Een Afrikaanse bodemschat tegen de droogte

Na het blogje eerder deze week over de aanwas van (een paar) gletsjers in de Himalaya, nog meer positief klimaatnieuws. Dit keer in de categorie adaptatie. Onderzoekers van de British Geological Survey en het University College London hebben in kaart gebracht hoeveel grondwater er in de Afrikaanse bodem zit. Uit het artikel dat ze daarover in Environmental Research Letters hebben gepubliceerd, blijkt dat er veel meer water is dan je zou verwachten (lees ook hier).

Uit onderzoek (klik om te vergroten)Uit onderzoek (klik om te vergroten)

 

Helen Bonsor, een van de auteurs, zegt tegen de BBC:

‘Where there's greatest ground water storage is in northern Africa, in the large sedimentary basins, in Libya, Algeria and Chad [...]. The amount of storage in those basins is equivalent to 75m thickness of water across that area - it's a huge amount.’

Ze baseren hun onderzoek zowel op gegevens van regeringen, als op 283 wetenschappelijke studie naar waterhoudende bodemlagen. Een deel van het grondwater, dat volgens de onderzoekers soms in grondlagen zit die zo’n 5.000 jaar geleden voor het laatst ‘gevuld’ werden, bevindt zich in landen die op dit moment worden aangemerkt als bedreigd door watertekorten.

De vraag is wel hoe het water toegankelijk wordt gemaakt en hoe je moet voorkomen dat de bodem snel opdroogt, zeker ook omdat door droogte (een gevolg van klimaatverandering) de navulling te wensen overlaat. Toch kan het aanwezige water volgens Alan MacDonald, hoofdauteur van het onderzoek, bij voorzichtig gebruik, dat wil zeggen door geen grote boorgaten en zware pompen te installeren het grondwater de weerbaarheid tegen klimaatverandering in het gebied vergroten. Of, zoals de conclusie in het artikel luidt:

The production of the first quantitative maps of groundwater resources in Africa reveals the magnitude and distribution of freshwater stored as groundwater. The volume of groundwater is estimated to be 0.66 million km3, more than 100 times the annual renewable freshwater resources, and 20 times the freshwater stored in African lakes. As the largest and most widely distributed store of freshwater in Africa, groundwater provides an important buffer to climate variability and change.

Bonsor zegt tegen de BBC:

‘Our work shows that with careful exploring and construction, there is sufficient groundwater under Africa to support low yielding water supplies for drinking and community irrigation. [...] Even in the lowest storage aquifers in semi arid areas with currently very little rainfall, ground water is indicated to have a residence time in the ground of 20 to 70 years.’

17 reacties op 'Een Afrikaanse bodemschat tegen de droogte'

Anton Bakker

Toch wel frappant dat men dit nu pas ontdekt. Hier moet je ontwikkelingsgeld aan besteden om het water naar boven te pompen. In het zuiden van de Sahara wordt het al groener, maar met deze vondst en met veel zonnepanelen wordt dat gebied interessant voor verdere ontwikkeling.
Laten we daar geld aan uitgeven en stoppen met veel geld uit te geven aan “The Cause” om maar te bewijzen dat CO2 de hoofdschuldige is dat de temperatuur steeg tussen 1975 en 1995.

Jan Steevens

“Tegen de droogte” ?? 75 meter water is binnen de kortste keren (een paar decennia) op als je er droogte mee gaat bestrijden.

Afrikaan

Wat is hier het positieve nieuws ?

Tammo Niemeijer

Volgens mij is dit ook slecht nieuws, aangezien een kwart van de gemeten zeespiegelstijging voor rekening van opgepompt grondwater komt. Althans volgens Universiteit Utrecht in 2010….

HJM van Schalkwijk

Ik citeer uit het bovenstaande artikel:
“De vraag is wel hoe het water toegankelijk wordt gemaakt en hoe je moet voorkomen dat de bodem snel opdroogt, zeker ook omdat door droogte (een gevolg van klimaatverandering) de navulling te wensen overlaat.”
De klimaatverandering die de droogte veroorzaakte is wel 5000 jaar geleden gebeurd volgens het artikel, heeft u dat gezien? Verder is het niet duidelijk gemaakt hoe grondwater dat vaak op meer dan 50 meter diepte zit, een buffer zou kunnen zijn tegen klimaatverandering. Het is een heel beperkte hoeveelheid bovendien!
Wat voor het welzijn van belang is, is de jaarlijkse regenval en die is de afgelopen decennia in Afrika gelukkig ietsje toegenomen.

