Slechte journalistiek of slechte wetenschap

In een hoofdredactioneel commentaar op 31 januari 2010 schreef The Sunday Times over de inmiddels beruchte fout van het IPCC met betrekking tot de gletsjers in de Himalaya. Volgens de auteur stond dit geval niet op zichzelf. Er was ook twijfel gerezen over ‘andere delen van de IPCC-rapporten’. De wetenschappelijke basis voor het broeikaseffect stond weliswaar nog fier overeind maar:

‘When scientists allow claims from pressure groups into the public arena, without checking the evidence, they let themselves and everybody else down.’

Vandaar dat de krant in de kop waarschuwt dat ‘bad science needs good scrutiny’ – slechte wetenschap vereist een kritisch onderzoek. In diezelfde krant schrijft Jonathan Leake: ‘UN climate panel shamed by bogus rainforest claim’. (het artikel is door de krant van de website gehaald, maar hier als pdf te lezen). Het nieuws ging de hele wereld over. Niet alleen over de Himalaya was dus onzin geschreven, ook met de amazone bleek het wel mee te vallen.

De claim dat tot 40 procent van het gebied zeer gevoelig is voor een kleine vermindering van de hoeveelheid neerslag, was volgens Leake gebaseerd op de beruchte ‘grijze literatuur’. In dit geval een rapport van het Wereldnatuurfonds, dat was geschreven door mensen die meer verstand hadden van actievoeren dan van tropische regenwouden. Leake haalde zelfs Simon Lewis aan, een regenwoudonderzoeker van de Universiteit van Leeds, die bevestigde dat .

Na publicatie liet Lewis weten dat het artikel niet deugde. Hij was verkeerd geciteerd. Hij had alleen kritiek op de manier waarop de passage in door het IPCC was geformuleerd en op de gebruikte referenties. Maar hij had de auteur nadrukkelijk gezegd dat er wel degelijk peer-reviewed bewijs was voor de omstreden stelling; voor de zekerheid had hij zelfs artikelen bijgevoegd .

Het artikel in The Sunday Times was aan hem voorgelezen en had zijn quotes geautoriseerd. Daarna bleek het op een aantal essentiële punten veranderd. Lewis vermoedt (lees hier) dat de krant dat heeft gedaan omdat het verhaal dan een mooie illustratie is van de strekking van het hoofdartikel.

De wetenschapper liet het er niet bij zitten er stuurde een 31 pagina’s tellend stuk naar de Britse raad voor de journalistiek. Die oordeelde dat de krant fout zat en moest rectificeren. De Times had dat liever niet gewild, want de krant vond dat het met twee ingezonden reacties op het verhaal voldoende had gedaan. Maar het ontkwam niet aan een rectificatie. Die is inmiddels verschenen in – zoals dat gaat – een klein, onopvallend berichtje. Het kwaad voor het IPCC is al lang geschied (lees ook hier). Wat voor slechte wetenschap geldt, geldt in dit geval zeker ook voor slechte journalistiek.

Geplaatst in: