Oud verhaal over de Amazone

T

De foto hierboven toont het eindresultaat van dit verhaal: afgebrande bossen in de Amazone. Het verhaal, dat zich het best in beelden laat vertellen, begon twee weken geleden met een actie van milieuorganisatie Greenpeace - of eigenlijk is het verhaal natuurlijk al jaren oud.

Greenpeace actie in São Luis op 14 meiGreenpeace actie in São Luis op 14 mei

Actievoerders van de Rainbow Warrior ketenden zichzelf en hun schip vast aan een Amerikaans vrachtschip, dat in de haven van São Luis in de Noord-Braziliaanse staat Maranhão lag te wachten op een lading ruw ijzer.

Illegale oven voor houtskoolIllegale oven voor houtskool

Greenpeace vroeg met de actie aandacht voor de export van het illegaal verkregen ijzer naar de Verenigde Staten, vooral ten behoeve van de staalproductie voor de auto-industrie. De productie van het ruwe ijzer kost veel energie en die wordt geproduceerd uit houtskool van illegaal gekapte bossen.

Illegaal gekapt hout voor houtskoolproductieIllegaal gekapt hout voor houtskoolproductie

Het moment van de Greenpeace actie was goed gekozen: net toen president Dilma Rousseff een besluit moest nemen over de nieuwe, omstreden boswet in Brazilië. Volgens onderzoekers aan de universiteit van São Paulo kan die wet leiden tot een gebied van 22 miljoen hectare waar bos plaatsmaakt voor landbouwgrond. De president heeft een veto uitgesproken over delen van de wet (lees hier).

Vrachtwagens vol houtskool...Vrachtwagens vol houtskool...

Een onderzoek van Greenpeace laat zien dat er meer bedreigingen zijn voor het gebied. De productie van houtskool is er daar een van. Het hout wordt verbrand in illegale oventjes. En vervolgens naar de ijzererts smelterijen vervoerd.

... worden vervoerd naar installaties voor ijzerproductie... worden vervoerd naar installaties voor ijzerproductie

Onder druk van de publiciteit heeft IBAMA, De Braziliaanse milieucontroledienst, actie ondernomen tegen de houtskool productie. In de aanloop naar de duurzaamheidsconferentie Rio+20, heeft Brazilië geen behoefte aan negatieve publiciteit. De vraag is natuurlijk wat er gebeurt als na juni de focus op Brazilië weer is verdwenen.

Milieucontroledienst IBAMA grijpt in (fotoserie: Reuters)Milieucontroledienst IBAMA grijpt in (fotoserie: Reuters)

 

 

9 reacties op 'Oud verhaal over de Amazone'

Siegfried Bok

Ach Paul,
Waar praten we nog over?
We hebben de bek vol over mensenrechten, democratie, vrijheid, gelijkheid en broederschap, maar het zijn allemaal loze kreten gebleken en/of is de schijn die bedriegt.
Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft in bittere armoede en de “Vrije markt economie” – ook al zo’n bedrieglijke kreet – maakt dat wij Westerlingen overal voor een appel en eitje spotgoedkoop grondstoffen kunnen kopen, die wij vervolgens voor een hoge en net concurrerende prijs kunnen verkopen.
En wat doen mensen die op de rand van de hongersdood staan? Zij voldoen aan de vraag en vervolgens worden zij door de systeemdictatuur vervolgd.
Zo ging het toch ook met de ontbossingen in de Amazone om plaats te maken voor palm-plantages voor onze “gezonde” biobrandstof?
Wij leven toch in een wereld waar geld het heeft gewonnen van iedere vorm van “inter-menselijkheid”?
Het is inmiddels al lang geen publiek geheim meer dat de inval in Irak louter tot doel had om de olie-schatten.
En t.a.v. Afghanistan is het – naast politieke belangen – ook om de bodemschatten te doen.
We weten het allemaal, maar doen er onderwijl enthousiast allemaal aan mee omdat we verslaafd zijn aan het stinkend geld.
En dan maar praten over misstanden?
Ik noem het schizofreen, maar misschien is “elitaire hoogmoed” een beter woord.
Sorry, het spijt me.