Siegfried Bok

Ik ben blij dat ik niet de enige ben, die dit artikel van Paul niet zie als iets fantastisch positief nieuws.
Toen Egypte nog heerser was was het bepaald een oase, maar net zoals rond de Eufraat en Tigris waar men denkt dat het Paradijs moet hebben gelegen, is het de mensenhand die na hun hoogconjunctuur hun territorium tot woestijn omtoverde.
En als ik nu kijk naar onze Moeder Aarde met een wereldsamenleving die als mensenplaag al meer dat 50 % van het zee- en landleven heeft doen verdwijnen en waar we nu op zoek zijn naar mogelijkheden om de economie weer op te jagen uit angst voor armoede en chaos onder de mensen [die helaas met de dag toeneemt] kan ik met zo’n artikel helemaal niets meer.
Maar misschien zie ik het wel te somber in.

H.N Geraedts

“Droogte door klimaatverandering”? Het is al sinds ca 2002 doormiddel van satelietbeelden duidelijk dat de Sahara en de Shahel aan het vergroenen zijn [dat is nu minstens zo'n 10 jaar]. Dit is in ondermeer [de zeker niet sceptisch ingestelde] New Scientist en National Geographic in o.m. 2005 en 2009 in beeld gebracht. Hoe deze -voor de inwooners van bv noord Ivoorkust, enz., enz.- positieve verandering in het door Paul L aangehaalde “droogte door klimaatverandering” scenario van CAGW moet passen laat ik aan de verbeelding van de lezer over.

Models are models, en wij weten klaarblijkelijk veel minder dan wij “the science is settled” denken..

Hajo Smit

Alle ophef over watermanagement en watertekort is volstrekt belachelijk als we bedenken dat we op een planeet leven die voor 70% uit kilometersdiepe oceanen bestaat. Als je voldoende energie (fossiel en nucleair) hebt om van zout water zoet te maken dan is er zoveel water dat iedere aardbewoner zijn kraan dag en nacht kan laten stromen (bij wijze van) en er voor irrigatie overmaat aan water is. Alles wat je moet doen is de aarde volbouwen met kolencentrales en kerncentrales (overdrachtelijk want aan 1 centrale per X km2 heb je genoeg) en energie zo goedkoop mogelijk maken. Overal schoon drinkwater en irrigatiewater heen en klaar is kees. Kan binnen enkele decennia gefixed zijn zoals werelkdwijd ook het spoorwegennetwerk is uitgerold. Verschil: toen was er nog geen activistische (eco-fascistische) milieubeweging die ons de Apocalyps beloofde als we technisch zouden doen wat ons technisch te doen stond. Nu wel. Helaas.

Sascha Tavere (Nymex Crude Futures $103.88)

@ Hajo Smit

“…. zoals werelkdwijd ook het spoorwegennetwerk is uitgerold.” …. en voor 70% wordt gesubsidieerd in Nederland en zoals de VS’s Amtrak (‘s werelds grootste) kromp van 409,177 km in 1940 tot 226,427 km in 2007?

En wat gaat u doen met die miljarden m3 zout? Terug de oceaan in of bewaren we ‘t op land?

“The degree of salinity in oceans is a driver of the world’s ocean circulation, where density changes due to both salinity changes and temperature changes at the surface of the ocean produce changes in buoyancy, which cause the sinking and rising of water masses.Changes in the salinity of the oceans are thought to contribute to global changes in carbon dioxide as more saline waters are less soluble to carbon dioxide.” http://en.wikipedia.org/wiki/Salinity

H. L. Mencken “For every complex problem there is an answer that is clear, simple, and wrong.”

Viva il Eco Duce!

Evert Wesker

Net als bij ‘Tight’ Gas en ‘Tight’ Ligh Oil, zeer zware olie / teerzanden alsmede deep offshore (denk aan ‘pre salt’ voorkomens voor de Braziliaanse kust) geldt ook hier: Het is niet de grootte van het vat dat telt, maar de grootte van de kraan. Ofwel, hoeveel moeite kost het om er bij te komen? Pas dus op voor het opzetten van al te roze brillen, want dan zou je wel eens behoorlijk teleurgesteld kunnen raken.

Harrie Verbon

@Hajo Smit, 8

Desalination is een dure manier om drinkwater of water voor irrigatie te winnen, die alleen interessant is voor kuststeden zonder andere opties. In Noord-Afrika is er ook het probleem dat het water over duizenden kilometers door de Sahara geleid zou moeten worden, naar de te bevloeien akkers ten zuiden daarvan, in de Sahel zone. Via een transport- en distributienetwerk dat niet eens bestaat.

En nog iets: is het een goed idee om Marokko, Algerije, Libië, Algerije, Tunesië, Sudan, Senegal, Nigerië en en Ethiopië te voorzien van kerncentrales voor ‘desalination’? De enige kerncentrale die ooit met dat doel gebouwd is, was de BN-350 in Shevchenko – door de Sovjet-Unie in 1973. De reden? Omdat zo’n kweekcentrale ideaal is om er ook plutonium te produceren voor kerncentrales. Ook met theoretisch mogelijke kweekreactoren op basis van Thorium kan er U-233 geproduceerd worden voor kernwapens, misschien toch niet zo verstandig:

http://en.wikipedia.org/wiki/BN-350_reactor

De redenen dat ‘desalination’ zo onaantrekkelijk is, hebben dus helemaal NIETS te maken met een “activistische (eco-fascistische) milieubeweging” maar ALLES met de kosten, de ontbrekende infrastructuur, de zwakke overheid daar, de onveiligheid én het feit dat grondwater (met een simpele pomp naar boven te halen) gewoon aanwezig is.

Al met al zijn de ‘aquifers’ (het grondwater), dat nu in ruime mate voorhanden blijkt te zijn, een geweldige optie voor de bewoners die dat zelf kunnen winnen – gewoon met lokale middelen en eventueel met de lokale overheid.

Herman Vruggink

@Harrie Verbon,

In Noord Afrika zijn alleen maar kuststeden.In de woestijn zwerven slechts enkele nomaden. En wat denk je dat de Great Manmade River van Gaddafi dat al lang geleden gestart is heeft gekost ?

” The total cost of the project is projected at more than US$25 billion. ”
http://en.wikipedia.org/wiki/Great_Manmade_River

Op zich een interessant vergelijk: Fossiel water uit de Sahara naar de kust brengen of met zonnepanelen aan de kust drinkwater maken van zeewater.

M.M.M. van Veen

Klaarblijkelijk heeft niemand het artikel “Windmolen maakt water in woestijn” gelezen. Hier de “links”: eolewater.com en http://www.Smartplanet.com. Zeer interessant is het om te lezen dat een werkend prototype 500 tot 800 liter water per dag haalt uit de vochtige lucht die boven de woestijn hangt. Het lijkt mij beter om deze bron te stimuleren door in elk dorp en gehucht zo’n windmolen neer te zetten. Vermoedelijk zullen de mensen, die nu nog een nomadisch leven leiden, zich definitief op een plek vestigen. Hierdoor krijgt de totale economie van Afrika een geweldige impuls. Wie start er een “open-het-dorp in Afrika”?

Harrie Verbon

@Herman Vruggink, 11

Het gaat bij de watervoorziening eerder om de mogelijke landbouwgebieden langs de zuidrand van de Sahara, in de Sahel (daarnaast ook het achterland van dekuststeden langs de Middellandse Zee). Door daar akkerbouw te bevorderen kan de rondtrekkende veeteelt worden verminderd en ontbossing en verwoestijning worden tegengegaan. De afstanden van deze gebieden naar de kust zijn veel te groot (en de bevolkingsdichtheid is te laag) om watervoorziening helemaal bij desalination plants aan de kust te gaan halen.

Als de ‘Great Manmade River’ zoveel heeft gekost (en zo weinig heeft bereikt) lijkt me dat bepaald geen reden of excuus om dan maar tientallen miljarden aan desalination plants (al helemaal niet op basis van kerncentrales) uit te gaan geven, die een half continent van de potentiële landbouwgebieden staan. Zeker als de politieke basis ontbreekt voor waterleidingnetten over grenzen heen.

Het gebruik van het ter plekke beschikbare grondwater ligt dan meer voor de hand. Op de kaart is te zien dat ook ten zuiden van de Sahara dat water er wel is.

@M. van Veen

Dank, ook een interessante techniek. Pompen naar grondwater kan deels met zonne-energie, de putten slaan is misschien nog wel de grootste uitdaging. In de directe omgeving kan dan een lokaal waterleidingnet gerealiseerd worden.

Herman Vruggink

@M.M.M. van Veen,

Op zich levert dat ook weer een aardig vergelijk. Het fossiele water van Gadaffi levert de libiërs per persoon 1000 liter water per dag. Eigenlijk komt dit land om in zijn water, vandaar dat ze het graag aan Egypte willen verkopen. Met het huidige verbruik kunnen ze overigens nog 30.000 jaar vooruit.

Laten wij het nu eens met windmolens proberen. Laten we eens zeer optimistisch aannemen dat de lucht vochtig genoeg is ( niet dus) en dat het altijd voldoende waait (niet dus) laten we heel optimistisch 1000 liter per windmolen rekenen. Dan zijn er dus 6 1/2 miljoen windmolens nodig om aan dezelfde hoeveelheid drinkwater te komen. 5 windmolens per vierkante kilometer. Het hele land vol.
Goed alternatief? Dacht het niet.

Ontzilten van zeewater is steeds goedkoper geworden. Met de nieuwste technieken (Siemens) is 1 tot 2 kilowattuur nodig voor 50.000 liter water. Binnen 10 jaar komt 80% van het drinkwater in Israel van ontziltingsinstallaties (Nu al 40%). Hiervoor is 2% van de energie behoefte gereserveerd. Dat valt dus heel erg mee, en zelfs met duurzame energie op te lossen. Ik lees dat een kuub dan 40 cent gaat kosten. Als dat waar is dan is dat al goedkoper dan nu in Nederland.

Kortom er bestaat geen drinkwater probleem in de toekomst. Wat wel bestaat is een armoede probleem. 1 miljard mensen hebben onvoldoende voedsel, geen schoon drinkwater, en geen elektriciteit.

Sascha Tavere (Nymex Crude Futures $103.88)

“Environmental impacts associated with concentrated discharge have historically been considered the major environmental concern with desalination plants. By some estimates, a desalination plant at Kurnell could produce 1.5 billion litres of brine a day to be released back to the ocean.” http://www.ffc.org.au/FFC_files/desal/Whatisdesalination-factsheet-1.pdf

“The brine generated as a wastewater during desalination is heavier than seawater, so if incorrectly discharged to the ocean would sink to the bottom. In addition, the brine is devoid of dissolved oxygen as a result of the desalination process.

If it is released into calm water it can sink to the bottom as a plume of salty water that can kill organisms on the sea bed from a lack of oxygen.” Professor Nick Ashbolt, Head of School of Civil and Environmental Engineering, University of New South Wales

Hoeveel desalinators a 1.5 miljoen liter afvalwater per dag, zouden er nodig zijn in noordelijk Zuid-Amerika, Afrika en Iberia, om de Golfstroom te beinvloeden?

Ik herhaal nog maar eens: “The degree of salinity in oceans is a driver of the world’s ocean circulation, where density changes due to both salinity changes and temperature changes at the surface of the ocean produce changes in buoyancy, which cause the sinking and rising of water masses.”

Kan natuurlijk niet hè jongens? Net zoals de oceanen nooit leeggevist zouden kunnen worden want ze zijn zoooo groot.

Ding, dong … het volgende staaltje antropogene zelf-overschatting heeft zich aangekondigd.

Sascha Tavere (Nymex Crude Futures $103.88)

“Environmental impacts associated with concentrated discharge have historically been considered the major environmental concern with desalination plants. By some estimates, a desalination plant at Kurnell could produce 1.5 billion litres of brine a day to be released back to the ocean.” http://www.ffc.org.au/FFC_files/desal/Whatisdesalination-factsheet-1.pdf

“The brine generated as a wastewater during desalination is heavier than seawater, so if incorrectly discharged to the ocean would sink to the bottom. In addition, the brine is devoid of dissolved oxygen as a result of the desalination process.

If it is released into calm water it can sink to the bottom as a plume of salty water that can kill organisms on the sea bed from a lack of oxygen.” Professor Nick Ashbolt, Head of School of Civil and Environmental Engineering, University of New South Wales

Hoeveel desalinators a 1.5 miljoen liter afvalwater per dag, zouden er nodig zijn in noordelijk Zuid-Amerika, Afrika en Iberia, om de Golfstroom te beinvloeden?

Ik herhaal nog maar eens: “The degree of salinity in oceans is a driver of the world’s ocean circulation, where density changes due to both salinity changes and temperature changes at the surface of the ocean produce changes in buoyancy, which cause the sinking and rising of water masses.”

Kan natuurlijk niet hè jongens? Net zoals de oceanen nooit leeggevist zouden kunnen worden want ze zijn zoooo groot.

Ding, dong, het volgende voorbeeld antropogene zelfoverschatting heeft zich aangekondigd.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief