Het ziet er niet best uit voor energie


Park met windmolens in Hebei, China (Foto AP)Park met windmolens in Hebei, China (Foto AP)

Je hoeft niet eens zo heel erg tussen de regels door te lezen om de dramatische toonzetting van de World Energy Outlook, het jaarlijkse rapport van het Internationaal Energie Agentschap, te ontdekken (lees hier de samenvatting). Bij ongewijzigd beleid stevent de wereld af op een tweeledig drama: een tekort aan energie en een overschot aan broeikasgassen.

Volgens het IEA komt dat mede door de economische crisis. Investeringen in gas- en oliewinning, maar ook in het ontwikkelen van duurzame energie zijn daardoor veel minder rendabel. Het IEA wil daarom dat er in Kopenhagen volgende maand een stevig klimaatakkoord wordt gesloten, omdat zo’n akkoord een financiële prikkel betekent voor het zoeken naar alternatieven voor olie, gas en steenkool.

mix voor het 450 ppm scenariomix voor het 450 ppm scenario

De getallen in de Energy Outlook liegen er niet om: bij ongewijzigd beleid stijgt de CO2 uitstoot naar 34,5 gigaton in 2020 en zelfs naar 40,2 gigaton in 2030 (ter vergelijking: in 2007 was het 28,8 gigaton). De concentratie van broeikasgassen zal daardoor stijgen naar meer dan 1.000 ppm – aanzienlijk meer dan de 450 ppm die de rijke landen zich tot doel hebben gesteld.

Als we dat willen voorkomen, en daar is volgens het IEA aanleiding toe, is tot 2030 een investering in de energievoorziening nodig van 10,5 biljoen dollar.

Kosten 450 ppm scenarioKosten 450 ppm scenario

Geplaatst in:

14 reacties op 'Het ziet er niet best uit voor energie'

Willem-Jan van Zeist

Het is interessant om te zien dat de grootste reductie moet komen uit efficientiemaatregelen, waardoor de totale investering in ieder geval voor een deel kan worden teruggewonnen. Hierdoor zal het effect van de ’10,5 biljoen’ op de wereldeconomie uiteindelijk wellicht meevallen.
Uit de samenvatting: “Energy bills in transport, buildings and industry are reduced by $8.6 trillion globally over the period 2010-2030.”

WT de Vries

Het is nog veel erger, zie http://www.energybulletin.net/ voor recent nieuws over de werkelijke stand van zaken.

Voor zover ik heb kunnen nagaan is alleen in TROUW een bericht hierover verschenen. De overige media zwijgen dit dood, zoals gewoonlijk.

Johan Kloosterman

Sombere vooruitzichten. Laat ik het wat relativeren. Vanmorgen las ik een bericht van ene Dr Wolfgang Knorr van de Universiteit van Bristol die zich er over verbaasde dat de aarde in staat is gebleken om de zeer sterk gestegen CO2-uitstoot op te vangen: 2 miljard ton per jaar in 1850 tot 35 miljard ton per jaar vandaag. Dat uitstoot en absorptie elkaar in evenwicht houden, suggereert dat de bomen en oceanen veel meer koolstofdioxide opnemen dan gedacht. Dus, beste Paul, niet meteen in paniek raken, ook geen rare dingen opschrijven, maar gewoon nuchter blijven.
Volgens mij moet de milieubeweging meer sociologisch benaderd worden. Als de maffia groot wordt, dan krijg je maffiamaatjes als bestuurders. Kijk maar Italië: de maffia is daar oppermachtig en Silvio Berlusconi is er regeringsleider: Wein, Weib und Gesang. Volgens deze ‘logica’ wordt Cees “blinde paniek” Veerman binnenkort premier van Nederland. Bij onze Cees geen mediterrane frivoliteiten, maar noordelijke somberheid, schuld & boete, calvinisme, duistere kloosterlingen, Broeders van het Gemene Milieu.
Die 1000 ppm getuigt eveneens van blinde paniek. Op het ogenblik zitten we op 387 ppm, ondanks het feit dat we van een uitstoot van 2 miljard naar een uitstoot van 35 miljard zijn gegaan. Terug gaan naar de tekentafel denk ik dan maar. Maar ja, de toon is gezet en het is een beetje kort voor Kopenhagen.

peter klein

” Bij ongewijzigd beleid stevent de wereld af op een tweeledig drama: een tekort aan energie en een overschot aan broeikasgassen”

Er komt geen overschot aan broeikas gassen. Je hebt toch wel de bewijzen daartegen gezien van miskolczi, lindzen etc, Paul.

En voor wat betreft energietekorten: shell e.a., o.m. in samenwerking met de tu delft, is aan het bestuderen hoe men de rest van de olie naar boven kan krijgen want tot dusver is slechts 30-40% van die olie uit ontgonnen velden naar boven gehaald. Geeft ons weer tientallen jaren respijt.