Herman Vruggink

Een onderwerp waar al snel de emotie van de “good, the bad and the ugly” de boventoon kan gaan voeren.

Houtskool is biomassa en wordt als zodanig ook tegenwoordig ingevoerd bijvoorbeeld in Nederland om mee te stoken in Centrales.
Ook hoogovens op meerdere plaatsen in de wereld (en ook in Brazilie) gaan over van cokes naar houtskool om die reden: Groene energie.

De voorwaarde is dan wel natuurlijk dat alles wat gekapt wordt ook weer netjes wordt aangeplant. Dan heb je keurige energie bossen.
En daar zit het probleem in landen waar alles nog niet zo netjes geregeld is. Indien het proces in handen is van keurige multinationals dan zit het wel goed. Maar probeer maar eens controle te krijgen op het “wilde latina westen” van de illegaliteit en corruptie in landen als Mexico en Brazil.

Illegale kap is feitelijk het probleem. Doet het terzake wat daarna met het hout gedaan wordt? zweepjes, houtskool of meubels?

Herman Vruggink

Nog even ons geheugen opfrissen wat allemaal “GOOD” was (oud verhaal)

Biohoutskool: het nieuwe zwarte goud?
http://nl.odemagazine.com/doc/0127/Het-nieuwe-zwarte-goud/

Nieuwe lente voor houtskool?
http://www.wetenschap24.nl/nieuws/artikelen/2009/augustus/Nieuwe-lente-voor-houtskool.html

Wat steenkool kan, kan houtskool beter
http://www.technischweekblad.nl/wat-steenkool-kan-kan-houtskool-beter.74751.lynkx

Verhoeven geeft Eneco soepsidie om een houtskool lijn op te zetten in Brazilie
http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2010/03/12/subsidiebeschikking-uitgereikt-voor-duurzame-biomassaprojecten.html

En de Brazilianen produceren 100% Groen staal
http://www.braanz.com/brazilian-news/300-steel-industry-only-uses-legalised-charcoal.html

Dat was het oude verhaal. In het nieuwe verhaal is het allemaal “BAD” volgens Grrrr Pies. En de autoindustrie is natuurlijk de “UGLY”

Jos Hagelaars

Voor eventuele geïnteresseerden hier een gastcollege (met enkele irritante bromtonen) van Daniel Nepstad over veranderingen in landgebruik en global warming met betrekking tot de gevaren die de tropische regenwouden lopen, en dan met name de Amazone:
http://www.cornell.edu/video/?videoID=774
Voor het WWF heeft Nepstad een vergelijkbaar verhaal gemaakt, in geschreven vorm:
http://www.worldwildlife.org/climate/Publications/WWFBinaryitem7658.pdf

Nepstad gaat daar tevens in op methoden om de huidige trend van het verlies aan regenwoud te keren, die, zoals hij het stelt, grotendeels zijn ingegeven door: “You can often make more money by abusing the land”. De foto’s in het verhaal van Paul Luttikhuis zijn daar een treffend voorbeeld van.

De trend in de ontbossing lijkt gelukkig dalende te zijn, mits de klimaatverandering in de toekomst geen roet in het eten zal gooien:
http://news.mongabay.com/2011/1205-brazil_deforestation_2011.html

tineke van de graaff - de graaff

Ik ben het helemaal eens met Siegfried Bok. Het is achterbaks en schandalig om bewoners van de binnenlanden van Azie en Zuid- en Midden Amerika te verbieden gebruik te maken van de natuur waarin zij leven om bijv. halucinerende gewassen te verbouwen of hout te kappen. Voor de eenvoudige bewoner is het de enige manier om te overleven. Wij, Westerlingen, proberen ons daarentegen steeds meer te verrijken ten koste van deze mensen die alleen kunnen overleven door gebruik te maken van de natuur waarin zij leven.
Wij hebben eeuwenlang onze eigen leefomgeving leeg-geroofd en -gekapt en nooit aan iemand verantwoording hoeven afleggen. Wij verdienen aan de verkoop en bestrijding van drugs en illegaal hout. Wij vinden dat zij hun bossen moeten beschermen om ons in leven te houden en geen gewassen mogen verbouwen waar wij behoefte aan hebben. Het eenvoudige boertje in de Amazone begrijpt echt niet waar wij mee bezig zijn. De Westerse Wereld heeft toch behoefte aan drugs en hout? Laten we eerst onzelf beperkende maatregelen opleggen voordat we de rest van de wereld vertellen hoe ze het moeten doen.
tineke van de Graaff

