Hoe het staat met het klimaat
Ten onrechte, zou ik zeggen. Want er staan een paar interessante gegevens in. Het boekje legt op een heldere manier een aantal onderwerpen uit. Zoals de grafiek over het smelten van het Arctische zee-ijs in de zomer (zie hierboven). Dat blijkt sneller te gaan dan op grond van de klimaatmodellen van het IPCC werd verwacht.
Een ander, misschien nog wel interessanter gegeven dat de wetenschappers er dit jaar hebben uitgelicht is de zonneactiviteit. ‘Het huidige zonnevlekkenminimum wordt door de NASA gekarakteriseerd als zeer diep’ schrijven de auteurs van het rapport. Zo werden in 2008 slechts op honderd dagen (27 procent) zonnevlekken waargenomen.
Die verminderde zonneactiviteit betekent volgens de auteurs dat de gemiddelde temperatuur op aarde met 0,2 tot 0,4 graden Celsius afkoelt. Dat kan de temperatuurstijging als gevolg van de klimaatverandering temperen.
Tot zover de wetenschap. Dan toch nog maar weer even de verdenkingen. Eind vorig jaar schreef Rob Wijnberg in NRC Next een interessant verhaal over complottheorieën. Ik kan het niet laten dat hier nog een keer onder de aandacht te brengen, gezien de vele reacties op dit blog en elders op internet dat er in de klimaatwetenschap sprake is van een complot (van geldzuchtige wetenschappers of linkse idealisten bijvoorbeeld).
Wat is eigenlijk een complot, vraagt Wijnberg zich af. Op grond van de bestaande filosofische literatuur komt hij tot de volgende karakterisering. Er moet sprake zijn van een (geheime) samenzwering, met duidelijk kwade bedoelingen. Daarnaast staat de complottheorie altijd „tegenover een algemeen geaccepteerde, officiële of voor de hand liggende verklaring” (Brian Keeley). Bovendien is er altijd sprake van ‘onverklaarde data’, gegevens die niet kunnen worden uitgelegd aan de hand van de algemeen geaccepteerde theorie – of er zelfs mee in tegenspraak zijn. Een complotdenker, zegt Wijnberg, hanteert de drogreden dat een theorie die niet alles verklaart niet waar kan zijn. Vervolgens schrijft Wijnberg:
Daarmee zij we aanbeland bij de reden waarom complottheorieën zo populair zijn. Dat komt namelijk door hun „alles verklarende reikwijdte”, zegt de filosoof Lee Basham. Complottheorieën pretenderen een totaalverklaring te geven van een fenomeen of gebeurtenis.
[…] De kracht van complottheorieën is echter ook hun zwakte, zegt Basham. Want een theorie die alles verklaart, valt niet te controleren of te weerleggen. Ieder bewijs dat de theorie weerspreekt, kan worden bestempeld als ‘onderdeel’ van het complot. Het unieke aan complottheorieën is dan ook dat ze, anders dan gewone theorieën, juist aan geloofwaardigheid winnen wanneer het aantal bewijzen ertegen toeneemt
Dat geeft alleen maar aan, zeggen complotdenkers dan, hoezeer de samenzweerders ons om de tuin willen leiden. Dat zie je nu ook in de discussie over het klimaat: hoe meer bewijzen wetenschappers aandragen om klimaatverandering aan te tonen, des te achterdochtiger de complotdenkers worden. Ze spreken dan van „onheilsprofeten” of „alarmisten”.


