Liever niet op een koolzuurgasbel

De kans dat de opslag van CO₂ (CCS) ooit een belangrijke bijdrage gaat leveren aan het terugdringen van het broeikaseffect wordt er niet groter op. Niet alleen is de techniek nog steeds heel duur, wat investeerders huiverig maakt om ermee door te gaan. Ook bestaat er bij mensen veel weerstand om op een koolzuurgasbel te leven. Hoezeer wetenschappers de afgelopen tijd ook hebben uitgelegd dat die vrees ongegrond is, de bezorgdheid wordt er niet minder door.

Een nieuwe studie van Mark Zoback en Steven Gorelick in de Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) zal die bezorgdheid alleen maar verder aanwakkeren. Volgens de onderzoekers kan de ondergrondse opslag van kooldioxide kleine aardbevingen veroorzaken. Hoewel die niet eens voor mensen waarneembaar hoeven te zijn, kunnen ze wel leiden tot scheurtjes in de aardlaag die moet voorkomen dat de CO₂ vrijkomt.

Onlangs concludeerde het Internationaal Energie Agentschap (IEA) juist dat CCS een belangrijke technologie is voor de reductie van broeikasgassen:

The IEA’s Energy Technology Perspectives (IEA, 2010a) indicates that CCS is an essential part of the portfolio of technologies needed to achieve substantial global greenhouse gas (GHG) emissions reduction in the most cost‐effective manner. The technology could ‐ if governments commit to specific policies ‐ account for nearly one‐fifth of the emissions reduction required to cut GHG emissions from energy use in half by 2050. The scale of potential future deployment of CCS is enormous, spanning manufacturing, power generation and hydrocarbon extraction worldwide.

De onderzoekers maken zich nauwelijks druk om de bevingen zelf, die stellen niet zoveel voor. Ook het ontsnappen van het gas zal in de meeste gevallen niet direct gevaar opleveren. Hun grootste zorg is dat het weglekken van CO₂ het effect van de opslag tenietdoet.

We argue here that there is a high probability that earthquakes will be triggered by injection of large volumes of CO₂ into the brittle rocks commonly found in continental interiors. Because even small- to moderate-sized earthquakes threaten the seal integrity of CO2 repositories, in this context, large-scale CCS is a risky, and likely unsuccessful, strategy for significantly reducing greenhouse gas emissions.

Dat betekent overigens niet dat de opslag overal tot mislukken gedoemd is. Zo is bijvoorbeeld de opslag onder de Noordzee volgens de onderzoekers absoluut veilig. In een e-mailreactie in de Volkskrant zegt Zoback dat uitgeputte gasvelden een goede plek zijn om CO₂ op te slaan.

Vorig jaar had ik een interview met Jan Brouwer, leider van het Nederlandse onderzoeksproject naar CO2-opvang:

‘In Noord-Nederland zou de CO₂ geïnjecteerd worden in gasvelden. Die bevinden zich op een diepte van enkele kilometers onder een honderden meters dikke, ondoordringbare gasdichte laag steen en zout. Het aardgas is er in miljoenen jaren niet uitgekomen.’ Kooldioxide is weliswaar niet hetzelfde als aardgas, maar veel van de gasreservoirs bevatten van nature een grote hoeveelheid CO₂, zegt Brouwer. ‘Ook deze kooldioxide zit al miljoenen jaren gevangen in de ondergrond.’

Maar het gaat ook om psychologische angst. In de hoop een deel van die angst weg te nemen, of op zijn minst beter te kunnen beoordelen, heeft ook de Amerikaanse overheid een onderzoek gedaan naar de gevoeligheid van energietechnologie voor seismische storingen (hier ook het persbericht).

Projects that inject or extract large net volumes of fluids over long periods of time such as CCS may have potential for larger induced seismic events, though insufficient information exists to understand this potential because no large-scale CCS projects are yet in operation. Continued research is needed on the potential for induced seismicity in large-scale CCS projects.

Maar om een serieuze bijdrage te leveren aan de reductie van broeikasgassen, zou jaarlijks 3,5 miljard ton CO₂ moeten worden geïnjecteerd – dat is de inhoud van 28,6 miljard olievaten. Dat kan alleen als ook veel minder stabiele holtes worden gebruikt.

Het belang van een verantwoorde keuze van de locatie blijkt ook uit deze risicoanalyse waarin wordt geprobeerd de kans op schade en de bijbehorende kosten te kwantificeren (hier meer):

A key consideration that is reaffirmed by the results from this study is the importance of site location. Specifically, estimated damages are driven by the composition of the CCS plume, the operating structure of the plant, the integrity of the pipeline and sitespecific geology. Notably, changes in these risk categories can vary damages estimates by orders of magnitude. Accordingly, results from this study suggest that well-sited, well-operated CCS projects have a relatively small potential for damages, but sound site selection and site-specific monitoring are essential.

Maar ik kan me niet voorstellen dat dit de inwoners van Slochteren gerust zal stellen.

 

• Volg nrc.nl op Twitter en op Facebook