Boels

@Siegfried Bok:

Misschien willen ze in Brazilië wel een goed en lang leven hebben.
Misschien hebben wij wel een verkeerd beeld over de natuur.

Lief zijn voor elkaar gaat ons beter af als we goed doorvoed zijn.

Door het grote geld zijn en worden wij weliswaar belazerd, maar hetzelfde geldt voor de mooie idealen die ons door politici worden voorgespiegeld.

Vreemd genoeg heeft het grote geld wel voor welvaart gezorgd.
Dat kan niet gezegd worden van de politieke idealen.

Bob Brand

Beste Tineke van de Graaff (#5)

In dit geval gaat het er niet om: “.. dat zij hun bossen moeten beschermen om ons in leven te houden en geen gewassen mogen verbouwen waar wij behoefte aan hebben.” Die zin alleen al bevat meerdere tegenstrijdigheden en onjuistheden:

* het verbouwen van gewassen doen inwoners van het Amazone-gebied om zélf in hun onderhoud te voorzien. Doorgaans voor eigen consumptie, soms om het te verkopen;

* de bescherming van het oerwoud is niet “om ons in leven te houden”, maar net zo goed voor het behoud en het voortbestaan van de mensen in het Amazone-gebied zelf. Het woud is hún natuurlijke bron van inkomsten, en ook hun resource die maar één keer platgebrand kan worden voor de illegale winning van ijzer. Illegale winning die NIET ten gunste komt aan lokale bewoners maar hooguit aan seizoensarbeiders van elders uit Brazilië (die niet in het Amazone-gebied hoeven blijven wonen) en vooral aan bedrijven die verdienen aan de export van dit illegale ijzer.

Zoals het artikel duidelijk aangeeft, gaat het helemaal niet over het verbouwen van gewassen, maar:

“.. de export van het illegaal verkregen ijzer naar de Verenigde Staten, vooral ten behoeve van de staalproductie voor de auto-industrie. De productie van het ruwe ijzer kost veel energie en die wordt geproduceerd uit houtskool van illegaal gekapte bossen.

.. dat er meer bedreigingen zijn voor het gebied. De productie van houtskool is er daar een van. Het hout wordt verbrand in illegale oventjes. En vervolgens naar de ijzererts smelterijen vervoerd.”

Het is dus zeer terecht dat de IBAMA, de Braziliaanse milieucontroledienst, actie onderneemt tegen deze illegale houtskool productie.

Deze casus geeft aan dat wetgeving noodzakelijk is om de belangen van de werkelijke inwoners van het oerwoud, én van het behoud van het woud, te beschermen tegen korte-termijn winstbejag door spelers elders. Eenmalig platbranden van het oerwoud levert eenmalige winst op voor illegale exporteurs van ijzer, terwijl de inwoners van het woud van hun levensonderhoud beroofd worden.

Er is in Brazilië al een overschot aan landbouwgronden, en al helemaal indien men zich meer op produktie van gewassen voor menselijke consumptie gaat richten, in plaats van veevoeder. Efficiënter gebruik van bestaande landbouwgronden kan helpen, net zo goed als een andere wijze van recyclen van grondstoffen (ijzer). En de simpele constatering dat illegale bedrijfjes elders uit Brazilië (en de VS) niets te zoeken hebben in een oerwoud dat in ieder geval niet aan hen toebehoort.

Bob Brand

Beste Herman Vruggink (#2)

“Illegale kap is feitelijk het probleem. Doet het terzake wat daarna met het hout gedaan wordt? zweepjes, houtskool of meubels?”

Ja, natuurlijk doet het ertoe, want alleen als er vraag is naar het hout (en naar het houtskool en het ijzer), zal men voorzien in aanbod door deze illegale houtkap. Dat zijn de krachten van de ‘vrije markt’: vraag en aanbod.

Het illustreert eens te meer dat je deze krachten niet volledig de vrije loop kan laten indien er óók nog andere waarden gelden dan alleen korte-termijn winst (voor enkelen) vs. lange-termijn verlies (voor velen). Het is héél normaal dat markten gereguleerd moeten worden door ook de andere belangen in ogenschouw te nemen.

Dat reguleren kan op verschillende manieren: bijvoorbeeld vanuit de internationale, nationale en regionale ‘cockpits’, waar Maarten Hajer over spreekt, door wetgeving en handhaving. Een andere manier is natuurwaarden in te gaan prijzen door de toekomstige opbrengst en waarde ervan te vertalen naar geld – tot nu toe de enige ‘metric’ die universeel geldig is in de menselijke cultuur. De TEQ’s waar Dick Veldkamp op wijst is ook een manier:

http://www.nrc.nl/klimaat/2012/05/08/moordenaars-en-andere-klimaatalarmisten/#comment-8643

Greenpeace heeft volledig gelijk dat zij protesteren tegen het (ongestraft) overtreden van de wet door illegale houtkap. Dit ijzererts kan namelijk ook op verantwoorde manier omgesmolten worden, zonder het regenwoud om te kappen.

Herman Vruggink

Dat is correct beantwoordt @Bob Brand #8. Natuurlijk maakt het uit wat de reden is.

Dan ga je nu door voor de Bonus vraag: Wat is nu het aandeel (in procenten) van houtskool voor ijzer dat gekapt wordt ?
Regenwoud wordt gekapt voor: Tropisch hout, veeteelt, landbouw, biobrandstof teelt, wegen, steden en dorpen. Hebben we het nu over huge or minor ?

Op blz 9 in het ‘rapport’ onder: “How charcoal producers and their clients cook the books” maakt Grr Pies duidelijk hoe lastig het is. Vergelijk het maar met het oprollen van wietplantage’s in Nederland.

De animal cops zijn in ons land wegbezuinigd, wellicht kunnen we ze onder de paraplu van ontwikkelingshulp naar Brazil sturen om het regenwoud te beschermen. Wie weet wordt de PVV dan toch een beetje gelukkig van ontwikkelingssamenwerking.

Overigens denk ik dat Tineke van de Graaff #5 wel degelijk een punt heeft. De ‘traditie’ van het houtskool branden bestaat al eeuwenlang en hoeft op beperkte schaal geen probleem te zijn. Er is sprake van een zeker gebruikersrecht, net zoals traditionele jagers op ijsberen die rechten ook hebben.

Mij maakt het verder niet uit of je nu terug wilt naar het fossiele cokes (de enige garantie dat er geen regenwoud voor staal gekapt wordt.) Maar wel een beetje jammer van de net ingeslagen groene biomassa houtskool lijn toch?

Laat het in ieder geval duidelijk zijn dat er geen grammetje ijzer minder om gesmolten zal worden. Ijzer hebben we voor honderd duizend en één toepassingen, waaronder auto’s, gewoon nodig. Auto’s zijn noodzaak, net zoals regenwoud noodzaak is.

In mijn beleving en opvoeding is het ook niet zo kies om direct van ‘illegaal verkregen ijzer ‘ te spreken. Dat kan pas indien er sprake is van medeweten of bewust verzaken en achterwege laten van controles. Het grootste deel van de houtskool is namelijk wel legaal.

Grr pies weet als geen ander de vinger op de zere plek te leggen. Dat mag; daar zijn ze voor. Wat een beetje jammer is dat er nooit een constructieve bijdrage van hun kant volgt hoe het dan wel moet.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief