*

Het ijs wordt van onderen aangevallen :: nrc.nl

Het ijs wordt van onderen aangevallen

Stilleven op Antarctica (Foto Reuters)

Als het woord ijs valt in berichtgeving over klimaatverandering, is het altijd een beetje oppassen. Sceptici zijn zeer gevoelig voor dit woord. Smelt het nu wel of niet? En als het in het noorden smelt, wat vrijwel zeker is, zegt dat dan wel of niet iets over opwarming van de aarde? En hoe verklaar je dan dat het in het zuiden van de aardbol grotendeels rustig blijft.

Om maar meteen met dat laatste te beginnen, signalen wijzen erop dat het op Antarctica helemaal niet rustig is. Recente satellietopnames van NASA laten zien dat het westen van Antarctica sinds 2002 zo’n 100 kubieke kilometer ijs is kwijtgeraakt. Het proces waarin dit gebeurt gaat volgens de gegevens van NASA onverminderd door, in een langzaam toenemend tempo.

Dit zijn waarnemingen aan de oppervlakte van het ijs. Een recente studie van de universiteiten van Oxford en Cambridge concludeert dat het ijs ook van de onderkant bedreigd wordt. Volgens onderzoeker Richard Katz is dit een veel groter risico voor de gletsjers in het gebied. De studie maakt voor het eerst gebruik van 3D-projecties.

Opname van NASA van 15 mei 2007 over smeltend ijs

De zwakte, erkennen de onderzoekers ook zelf, is dat die zijn gebaseerd op een nu nog simpel computermodel. Lang niet alle aspecten van het complexe smeltproces worden erin meegenomen. Maar volgens de onderzoekers is het model eerder aan de voorzichtige dan aan de overdreven kant.

Het onderzoek richtte zich vooral op de Pine Island gletsjer. Bij de Amundsen Zee blijkt het ijs 25 procent sneller de zee in te stromen dan 30 jaar geleden. Mocht de gletsjer inderdaad smelten, dan zou dat deze eeuw kunnen leiden tot een gemiddelde zeespiegelstijging van meer dan twintig centimeter.

Katz en de zijnen stellen dat wat er bij de Pine Island gletsjer gebeurt sinds ongeveer 1996 onomkeerbaar is, dat er een tipping point is gepasseerd. Dat heeft te maken met de structuur van de bodem van Antarctica. Een drempeltje voor de kust houdt het water buiten de deur. Maar als dat drempeltje eenmaal overstroomt, begint onder het ijs een smeltproces dat niet zomaar meer stopt.

Geplaatst in:

12 reacties op 'Het ijs wordt van onderen aangevallen'

Sokrates

Het is toch al met al een schitterend antwoordt van ons aller moeder natuur? Zo horen moeders te zijn. Gebruik me waarvoor ik graag ben, maar dol niet met me en weet wat misbruik met me doet.
Land weg, mensen weg en dan mogen we het opnieuw proberen met wat rest en hopenlijk geleerd heeft.
Laat moeder maar vloeien, laat haar vliezen maar breken en geboorte geven aan de nieuwe mens, die dan hopelijk leven hoger stelt dan economie.
Die christenen als Balkenende en andere Knevels [wie van zijn kinderen houdt stuurt ze geen oorlog in] een lesje leert.
Een lesje dat zegt dat godsdienst/religie er niet toe doet, daarmee niet de Vader, maar de Moeder.
Andreas Sokrates Leno

Berry

Het past allemaal in de conclusies die de laatste jaren al vaak zijn getrokken binnen de wetenschappelijke wereld: de effecten van temperatuurstijging zijn veel sterker dan gemiddeld ingeschat door het IPCC:
- waarnemingen (ARCO) tonen aan dat de opwarming van diepere oceaanlagen sterker is dan voorheen was bepaald;
- satelliet- en getijdemetingen tonen een versnelde zeespiegelstijging (bijna 2x sneller dan schatting IPCC AR4);
- smelten van Arctisch ijs in 2007-2009 was 40% hoger dan gemiddelde schatting IPCC AR4;
- recente studies bevestigen de waargenomen trends van hetere en koudere extremen;
- etc. etc. etc. etc.

En zojuist de laatste update van NOAA met het beeld van 2009 en het vorige decennium op
http://www.ncdc.noaa.gov/sotc/?report=global&year=2009&month=13:

“The years 2001 through 2008 each rank among the ten warmest years of the 130-year (1880-2009) record and 2009 was no exception. The global combined land and ocean surface temperature was 0.56°C (1.01°F) above the 20th century average, tying with 2006 as the fifth warmest since records began in 1880. Globally averaged land temperature was 0.77°C (1.39°F) above average, resulting in a tie with 2003 as the seventh warmest on record. The ocean temperature was 0.48°C (0.86°F) above average—tying with 2002 and 2004 as the fourth warmest since records began in 1880. The 2000s decade (2000-2009) is the warmest on record for the globe, with a surface global temperature of 0.54°C (0.96°F) above the long-term (20th century) average. This shattered the 1990s value of 0.36°C (0.65°F)”.

martin van etten

Ter aanvulling van de zinsnede in de alinea daarvoor: ‘gemiddelde zeespiegelstijging van meer dan twintig centimeter’

hier wordt natuurlijk bedoeld:
bovenop de door het IPCC in 2007 in het AR4 geschatte mogelijke zeespiegelstijging deze eeuw van maximaal 59 cm;

Rinus van Wallenburg

Over West-Antarctica verschijnen al jaren alarmerende berichten, onder meer over het in zee storten van grote ijsvelden (Larsen-B).
In feite weten we er weinig van. Hans Oerlemans merkte in de NRC van 1-09-2001 op: “Nog altijd weten we niet of het volume van de ijsmassa in zowel het Noordpoolgebied als Antarctica groeit of slinkt.” Dat heeft hij in april 2006 opnieuw gesteld.
Maar Zwally en Giovinetto stellen in Journal of Glaciology van maart 2006 (samenvatting NRC 12-04-06), dat West-Antarctica tussen 1992 en 2002 met 47 gigaton ijs is geslonken. In dezelfde jaren groeide Oost-Antarctica aan met 16 gigaton en Groenland met 11 gigaton. Een gigaton ijs is 1,1 kubieke km ijs. Dat in de blog, waarop ik reageer, nu een getal van 100 kubieke km voor West-Antarctica wordt genoemd zou wijzen op een grote versnelling van het slinkproces.
Dat is uitermate verontrustend. De vermelde gegevens berusten op satellietwaarnemingen. Oerlemans wijst er op, dat waarnemingen ter plaatse nodig zijn. Het spelen met modellen is een aardig en misschen nuttig tijdverdrijf maar waarnemingen ter plaatse zijn noodzakelijk. Maar lastig en kostbaar. Er worden miljarden gespendeerd aan onderzoek, of er water op Mars is (so what?) maar voor onderzoek naar een uitermate bedreigend fenomeen is kennelijk onvoldoende geld en mankracht beschikbaar.
Tot voor enkele jaren terug waren de gegevens geruststellend. IPCC kon de prognose voor de stijging van het zeeniveau tot de 21e eeuw in ieder volgend rapport terugbrengen. In centimeters:
rapport 1990 30-110
rapport 1995 10- 95
rapport 2000 10- 90
rapport 2007 20- 60
Maar in het rapport 2007 wordt voor het eerst gewaarschuwd voor onzekerheid over dynamische processen in de grote ijskappen van Groenland en Antarctica.
Zoals gesteld: meer onderzoek is dringend gewenst. In de periode 1986-2000 werd het in Antarctica gemiddeld ongeveer een graad kouder. Mede te danken aan de isolatie van het continent door de circumpolaire golfstroom en de westenwinddrift. De temperatuur schijnt in recente jaren te stijgen.
Verder onderzoek is – ik herhaal het – dringend gewenst. Maar alles rond klimaatonderzoek is omgeven met onzekerheid. Stel, dat uit nader onderzoek een alarmerend slinkproces blijkt. Hoe alarmerend? Dat weten we niet zeker, want het is best mogelijk, dat dit soort processen zich ook in het verleden hebben afgespeeld en een tijdelijk karakter hebben. Over het verleden van de ijskappen hebben we wel gegevens op geologische tijdschaal maar niet op een voor maatregelen bruikbare tijdschaal.

martin van etten

ter aanvulling nog dit:

Get ready for seven-foot sea level rise as climate change melts ice sheets

The IPCC’s 2007 report missed out the melting of the Greenland and West Antarctic ice sheets which would be the key drivers in dramatic sea level rises. From Yale Environment 360, part of the Guardian Environment Network

http://www.guardian.co.uk/environment/2010/jan/15/sea-level-climate-change

John Bakker

@2 Berry.
Als het water opwarmt, komt dat door direkte instraling van de zon. Probeer het zelf maar eens. Neem twee identieke potten en vul ze met water. Plaats een pot in de zon en een pot in de schaduw. De pot in de zon zal sneller in temperatuur stijgen dan de pot in de schaduw. Zorg er voor dat het water niet opwarmt door zon op de pot. Nu komt het vervelende. Zeer schoon water zonder enige troebeling zal langzamer opwarmen dan water met een groot deel aan gesuspendeerde stof. Met andere woorden, oceaan water met veel algen zal bijvoorbeeld sneller opwarmen dan kristal helder water. Oceaan water warmt op door instraling en minder door convectie. Dit wil zeggen dat warme lucht minder invloed op de opwarming heeft dan de directe instraling van de zon. Opgewarmd oceaanwater (door de zon) kan minder CO2 bevatten dan koud water. Meer CO2 in de atmosfeer dus. Dat kunnen gigantische hoeveelheden zijn volgens de geleerden. Dus zou dan toch de toenemende hoeveelheid CO2 in de atmosfeer veroorzaakt zijn door opwarming en niet de anthropogene CO2?

Dick Borstlap

http://www.cfact.org/a/526/Evidence-against-manmade-global-warming :
Scientific evidence continues to build around the issue of global warming. But unfortunately for the theory’s most ardent supporters, the evidence is mounting against man-made warming. According to the Heartland Institute, a new study at Texas A&M linked long-term changes in Pacific Ocean temperature to global surface temperatures, and found that with the Pacific cooling over the last eight years, global temperatures may well be likely to follow. Another study in the Annals of Glaciology found a lengthening season of sea-ice in the Southern Ocean, contrary to what global warming models predict. And with yet another study showing ice thickness in the Arctic Sea to be near constant, it looks like the mercury’s dropping on the hype over global warming

A. Bakker

Een heel interessant onderwerp, Antarctica, echter weer in een embryonaal stadium.
Hieronder heb ik 3 URL’s aangegeven, waarin juist “tegenovergestelde” informatie staat (temperatuur van water is -2 graden C, juist meer ijsvorming, misschien zelfs weer een koudere periode).
Niemand begrijpt nog hoe Antarctica werkt en zoals Rinus van Wallenburg (4) zegt, wordt er te weinig geïnvesteerd om meer hiervan te begrijpen.

URL’s:
http://www.news.com.au/breaking-news/antarctic-sea-water-shows-no-sign-of-warming/story-e6frfku0-1225818314421

http://www.newspostonline.com/science/why-antarctica-isnt-melting-as-much-as-expected-2010011680104

http://www.ucsc.edu/currents/00-01/01-01/ice.html

Reinier Scheele

@4. Rinus van Wallenburg legt de vinger op de zere plek. Een satelliet zendt een aantal codes terug naar de aarde. Vervolgens wordt een vertaalslag gemaakt naar wat deze voorstellen. Zonder een nauwkeurige controle op de juistheid daarvan blijft het deels giswerk, zoals Oerlemans ook al duidelijk maakte. Zo’n onvermijdelijk proces heet calibreren. Wie serieuze conclusies aan de dynamiek van de ijskappen wil verbinden zal er dus eerst heen moeten. Juist daar waar het zeer onprettig toeven is. Geen wonder dat we zo weinig zeker weten. Misschien dat we wereldwijd weer een geofysisch jaar moeten organiseren naar de grote onbekenden – de dynamiek van de ijskappen en de diepzeebewegingen. Dat mag trouwens ook wel na een halve eeuw.

Rob

Over ijs en smelten gesproken.

Het IPCC trekt de paragraaf over het verdwijnen van de gletsjers terug. Het bleek om niets dan speculatie gebaseerd.

Dus: Oogkleppen af en lezen, ook de links.
http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Wetenschap/256205/VNklimaatinstituut-IPCC-erkent-blunder-gletsjers.htm

Reinier Scheele

Aanvullend i.v.m. enkele reacties. Antarctica valt te beschouwen als een heel groot gletschergebied, dat globaal van Oost naar West afstroomt met enkele gemeten snelheden van 300 tot 1500 m. per jaar. Afkalving in het Westen is dus de logische consequentie. Rond 1970 wordt de afkalving geschat op 5500 vierkante kilometer per jaar, maar er zijn grote jaarlijkse verschillen. Er was destijds sprake van een temperatuurdal, zodat sommigen al een nieuwe ijstijd voorspelden. Wel wordt toch in die dagen de bodemsmelting al genoemd.
De vraag is nu of de door NASA geconstateerde versnelling in afkalving een nieuw type opwarmingseffect is, of dat Antarctica, wat ik zelf eerder geneigd ben te denken, eigenlijk voor de muziek uitloopt. Namelijk met een extra stuwingsdruk door een grotere aanwas in het Oosten en een dikkere kap, die meer afschuiving in het Westen oplevert. Waarom is het belangrijk om het juiste antwoord vast te stellen? De invloed van Antarctica op het klimaat is wereldwijd merkbaar. Zo komen op het Zuidelijk deel van de Atlantische Oceaan helemaal geen tropische orkanen voor. Dat is evenmin het geval op diezelfde breedte in het Oostelijk deel van de Stille Oceaan. Bovendien weten we dat juist daar het tot op heden onvoorspelbare El Nino-effect klimatologisch sterk ingrijpt. Pas als we de mechanismen en consequenties van Antarctica beter kennen zullen we mijns inziens ook meer inzicht hebben in verschijnselen als multi-decadale opwarming en afkoeling. De onderliggende langlopende opwarmingstrend zal wel moeilijker te verklaren blijven – ooit zou immers de ijskap zich honderden kilometers verder om zich heen hebben uitgestrekt.

Berry

@10
Natuurlijk meldt een Elsevier alleen wanneer een voorspelling minder sterk lijkt uit te pakken, en niet alle gerapporteerde effecten die sterker zijn dan IPCC had ingeschat.
En ja, er is hier natuurlijk wel wat misgegaan met de peer-review (die er niet was), maar hoe relevant is het nu allemaal?
Lees eens:
http://www.skepticalscience.com/IPCC-2035-prediction-Himalayan-glaciers.html