces sinds laatste ijstijd (doe je niets aan) proces sinds kleine ijstijd (doe je niets aan) en huidige proces ( mogelijk iets aan te doen?)”

Dat kan ik niet plaatsen. Welke processen, met het door jou gegeven label “doe je niets aan”, sinds de laatste ijstijd of de kleine ijstijd hebben iets van doen met huidige smelten van het ijs van de ijskappen van Groenland en Antarctica en de gletsjers?

In het zeespiegelniveau van de afgelopen paar duizend jaar zijn die processen van je niet terug te vinden, enkele voorbeelden:
- de Kemp et al 2011 zeespiegel reconstructie, het effect van het LIA is enigszins zichtbaar:
http://www.realclimate.org/images//Kemp_sealevel_20111.png
http://www.pnas.org/content/early/2011/06/13/1015619108.full.pdf
- Het door jou genoemde IPCC 2007 rapport zegt:
“Global sea level rose by about 120 m during the several millennia that followed the end of the last ice age (approximately 21,000 years ago), and stabilised between 3,000 and 2,000 years ago.”
http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg1/en/faq-5-1.html

Volgens mij smelt al dat ijs (en stijgt de zeespiegel) in deze tijd omdat het warmer aan het worden is en door processen die waar we wel degelijk “iets” aan zouden kunnen doen.

H.N Geraedts

Nogmaals een “klimaatmodel”. En nu een volkomen “BS” extrapolatie op basis van 20 jaar satellietdata tot AD 3000? Geloofwaardigheid? 0.0 Message value? 0.0

Paul: If you want to maintain any credibility at all as far as your blog is concerned, suggestion from an old hand, cut out this fluff.

If you can’t find better things to post about – from your stated perspective of things climate-related – as evidenced by the past two or three postings, my suggestion is pack it in; it’s getting pretty repetitive.

[Note: engaging here offers me a venue to regain a bit of "handvaardigheid" in arguing a point in written Dutch [having left Holland well before VWO, a PhD, and a 30 year academic and profressional career elsewhere]. Am in no way suggesting that this particular undertaking is a success [gross spelling, syntax and grammar mistakes are obvious]. Besides, a good section of your contributors find me a pain in the proverbial “ear”. But when the “schermen” is worthwhile, it’s fun. Recent threads are not.

In a effort, by way of suggestion, to get things back on track: how about a thread -based on latest best available data- highlighting the all-time, absolute, high record Antarctic ice that has been going on counter to the Arctic minima [something the various MSM and assorted CAGW sites have been flagging all too happily] and a high which when you add it up with the modern times lows in the Arctic, would appear for all intents and purposes to amount to a +/- global equal bi-polar ice mass balance over the modern record period..

mvg

HNG

Hans Paijmans

Herman 11: het gaat er niet om boeven te berechten maar om putten te dempen voordat alle kalveren verdronken zijn.

Paai

hugo matthijssen

Recente cijfers gemiddeld 3 mm per jaar met vertrouwen over de betrouwbaarheid.

Dit is echter het commentaar van het knmi over de genoemde 3 mm.

Hoeveel steeg de zeespiegel de afgelopen jaren?
De zeespiegel stijgt de laatste jaren sneller: satellietmetingen laten een wereldgemiddelde zeespiegelstijging van ruim 3 millimeter per jaar zien voor de periode 1993-2003. Omdat de reeks van satellietmetingen nog relatief kort is kan niet worden uitgesloten dat deze versnelling (deels) veroorzaakt wordt door natuurlijke schommelingen in het zeeniveau door variaties in zeestromingen.
bron
http://www.knmi.nl/cms/content/73921/zeespiegelveranderingen_gemeten

Toch mooi dat sinds de invoering van satelliet metingen de gemiddelde stijging stabiel op 3 mm gemeten wordt.
In hoeverre zijn de gewijzigde meetmethoden en de berekeningen van dit gemiddelde daarop van invloed?

Kees Floor heeft daar ook een aardig beeld bij.

http://www.keesfloor.nl/artikelen/weer/gravitatie-effect/index.htm
zeespiegel

hugo matthijssen

Link werkt niet dit is de juiste
http://www.keesfloor.nl/artikelen/weer/gravitatie-effect/index.htm

Jadwiga de Bock Majewska

idee alstublieft delen met mijn ontdekking vandaag.
website:
http://www.wisdomuniversity.org
o.a.
“Cosmometry, Exploring the Fractal Holographic Nature of the Cosmos”..”
“……and join our growing global learning community”…”

alle onderwerpen en ook klimaat verteld zijn o.a.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief