Minder ontbossing, meer bosbranden

In het klimaatbeleid van de Verenigde Naties is een apart hoekje ingericht voor ontbossing: REDD, Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation. Logisch, want ontbossing is verantwoordelijk voor zo’n 17 procent van de wereldwijde uitstoot van CO₂. Het bestrijden ervan kan dus een relatief eenvoudige, goedkope en snelle manier zijn om de toename van broeikasgassen in de atmosfeer te voorkomen.

Een onderzoek door de universiteit van Exeter, in samenwerking met het Nationaal Instituut voor Ruimte Onderzoek in Brazilië, laat echter zien dat uitgerekend in gebieden waar ontbossing met succes wordt bestreden het aantal bosbranden fors (met 59 procent) toeneemt. (Lees hier en hier achtergrondberichten). Het gevolg is dat het netto klimaatresultaat lager of mogelijk zelfs negatief uitpakt.

In principe zijn de regenwouden in het Amazonegebied niet erg gevoelig voor bosbranden – hoewel dat toeneemt omdat door de jarenlange ontbossing de atmosfeer droger is geworden. Maar nog steeds ontstaan de meeste branden omdat ze worden aangestoken. Boeren in het gebied doen dat iedere drie tot vijf jaar. Dat dient tevens als bodembevruchting.

De onderzoekers bepleiten om het REDD-programma ook te gebruiken voor steun aan boeren die niet direct in de bossen leven. Ook zou er een andere manier moeten worden ontwikkeld voor een beter beheer van de landbouwgronden, zonder dat daarbij bosbranden worden gebruikt.

Vorige maand werd in Oslo een conferentie over REDD gehouden. De deelnemers zegden toe 4 miljard dollar beschikbaar te stellen. Op de klimaatconferentie die op dit moment in Bonn wordt gehouden heeft Nederland laten weten dat 350 miljoen euro van het reguliere budget voor ontwikkelingssamenwerking maar liefst 195 miljoen beschikbaar is voor REDD+ (naast 95 miljoen voor duurzame energie en 60 miljoen voor adaptatie).

REDD is natuurlijk niet onomstreden. Wetenschapsjournalist Fred Pearce schreef er een interessant discussiestuk over, waarin hij de risico’s op een rij zette. Over houthakkers die hun activiteiten een paar kilometer verderop voortzetten als een bepaald gebied onder het REDD-programma valt. Over landen die sjoemelen met de ‘nul-meting’ voor de bomenstand. En over het feit dat REDD heel gemakkelijk kan verworden tot een beloning voor slecht gedrag.