Zou een leuk journalistiek onderwerp zijn: hoe het staat met dat onderzoek van shell en tu delft…

fred straasheijm

Een beetje relativeren kan nooit kwaad. Maar een beetje rekenen ook niet. De atmosfeer bevat
5 x 10 exp 15 ton lucht. In gewoon nederlands dus
vijf miljoen-miljard ton lucht. Namelijk 1 kg per cm2. Als je daar jaarlijks 35 miljard ton CO2 inpompt dan zou het CO2 gehalte met ca 5 ppm stijgen (op volumebasis, dus rekening houdend met de resp. molecuulgewichten). Dat is heel conservatief gerekend, nl. geen rekening houdend met het vastleggen van CO2 in bossen, oceanen en gesteente. Dus die 1000 ppm begrijp ik ook niet. Leg dat eens uit.

Rob

Alleen een korte reactie op bericht 6 van Pieter. Ik vindt een ‘verheffing van de menselijke soort’ een hele gevaarlijke uitspraak. Vooral Dictators hebben die in het verleden gebezigd. Laten we ons wat bescheidener opstellen. We staan voor best grote problemen, waar we, als we eerlijk zijn, nog veel te weinig van weten. Als we nu, zonder echte kennis over het klimaat miljarden uitgeven, is de kans op mislukking groot.

Kennen jullie de Copenhagen Consensus van Bjorn Lomborg? Ik vind dat hij een completer verhaal heeft dan de ‘gelovigen’ die ik op tv vaak tegenkom. Check ook TED voor een inleiding.

Tot slot nog een overdenking.
Aangezien vrijwel alles wat we in onze maatschappij ‘consumeren’ op energie is gebaseerd, en vrijwel al onze energie uit fossiele bronnen komt, heeft zuinigheid geen invloed op CO2 uitstoot. (uitspraak Amerikaanse hoogleraar)
Hij leg uit: Als ik de temp in mijn huis met 3 graden verlaag, bespaar ik bv 100 euro op stookkosten. Dat lijkt leuk, maar dit extraatje besteed ik vervolgens aan een avondje uit. Ik pak de auto, rij naar de stad, eet een maaltijd en koop een product en rij weer terug. Al deze dingen kosten me totaal 100 euro en zullen tijdens nuttiging of tijdens de productie ook Co2 uitstoten.
Vrij vertaald, de winst van de besparing wordt niet alleen financieel besteed. Ook de Co2-winst wordt via een omweg ergens anders besteed. Sterker nog, door de efficiëntie van je besparing groeit de economie.

Voor de pessimisten rest ons 1 oplossing: Geen economische groei meer, maar economische krimp. Waarschijnlijk kunnen we Nederland wel op slot gooien (dat doen we al) waardoor de Co2 uitstoot niet stijgt. Maar we zullen China en India er niet mee overtuigen.

Voor de optimisten is er natuurlijk een echte oplossing: De enige echte oplossing is om een steeds groter gedeelte van onze energievraag en consumptie uit niet fossiele bronnen te halen: Kernenergie en Zonne-energie bv. Dit is in wezen ook de enige oplossing die niet uitstel van uitstoot is. Aangezien we dit niet op hele korte termijn kunnen inzetten moet er nu vooral geld worden besteed aan onderzoek naar schone energie om op termijn rendabel over te schakelen.

M. van Delft

Beste Rob, dank voor een interessante bijdrage. Het systeem dat de Amerikaanse hoogleraar beschrijft klopt. Het gaat daarom ook niet om zuinigheid, maar om energiezuinigheid. Isoleer bijvoorbeeld je huis en koop met het geld dat je overhoudt een schilderij.

Betreffende het onderzoek naar schone energie: het is de vraag hoe lang we er over doen om netto geen broeikasgassen meer uit te storen. Tot die tijd versterken we het broekaseffect (en wie weet gaat de aarde zelf ook gassen uitstoten, bijvoorbeeld uit de toendra). Ik denk dus dat we gewoon moeten beginnen met omschakeling naar niet-fossiel, dan komt het onderzoek en de vooruitgang vanzelf. De Amerikanen wisten ook niet hoe ze op de maan moesten komen, totdat ze eraan begonnen!

fred straasheijm

Een vraag aan NRC: In dit artikel staat dat de CO2 uitstoot in 2030 zal zijn opgelopen tot ca 40 Gigaton. In de krant van 17 nov staat weer een nieuwe grafiek met daarin een prognose van ca 70 Gigaton in 2030. Bron: European Climate Foundation. Dat scheelt nogal wat. Wat moet ik nu geloven.

Nog een korte reactie op Peter van der Veld, reactie 6 . Hij beticht mij van een rekenfout , maar dat is onjuist. Hij heeft gewoon niet goed gelezen. Ik had het niet over de dichtheid van de lucht , maar over het gewicht van de kolom lucht op het oppervlak van de aarde . En dat is 1 kg/cm2 , gewoon de luchtdruk dus.

Paul Luttikhuis

De prognoses voor de uitstoot van CO2 kunnen uiteenlopen. Maar dat is in dit geval niet de verklaring. De getallen van de European Climate Foundation zijn gebaseerd op de totale concentratie aan broeikasgassen vertaald naar CO2-equivalenten. De IEA werkt slechts met CO2-concentraties als gevolg van de opwekking van energie.

M. van Delft

Beste Fred, dank voor de nuchtere invalshoek. Als ik het nareken kan de voorspelling van het IEA best wel eens kloppen. Op basis van uw getallen: 35×10^9 per jaar / 5×10^15 = 7 ppm per jaar. Het IEA voorspelt overigens dat de uitstoot bij ongewijzigd beleid naar 40 gigaton stijgt in 2030. Dat staat voor 8 ppm per jaar. Uitgaande van 385 ppm nu, halen ‘we’ de 1.000 aan het eind van de eeuw. Natuurlijk is er opname door de aarde, maar mogelijk ook uitstoot, zoals van methaan, verwoestijning, ed. Verder daalt de beschikbaarheid van olie en (later) gas, dus zal er relatief meer vervuilende kolen opgegraven worden. In grote lijnen valt er iets voor de voorspelling van het IEA te zeggen, bij ongewijzigd beleid.

Rob Heusdens

Het klimaat beleid staat in de voorgrond van de belangstelling, maar drukt een ander – wellicht nog belangrijker probleem – naar de achtergrond: opraken van fossiele brandstoffen en het duurder worden ervan. We zijn nl. beland op het globale peak-oil niveau, daarna (binnen paar jaar) daalt de productie met een aantal procent per jaar.
Die beide zaken moeten in hun samenhang begrepen worden. Want als fossiel duurder wordt, dan hebben investeringen in alternatieven dus zin (die worden bij meer investeringen goedkoper en olie wordt duurder). De olieindustrie investeert op termijnen van 30-40 jaar (tijd die het duurt voordat de investering is terugverdiend). Maar bij alternatieven blijken we opeens veel te zuinig. Dat moet binnen 10 jaar zijn terugverdiend, anders doen we het niet.
Zo komen we uiteraard nergens.
Het probleem is echter wel degelijk oplosbaar. Er is kapitaal genoeg (zie al die financiele bubbles waar financiele markten hun geld in steken, en vergeet de pensioenfondsen en winsten van olie/gas multinationals niet).
Het punt is dus dat die aanwezige kapitalen gewoon aangewend kunnen worden naar die investeringen in energiebesparing en alternatieven (duurzame).
Het aanwezige kapitaal is echter veelal privaat bezit (alhoewel het uiteraard maatschappelijk geproduceerde rijkdom is, dus in feite iedereen toebehoort). Maar multinationals kun je nationaliseren, pensioenfondsen kun je opleggen om meer in duurzaam te investeren, etc. Bedrijven kun je opleggen om over te schakelen op duurzaam energiegebruik en duurzaam produceren.
Slechts een kwestie van democratische wetgeving, en in het belang van ons aller toekomst en welzijn. Inclusief die van de planeet en de gehele mensheid.
Er is meer dan genoeg rijkdom om dit probleem op te lossen, het zit alleen in verkeerde handen.

Rob Heusdens

En het argument dat we moeten wachten totdat er betere techniek is of goedkopere techniek om over te schakelen, deugd ook niet.

Als vergelijking, een PC die ik over 2 jaar koop is 2x zo snel en een stuk goedkoper. Ik zou dan dus niet nu, maar over 2 jaar een PC moeten kopen. Maar over 2 jaar is die situatie net zo, over nog 2 jaar is ie weer 2x sneller en goedkoper. Ofwel, als je die redenering doortrekt zou je nooit een PC moeten kopen. Maar ik heb em wel nu nodig. En dus kun je ook maar het beste nu die PC kopen.

Rob Heusdens

En dat TU-Delft / Shell argument (er zit nog 30-40% olie in de grond die met nieuwe technieken te ontginnen is) is ook een compleet verkeerd argument.
Je vergeet nl. dat energiegebruik exponentieel toeneemt. Ofwel, die 30-40% olie die ernog in zit, is ook in no-time opgebruikt. En dat vergroot het probleem alleen maar. Feitelijk hadden we al vanaf de jaren ’70 alles op alles moeten zetten om over te schakelen op duurzame energie. Maar de Amerikanen wilden dat niet. Eerst moest de SU worden uitgeschakeld (waarbij olie als wapen werd gebruikt via een strategisch spel om de tegenstanders economische op de knieen te krijgen), en vervolgens krijgen we de olie-oorlogen.

Hoe langer we uitstellen om over te schakelen naar alternatieven voor fossiel, hoe moeilijker de overgang.

Niemand opgemerkt dat er een forse wereldwijde recessie intrad vlak na dat de olieprijs piekte naar 150 dollar??

Aad J. de Beijer

In feite is het meest urgente probleem de steeds ernstiger wordende gevolgen van de overbevolking, lees het uitblijven van maatregelen tot beperking van de geboorten, vooral in de onderontwikkelde gebieden, maar ook in de achter gebleven gebieden in het Westen. De Moslims fokken er nog steeds lustig op los. Oplossing: stop kinderbijslag en andere faciliteiten vanaf het tweede kind. Maak voorbehoedsmiddelen vrij toegankelijk voor alle bevolkingsgroepen. Stop de kostbare mogelijkheden van IVF e.d.geef uitgebreide voorlichting overal waar nodig.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief