Staak het vastleggen van emissieplafonds

In het juli-nummer van de Stiftung Wissenschaft und Politik staat een interessant verhaal over de vermaarde twee-graden-grens in het klimaatdebat (lees hier eventueel een Engelse versie). Oliver Geden, een wetenschapper van de Duitse Forschungsgruppe EU-Integration, betoogt dat starre reductiedoelstellingen gebaseerd op een opwarmingsplafond van twee graden, averechts werken.

Geden analyseert de betekenis, de geschiedenis en de consequenties van de twee graden. Het is volgens hem in de eerste plaats een symbool van een ‘ambitieuze maar nog net realistische wereldwijde klimaatagenda’. In de tweede plaats is het een uitgangspunt voor het gecompliceerde gecijfer van wetenschappers met reductiescenario’s.

Zo konden, schrijft Geden, politiek en wetenschap elkaar versterken. De politiek goot met de twee graden een wetenschappelijk sausje over haar beleid. De klimaatwetenschap werd geschraagd door een groeiende politieke consensus.

Die consensus over de twee graden, een getal dat uiteindelijk op de klimaattop in Kopenhagen ook door de Verenigde Naties als leidraad is aangewezen, heeft geleid tot een nieuwe visie op emissies. Steeds vaker namelijk worden de politieke doelstellingen niet meer beschreven in percentages aan emissiereducties, maar in een soort klimaatbudget: hoeveel CO₂ kan de atmosfeer nog aan?

Aan zo’n budget kleeft een gevaar, schrijft Geden:

‘Ihm liegt ein hohes Mass an Steuerungsoptimismus und Rigidität zugrunde, das sich mit den Strukturen der globalen wie auch der Europäischen Klimapolitik nicht vereinbaren lässt.’

Kortom, het idee zal nooit gehaald worden. En wat dan? Na het dramatische beeld dat politici hebben geschetst bij een overschrijding van de twee graden, zou een keuze voor bijvoorbeeld 2,5 graden weinig geloofwaardig klinken.

Volgens Geden moet daarom de huidige ‘top-down’ aanpak zo snel mogelijk plaatsmaken voor een ‘bottom-up’. Hij pleit voor ‘een dynamisch einddoel’ waarin zowel recht wordt gedaan aan politieke symboliek als aan wetenschappelijke functionaliteit. Misschien moeten we ‘klimaatneutraliteit’ als einddoel stellen. Dat lijkt vaag, maar is altijd nog beter dan een strikte grens vast te leggen, waarvan iedereen weet dat die politiek niet haalbaar is.

Over wat er met politici kan gebeuren als ze hoog inzetten met hun klimaatbeleid en dat vervolgens niet waarmaken, komt Geden even aan het woord in dit artikel in Newsweek. Daarin noemt hij de Australische premier Kevin Rudd, een slachtoffer van het top-down klimaatbeleid.

Morgen in NRC Handelsblad een achtergrondverhaal over de klimaatconferentie in Bonn (nog heel erg top-down). Over twee weken gaat de discussie weer verder.