Het Kyoto-protocol is nep

 

William Nordhaus (Foto van zijn website)

William Nordhaus (Foto van zijn website)

Het was een harde boodschap, waarmee de wetenschappers op de klimaatconferentie hier in Kopenhagen vanochtend werden geconfronteerd: het Kyoto-protocol deugt niet. Hoewel, veel van de aanwezigen zien aan hun observaties dat er inderdaad niet veel komt van enige reductie van broeikasgassen. En anderen zijn helemaal niet bezig met het politieke geworstel om het klimaat te redden of anders de wereld voor te bereiden op de noodzakelijke aanpassing. 

 

Vanmorgen stelde econoom William Nordhaus van Yale University, vast dat ‘Kyoto’ niet effectief en niet efficiënt is. Hier een eerder betoog, waarin hij zijn argwaan uit de doeken doet. Volgens Nordhaus zal het ons alleen lukken de uitstoot van kooldioxide terug te dringen als we aan die uitstoot een prijs verbinden. Je kunt zeggen dat Kyoto dat doet, via onder andere emissie-handel. Maar (Europese) politici zijn in staat gebleken dit systeem zodanig te verzwakken, dat een ton CO2 amper 10 dollar kost. En dus niet zoals de bedoeling was zo’n 100 dollar per ton.

Vandaag richtte Nordhaus zijn pijlen vooral op de CDM-projecten, deze Clean Development Mechanisms waarover ik in dit blog al eerder schreef. Ze bieden rijke landen de mogelijkheid om het klimaatvoordeel van een ontwikkelingsproject in arme landen op hun eigen conto te schrijven, maar zijn volgens de econoom een bron van onduidelijkheid en gesjoemel. In zijn ogen zijn dit de ‘derivaten’ (die aan de basis stonden van de kredietcrisis) van het klimaatbeleid. 

Nordhaus bepleit het aloude, beproefde systeem van belastingheffing op kooldioxide: het leidt tot een stabiele prijs, is minder corruptiegevoelig, maakt beter zichtbaar dat kooldioxide iets kost. En het biedt landen die nu nog buiten het Kyoto-akkoord blijven een gemakkelijker mogelijkheid om in te stappen, omdat ze niet meteen reductieverplichtingen opgelegd krijgen.

Er is slechts één probleempje: om het systeem te laten werken zouden er internationaal afspraken moeten komen over de hoogte van zo’n heffing, omdat die in alle landen gelijk zou moeten zijn. Voordat de internationale gemeenschap het daarover eens is zijn we jaren, en volgens veel wetenschappers hier een paar tienden van een graad Celsius, verder.

26 reacties op 'Het Kyoto-protocol is nep'

hans labohm

William Nordhaus is een gerespecteerd milieueconoom. Mijn bezwaar tegen zijn opvattingen is echter dat hij de menselijke broeikashypothese aanvaardt, terwijl deze toch in strijd is met de feiten, waarnemingen en metingen. We hebben bijvoorbeeld de laatste tien jaar geen opwarming meer gehad, terwijl de CO2-concentratie in de atmosfeer toch is gestegen. Dat wijst erop dat daartussen geen of nauwelijks samenhang bestaat. Voor mij (en tienduizenden andere wetenschappers) reden genoeg om de menselijke broeikashypothese te verwerpen.

Elders schreef ik daarover: ‘Global warming was generally believed to be such a overwhelming threat that critics have been actively dissuaded to question the possible adverse implications of climate policy, including Kyoto, for our societies. Therefore it is not surprising that these have so far received scant attention in the literature. It is true that the statistician, Bjørn Lomborg, and economists, such as William Nordhaus and Richard Tol, have proved that Kyoto-like measures to curb the emission of man-made greenhouse gasses are not defensible from a cost-benefit point of view. But they have taken the AGW hypothesis for granted, which has deflected the discussion from the real important question: is global warming man-made, and if so to what extent?’

Nee dus.

De conferentie in Kopenhagen kwam wéér met alarmerende boodschappen, die de klimaathype aanwakkerden. De klimaatconferentie van het Heartland Instituut in New York kwam echter met heel andere geluiden. Zie hier:

http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2344

en hier

http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2199

John Bakker

Bush had achteraf toch gelijk. Hij heeft hetzelfde verhaal verteld alleen acht jaar geleden. Nu meneer Nordhaus dit verkondigt gaat iedereen rechtop zitten. Zelfs een simpele ziel als ik kon bevatten dat Kyoto er alleen was om de amerikaanse economie te schaden. Daar is Bush mooi niet ingetrapt. De vermindering van CO2 volgens het Kyoto protokoll geeft een NIET meetbare vermindering in temperatuursstijging. Ook de IPCC verklaart dit. Er moet 70% gereduceerd worden om enig effekt te hebben. Ben ik nu zo slim of is de rest van de wereld zo dom en kunnen niet bevatten dat CO2 vermindering er alleen voor is om geld aan te verdienen.

Wim Slooten

Het gebrek aan resultaat bij CO2 reductie ligt volgens mij niet zozeer aan de verdragen, maar aan een gebrek aan wil en aan samenwerking om de afspraken daadwerkelijk na te komen. De landen van de wereld verschuilen zich achter de stellingen van hun eigen agenda’s en komen niet zover om eensgezind met één gemeenschappelijke agenda te opereren. Er heerst teveel onderling wantrouwen om de handen ineen te slaan en samen het probleem op te lossen. De kern van de zaak is dus hoe er voldoende onderling vertrouwen kan ontstaan dat een daadwerkelijke samenwerking van de landen van de wereld mogelijk wordt.
Er is naar voren gebracht dat de sleutel zou kunnen liggen in het samen delen van de voortbrengselen van de aarde. Nu is het zo dat verreweg het grootste deel van de grondstoffen en energie (ca. 75%) stroomt naar het rijkste deel (25%) van de wereld. De rest van de wereld moet het doen met wat overblijft en leeft in armoede en gebrek. Is dit een situatie waarin vruchtbare mondiale samenwerking mogelijk is? Degenen die hebben zijn bang te verliezen wat zij hebben en degenen die niet hebben willen niet meedoen omdat zij boos zijn vanwege het onrecht dat hen in hun ogen is aangedaan.
Wordt het geen tijd om de wereld niet zozeer te zien als een verzameling rivaliserende groepen, maar als één familie met één huis, namelijk onze aarde? En in een familie deel je en los je samen je problemen op. Misschien niet gemakkelijk? Nee, maar hebben we een alternatief? Samen delen leidt tot rechtvaardigheid, rechtvaardigheid leidt tot vertrouwen en vertrouwen is de basis voor samenwerking.

M. Meischer

@ hans labohm

“We hebben bijvoorbeeld de laatste tien jaar geen opwarming meer gehad, terwijl de CO2-concentratie in de atmosfeer toch is gestegen.”

Dit is echt onzin. 2003, 2004, 2008 zijn de wamste jaren sinds de metingen lopen. Ook de andere jaren de afgelopen tien jaar zijn gemiddeld veel warmer dan de jaren ervoor.

Lambert van Nistelrooij, CDA-Europarlementariër

Wanneer honderden wetenschappers het eens zijn met de ernst van klimaatverandering, lijkt mij het noodzaak hun boodschap serieus te nemen en stappen te ondernemen. Maar het verminderen van onze CO2 uistoot dient ook een ander doel, het maakt ons namelijk minder afhankelijk van olie uit andere (onstabiele) landen.

Om terug te komen op het Kyoto Protocol; dit is inderdaad geen sterk en daadkrachtig akkoord, maar het beste wat er bereikt kon worden toentertijd. Emissiehandel en het Clean Development Mechanisme bieden weldegelijk kansen om de uitstoot van broeikasgassen op een kostenefficiënte manier terug te dringen. Het zijn echter nog vrij nieuwe instrumenten die dan ook met de nodige kinderziekten te kampen hebben. In december 2008 is er door het Europees Parlement een voorstel aangenomen voor verbetering van het emissiehandelssysteem in Europa. Vanaf 2012 zullen de nodige verbeteringen doorgevoerd worden. Er gaan ook stemmen op het CDM aan te passen.
Het is nu zaak ons voor te bereiden op de besprekingen over een vervolg op Kyoto in Kopenhagen. De EU zal zich inzetten om zoveel mogelijk landen aan boord te krijgen om concrete afspraken over emissiereducties vast te leggen.

Paul Metz

Nordhaus heeft wel gelijk als hij het Kyoto Protocol niet effectief en niet efficient noemt. Maar dat is niet erg origineel en het aan Europese politici wijten zonder de sabotage van het Protocol door eerst een groep grote bedrijven en daarna door Bush,cs te noemen, is erg selectief en misleidend.

Het op zich goed bruikbare alternatief van ecotax is ook al 1000x behandeld en – al voor de Kyoto top in 1997 – terzijde gelegd omdat helaas inderdaad hetzelfde probleem van een wereldwijde coordinatie nodig is – en Amerikanen (nog steeds, al probeert Obama nu iets) ideologisch tegen belastingen zijn. Nu opnieuw van systeem veranderen kan nauwelijks de door de meeste deskundigen urgent gewenste versnelling van het klimaatbeleid opleveren.

De reactie van Wim Slooten vind ik zeer constructief. Deze solidariteit en de erkenning van gelijke rechten voor alle mensen om de atmosfeer (duurzaam) te gebruiken, ontbreekt helaas bij de beslissers op wereldniveau. Dat was onlangs reden voor de VN klimaatsecretaris Yvo de Boer om alle burgers op te roepen op de barricaden te gaan. Helaas zie ik dat ook de lezers van deze blog niet zo gauw doen, maar ik ga wel – o.a. op 9.9.9.

Wilfred Leeuwin

Het is misschien wel goed dat ontwikkelingslanden kunnen horen en ervaren dat geindustrialiseerde landen, met name Europa, niets goeds in de zin hebben met de drie mechanismen in het kyotoverdrag, dan zichzelf te zegenen. Weer een bewijs dat het door die landen geintroduceerd woord, DUURZAME ONTWIKKELING slechts een keerzijde heeft. Sinds in Suriname het Clean Development Mechanism werd geintroduceerd had ik er persoonlijk een slecht gevoel van overgehouden. ‘weer een manier vanuit Europa om ontwikkelingslanden ten eigen voordeel een last op te leggen. Ik heb het systeem bestudeerd en kom tot slechts een conclusie… oneerlijk, uitgekookt…. de koloniale periode is misschien wel achter ons maar de geest daarvan is nog altijd actief bij de voormalige kolonisatoren. Ik hoop van harte dat op de komende klimaattop in Denemarken in december ontwikkelingslanden eensgezind roepen,

1 DEAL OR NO DEAL, compensatie voor de klimaatrotsooi die jullie veroorzaakt hebben en technologische hul…. of…. geen nieuw klimaatverdrag…….

2 Herziening van de drie mechanismen in het kyotoverdrag met meer inspraak en economisch voordeel voor de ontwikkelingslanden.

3. Dat bosrijke landen zich bundelen en een prijskaartje ophangen aan hun eigen bos. Moet dat in stand worden gehouden, ten koste van de eigen ontwikkeling op de manier (duurzaam bosbeer…???) van Europa, dan staat tegenover die eis wel een flinke vergoeding.

Max vdKamp

@John Bakker (#2):

1. Bush zei iets heel anders dan Nordhaus. Bush zei dat het Kyoto-protocol de Amerikaanse economie schaadt; Nordhaus zegt dat het Kyoto protocol lang niet genoeg is. Als het Kyoto-protocol de Amerikaanse economie schaadt, doet een CO2-reductie van 70% dat nog veel meer. Daar zou Bush helemáál niet mee hebben ingestemd.

2. Het Kyoto-protocol hield een veel te kleine reductie in, niet omdat het bedoeld was slecht voor de economie te zijn, maar juist om de economie te sparen. De regeringen (en vooral de bedrijven) hadden in de vroege jaren 90 veel te veel koudwatervrees voor een rigoreuze maatregel. Zelfs de Kyoto-afspraken vonden ze eigenlijk al te veel; vandaar dat ze het zo sterk hebben afgezwakt dat het in de praktijk geen effect heeft gehad.

3. Niemand verdient geld aan de reductie van CO2; althans geen geld dat in veel grotere mate verdiend had kunnen worden met een CO2-toename. Laat de mythe van de ‘politieke agenda’ en de ‘Kyoto-zwendel’ daarmee uit de wereld zijn.

Kunnen we dan nu eindelijk eens proberen het probleem écht op te lossen? Drastisch CO2-uitstoot verminderen, met of zonder emissierechtenhandel of belastingsmaatregelen.

Max vdKamp

Correctie op mijn bijdrage:

‘…geen geld dat niet in veel grotere mate…’

(Kan de redactie deze correctie aanbrengen? Bedankt)

Wim Krop

Ik raak steeds verder in verwarring over het klimaatgebeuren. Van Labohm mag ik op alle mogelijke manieren doorgaan met het ongeremd produceren van CO2, vele anderen waarschuwen mij dat vooral niet te doen. Wat is wijsheid?

Zou het niet eens handig zijn om mensen als Labohm en de meer alarmistische wetenschappers eens op een gedegen wijze met elkaar in debat te laten gaan? Daar zou NRC toch een perfect platform voor zijn?

peter klein

Wat Nordhaus zegt, dat wisten we toch allang?
Wanneer was die discussie in Nederland van wat nu eigenlijk “groene stroom” was? Nuon investeerde wat in waterkracht centrales in Scandinavie, en mocht daarom haar stroom ” groen” noemen.
Dat is gesjoemel, want in Nederland ging de normale gas- en olie opgewekte stroom gewoon door.

Wel goed dat Nordhaus het voorstel doet om de zaak te versimpelen, eigenlijk meer naar de menselijke maat te brengen. Ook wanneer daarmee duidelijk wordt dat de besluitvorming nog jaren kan duren.
Staten, overheden, mensen: hoe groot de crisis mogelijk ook is, alle denken aan het eigenbelang.

Hans Labohm wil ik bedanken voor zijn bijdragen: een verfrissend geluid

Thomas

Beste heer Labohm, één zoekopdracht naar het Heartland Institute levert de volgende informatie op:

The Heartland Institute is an American libertarian/conservative free market-oriented public policy think tank based in Chicago, Illinois.
(…)
In April 2008, environmental journalist Richard Littlemore wrote that the Heartland Institute’s list of “500 Scientists with Documented Doubts of Man-Made Global Warming Scares” included at least 45 scientists who neither knew of their inclusion as “coauthors” of the article, nor agreed with its claims regarding global warming. Dozens of the scientists asked the Heartland Institute to remove their names from the list; for instance, Gregory Cutter of Old Dominion University wrote, “I have NO doubts… the recent changes in global climate ARE man-induced. I insist that you immediately remove my name from this list since I did not give you permission to put it there.” Dr. Robert Whittaker, Professor of Biogeography, University of Oxford wrote “Please remove my name. What you have done is totally unethical!”
In response, the Heartland Institute refused to remove any names from the list, writing that “They [the scientists] have no right—legally or ethically—to demand that their names be removed from a bibliography.” The Institute did rename the list from its original title (chosen by its public relations department) to “500 Scientists Whose Research Contradicts Man-Made Global Warming Scares”, to clarify that the scientists in question do not doubt global warming. Ultimately, the Heartland Institute concluded that “… the point should be obvious: There is no scientific consensus that global warming is a crisis.”

Oftewel: u manoeuvreert uzelf alleen al hierdoor in een behoorlijk tot zeer discutabele en ongeloofwaardige positie. Maar goed, we zijn niet anders gewend van dhr. Labohm.

Dat nog even afgezien van het feit dat ook ik niet in het Kyoto Protocol geloof, maar dat terzijde.

Hans Labohm

Kopenhagen heeft veel klimaatalarmisme opgeleverd. Verschillende sprekers hebben ons weer de stuipen op het lijf gejaagd. Maar wat kunnen we leren uit de waarnemingen?

Zie:
http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2435

B. van Holten

@ Hans Labohm

Volgens de heer Labohm hebben we de laatste tien jaar geen opwarming meer gehad, terwijl de CO2 concentratie in de atmosfeer toch is gestegen. Dat wijst er volgens hem op dat er tussen het CO2 gehalte in de atmosfeer en de opwarming geen of nauwelijks samenhang is. Omdat de samenhang tussen opwarming en CO2 volgens zijn informatie niet met meetgegevens kan worden aangetoond, hangt hij de conclusie aan dat de mens geen invloed op het klimaat heeft.

Die conclusie is voorbarig. Uit die meetgegevens zou hooguit geconcludeerd kunnen worden dat de correlatie tussen de CO2 concentratie en de gemeten warmte van de atmosfeer niet afdoende verklaard is, meer niet. Bovendien kan de veronderstelde afkoeling van de atmosfeer net zo goed als de volgens anderen te verwachten opwarming man-made zijn.

Bacteriën hebben eerst de oceanen en vervolgens de atmosfeer van zuurstof voorzien en daarmee leefbaar gemaakt. Zou een complex organisme als de mens op zijn beurt de atmosfeer soms niet chemisch kunnen veranderen? Als er maar genoeg van zijn lukt dat prima.

Het feit dat er nog steeds wetenschappers zijn die verkondigen dat de mens niet in staat is om zijn omgeving onleefbaar te maken, doet denken aan de wetenschappelijke discussie die de tijdgenoten van Darwin voerden over het aantal nieuwe soorten dat door ontdekkingsreizen werd ontmoet. De veelheid creaturen paste niet meer in de ark van Noach, dus die moest groter zijn geweest dan in de Bijbel beschreven stond.

Het meetgegeven dat zich dit jaar achthonderd en daarmee bijna tweemaal zoveel gelijkgestemden als vorig jaar voor de Heartland klimaatconferentie hebben ingeschreven zegt natuurlijk niets over de ware toedracht van de klimaatsverandering. Er zijn wereldwijd vast wel achthonderdmiljoen mensen te vinden die de klimaatsverandering niet aan de mens toe wensen te dichten, al was het maar om economische redenen.

Henk Daalder Windparken Wiki

Het Kyoto verdrag stelde voor 6% CO2 reductie in 2010 tov 1990.
Dat is natuurlijk peanuts.
350 ppm CO2 is een betere norm.
En een blijvend doel.

Verder hoeft geen enkel land te wachten op wereldwijde CO2 belasting. Dat is slechts een excuus van lamme politici.

Gewoon die CO2 heffing invoeren op alle import produkten met een CO2 component.
En hou het vooral heel transparant.
Fouten toegestaan, en vooral veel discussie.
Veel Nederlanders moeten nog een heel erg lang leerproces doormaken.

Een CO2 keur geeft vrijstelling van de heffing.
Bijvoorbeeld als Chinese auto leveranciers kunnen aantonen dat hun auto’s voor 80% van gerecycled staal zijn gemaakt.
Op die manier kan Corus in IJmuiden gewoon eerlijk blijven concurreren.
Maar RWE/Essent zal het verliezen van de steeds meer opduikende cooperatieve windparken.

Zo’n Nederlandse, transparante import heffing, wordt dan een inspiratie voor andere landen die dat ook gaan doen.
Een kansje om Nederland van de 50 ste plaats op de yale sustainability index te laten stijgen, naar meer west europese niveau’s

Dan Overgaauw

Het kyoto protocol..
Is gewoon de zoveelste aanwijzing dat de mensheid in z’n totaliteit niet intelligent genoeg is om ook maar EEN effectieve beslissing gezamelijk te maken.
We kunnen niet eens effectief in de zelfde taal (vaktaal of landstaal) communiceren. Laat staan om broeikas effecten te erkennen en zelfs niet om de natuur (zoals we die voor gegeven hebben aangenomen) te kunnen redden van een door de mensheid gecreeerde ondergang.
Wie durft er nou nog te beweren dat we op deze manier door kunnen gaan tot in de eewigheid?
De verspillingen, de vervuilingen, de vernielingen van de natuur zijn al om ons heen! we kunnen kijken, maar niet zien. we kunnen spreken maar niets zeggen. We hebben oren…nou ja, je krijgt het idee. Ik zie een hert op een vuilnisbelt en een vogel in een vizier. Anderen kijken naar National Geographic Channel en zien dat als bewijs dat het goed gaat met de….ONZE natuur.
Kyoto protocol…niet nodig als je eerst je eigen rotzooi opruimt. Of nog beter, geen rotzooi produceert!
Good luck with that one..

Stef Bots

Laten eens kijken naar de Oregon petitie waarop LaBohm zich beroept.

De petitie is ondertekend door in totaal 31.000 wetenschappers.

Ik stel u twee vragen: stel u voelt zich al een paar dagen beroerd. Hoe groot is de kans dat u de volgende dag het klimatologisch instituut opbelt met de vraag wanneer u langs kunt komen voor een consult? 0% lijkt mij, tenzij u echt de weg kwijt bent. U belt na-tuurlijk een arts.

De tweede vraag: hoe reëel is het om aan een arts zijn of haar mening te vragen over het broeikaseffect en de opwarming van de aarde? Niet reëel lijkt mij. Een arts heeft even weinig relevante expertise en deskundigheid over de theorie van de opwarming van de aarde als een meteoroloog over ziekten en de menselijke fysiologie. Feitelijk: een arts mag zich uiteraard een mening vormen over het broeikaseffect en deze uiten maar deze is evenveel waard als die van u en ik, indien ik gevoeglijk mag aannemen dat u net als ik geen klimatoloog bent.

Let op: het gaat hier om de beoordeling van de hamvragen in hoeverre de CO2 uitstoot veroorzaakt wordt door de mens en in hoeverre hierdoor een versterkt broeikaseffect wordt veroorzaakt. En of de aardtemperatuur überhaupt wel aan het stijgen is.

Een ernstig en zoals we zullen zien onoverkomelijk bezwaar van de Oregon petitie is nu juist dat de petitie ongericht is rondgestuurd en het grootste deel van de ondertekenaars bleek een wetenschappelijke titel te bezitten in, voor een onderbouwde en geautoriseer-de beantwoording van onze hamvragen, irrelevante disciplines. Om precies te zijn: wis-kundigen/computerwetenschappers (935 ondertekenaars), natuurkundigen/astronomen (5.810), scheikundigen (4.818), biologen/landbouwwetenschappers (2.964), medische wetenschappers (3.046) en technologen (10.102). De petitie is slechts ondertekend door 3.803 aardwetenschappers en zelfs in deze groep is nog niet automatisch iedereen des-kundig, want vele aardwetenschappers houden zich bezig met onderzoek dat weinig te maken heeft met het onderzoek naar het broeikaseffect en de opwarming.

Scientific America, toch bepaald niet de minste onder de wetenschappelijke media in de wereld, heeft daarom de lijst van ondertekenaars doorgespit en vond 1.400 personen die een Ph.D. hadden in klimaatgerelateerde wetenschappers. Dat zijn dus de relevante dis-ciplines uit de Oregon petitie. Een willekeurige check onder 30 ondertekenaars werd na-getrokken. De uitkomst: 26 konden worden teruggevonden in de relevante databases (lijsten van officieel ingeschreven wetenschappers), 11 daarvan verklaarden nog steeds eens te zijn met de petitie, waarvan maar één actief klimaatwetenschapper bleek te zijn, twee hadden ook een relevante specialisatie maar waren niet meer actief, 8 hadden on-dertekend op basis van een “informal evaluation”. Zes personen verklaarden dat zij de petitie nu niet meer zouden onderschrijven, drie konden zich geen petitie herinneren en één was inmiddels overleden. De conclusie van Scientific America: “Crudely extrapola-ting, the petition supporters include a core of about 200 climate researchers; a respecta-ble number, though rather a small fraction of the climatological community”.

Dat laatste is een understatement: in de V.S. zijn een kleine 10.000 wetenschappers in-geschreven in de aardwetenschappen.

Stel we willen weten wat de huidige stand van zaken binnen de wetenschap is ten aan-zien van de vraag in hoeverre roken longkanker en andere ziektes veroorzaakt en bij-draagt aan de verlaging van de levensverwachting. Gaat u dan een survey organiseren waarin ook klimatologen, geologen, wiskundigen enz. hun zegje daarover mogen doen? Nee, mij lijkt het verstandiger deze gericht aan de medische wetenschappers zelf op te sturen.

Dat is nu precies ook al een paar keer gedaan binnen de aardwetenschappen. De meest recente is, net als de Oregon petitie, ondernomen in de V.S. Het betreft een vraagstelling die in 2008 door Doran en Kendall Zimmermann is verstuurd aan de in totaal 10.157 aardwetenschappers die binnen de V.S. en Canada officieel als zodanig staan ingeschre-ven. Zij werden gevraagd in hoeverre men kon instemmen met de volgende vragen:
1. de aardtemperatuur is sinds 1800 significant toegenomen, en:
2. deze stijging wordt significant mede veroorzaakt door toedoen van de mens.

De algemene respons luidde: 90% was het eens met de 1e stelling en 84% met de 2e. Specifiek onder de klimatologen bedroeg dit 96,2% resp. 97,4%.

De eindconclusie van hun survey, gepubliceerd in het vakblad Earth and Environmental Sciences (20 januari 2009, “Examining the Scientific Consensus on Climate Change”) luidde dan ook: “It seems that the debate on the authenticity of global warming and the role played by human activity is largely nonexistent among those who understand the nuances and scientific basis of long-term climate processes”.

Wie kennis wil nemen van de huidige wetenschappelijke consensus ten aanzien van de opwarming van de waarde, kan terecht in het heldere overzicht dat hierover staat opge-nomen op Wikipedia pagina “http://en.wikipedia.org/wiki/Scientific_opinion_on_climate_change”. Deze pagina wordt, wijselijk, ingeleid met in de eerste alinea “This article documents scientific opinion as given by synthesis reports, scientific bodies of national or international standing, and surveys of opinion among climate scientists. It does not document the views of individual scientists, individual universities or laboratories, nor self-selected lists of individuals such as petitions”.

Waarom deze laatste keuze zal uit bovenstaande inmiddels wel duidelijk zijn.

Dan de aardtemperatuur. Die zou volgens Labohm het afgelopen decennium vrijwel gelijk zijn gebleven. Het is mij een raadsel waar hij zijn informatie vandaan haalt. We gaan eens langs bij de NASA, die ook een (belangrijke) klimatologische afdeling heeft. Kijkt u mee op pagina http://climate.jpl.nasa.gov/keyIndicators/. De hoofdconclusie: de laatste 12 jaar bevatte de 10 warmste jaren sinds het begin van accurate temperatuurmetingen (1850). Het jaar 2008 zat daar nog niet bij. 2008 was in de beleving van menigeen een “”ongemeen koud” jaar. Naar meting door de meteorologen viel dat wel mee: de winter van 2008 was de koudste van de afgelopen 15 jaar, een Elfstedentocht zat er inderdaad niet in, maar 2008 als geheel behoort nog altijd tot de warmste 12 jaren sinds het begin van de meteorologie in 1850.

Misschien wil Hans Labohm zijn datasets prijsgeven?

Hans Labohm

Stef Bots heeft er werk van gemaakt.

Ik vertrouw Wikipedia niet wat betreft klimaatverandering.

Ik denk dat het aantal wetenschappers vóór en tegen AGW op zich niet zoveel zegt. Galilei had ook in zijn eentje gelijk. En zo zijn er wel meer: Einstein, Wegener, Copernicus enz. Wetenschap is geen democratie.

Maar toch. Een goed onderzoek lijkt mij dit:

http://www.kepplinger.de/files/Die_Klimaforscher_sind_sich_laengst_nicht_sicher_0.pdf

Wat betreft het temperatuurverloop verwijs ik naar:

http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2344

Zie ook:
http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2543

plus nog vele andere artikelen die ik op ‘De dagelijkse standaard’ heb geschreven, met vele links naar (‘peer-reviewed’)literatuur plus data.

Wim Krop

@ Labohm

Wat ik van Labohm graag zou willen weten: Betekent zijn benadering nu dat we ons om niets zorgen maken en dat het voor het overige ons geen beperkingen hoeven op te leggen op het gebied van uitstoot waar het mogelijke klimaateffecten betreft?

Stef Bots

@Hans Labohm.

(Citaat) “Stef Bots heeft er werk van gemaakt”.

Dat klopt maar kan niet van u worden gezegd.

(Citaat) “Ik vertrouw Wikipedia niet wat klimaat betreft”.

Zwak verweer of liever gezegd géén verweer. Makkelijke uitspraak en ‘zo daarmee is dat ook weer afgedaan’. U komt er bij mij helaas niet zo makkelijk van af. Wat precies klopt er namelijk dan niet aan betreffende wikipagina waarnaar ik verwees? Wat stond daar dan wat naar uw mening niet klopte?

Maar ik zal u op uw wenken bedienen door niet te blijven hangen op de wikipagina zelf maar direct vandaar door te klikken naar de daarin verwezen pagina op http://tigger.uic.edu/~pdoran/012009_Doran_final.pdf. Zo bent u verlost van Wiki en ik van uw irrelevante opmerkingen daarover. Leest u de conclusies daar.

Nu u toch bezig bent doe dat dan voor alle 91 bronverwijzingen op de wikipagina en uw zult zien dat de daar gepresenteerde samenvatting van de huidige stand van de kennis op klimatologisch gebied correct onderbouwd wordt. Indien u dat niet van plan bent, laat dan dergelijke diskwalificaties voortaan achterwege.

“Ik denk dat het aantal wetenschappers vóór en tegen AGW op zich niet zoveel zegt”.

Waarom komt u dan zelf aanzetten met de Oregon petitie?

“Wetenschap is geen democratie”. De meest oorspronkelijke geesten roeiden vaak eerst tegen de stroom op, zo betoogt Labohm.

Dat klopt. Arrhenius en Fourier, deden hun baanbrekend werk over de broeikastheorie al in de 19e eeuw en pas vlak voor maar vooral na de Tweede Wereldoorlog begon de rest van de aardwetenschappen de importantie van hun werk te doorgronden.

Maar, vooral en wederom, waarom dan al uw inspanningen in de vorm van het releveren van opiniepeilingen? Wie is trouwens dan de Einstein van de klimatologie die, geheel tegen de gevestigde orde in, tot het onweerlegbare en revolutionaire inzicht is gekomen dat de huidige klimaattheorie op de schop moet.

Het geeft geen pas om zich te bedienen van een methode om het eigen gelijk aan te tonen om, wanneer de ander zich van dezelfde werkwijze bedient, dezelfde methode ineens buiten toepassing te verklaren.

De ene methode is de ander niet overigens. De bij de Oregon petitie gebruikte methode van rondsturen van een email met de mogelijkheid om deze na ondertekening te kopiëren en door te sturen, zoals een petitie nu eenmaal werkt, is voor het gestelde doel, inzicht te verkrijgen in de bestaande consensus op een wetenschapsterrein, volstrekt ontoereikend en invalide.

Het veroorzaakt dat niet ter zake deskundige wetenschappers uitspraken gaan doen over onderwerpen buiten hun eigen vakgebied. Daarnaast kennen petities het onoverkomelijke bezwaar dat zij lijden aan zelfselectie van de uiteindelijke responspopulatie. Hierdoor bestaat gevaar van een forse vertekening van de uitkomsten.

Kortom de Oregon petitie maakt gebruik van een voor het doel ongeschikte methode. Het is evident dat het meer valide is om de betreffende populatie, in dit geval de aardwetenschappers, zelf direct aan te schrijven en te bevragen. Wanneer dat wordt gedaan, waarvan het onderzoek van Kendal en Zimmermann maar één is, volgen dan ook onmiskenbare uitkomsten.

Ten derde maakt u gebruik van een bekende retorische truc door ineens ergens anders over te beginnen onder het mom dat het nog steeds over hetzelfde gaat. We hadden het over (wetenschappelijke) consensus. Dat heet in deze context: een inventarisatie over hoe de aardwetenschappers momenteel grosso modo in meerderheid denken over de klimaattheorie.

U begint ineens over ‘democratie’. U heeft het dan over de wijze waarop wetenschappelijke theorieën zelf tot stand komen. Daar is inderdaad geen democratisch model van toepassing. Maar daar hadden we het niet over. We hadden het over de inventarisatie van de huidige STAND VAN ZAKEN.

Ik wil nog even ingaan op uw verwijzing naar het onderzoek van Kepplinger.

Als ik zijn getallen goed weergeef, is dit de uitkomst:
- 70% van de ondervraagde aardwetenschappers vindt de gevolgen van de klimaatontwikkelingen verontrustend tot zeer verontrustend (“gefährlich”), 13% is vindt dat niet verontrustend, 19% neemt een tussenpositie in, de rest weet het niet/onbekend;
- 46% van de ondervraagden beschouwt het handelen van de mens als overwegende hoofdoorzaak van de klimaatopwarming, 11% overwegend de natuur, 27% zowel de mens als natuur, 16% durft daar geen uitspraak over te doen, 1% weet niet/onbekend. Met andere woorden: 73% vindt dat de mens in ieder geval een hand heeft in de huidige ontwikkeling, hoewel 27% vindt dat er geen sprake is van een uitsluitende rol van de mens.

Met andere woorden: ook hier een redelijk overtuigde consensus of zie ik dat nu verkeerd?

Ik ben uw bronverwijzingen nagelopen. De tweede verwijzing (p=2543) bevat geen verwijzing naar primaire datasets dus daar kan ik niks mee. De eerste verwijzing wel en kom ik uiteindelijk terecht op de website van de Amerikaanse klimatoloog Roy Spencer. Verder zie ik op uw website geen verwijzing naar primaire datasets, maar ik hou me aanbevolen.

Spencer is samen met zijn collega Christy verantwoordelijk voor de UAH dataset voor de gemiddelde aardtemperatuur. Deze wordt verkregen uit metingen door een aantal satellieten die de emissie door zuurstof ionen van microgolven in de atmosfeer vaststellen. Deze emissie verandert samen met temperatuurdaling of -stijging. Deze metingen zijn in 1978 gestart.

De UAH dataset is onderhevig geweest aan serieuze wetenschappelijke kritiek.

Allereerst geldt dat de aardtemperatuur wordt gemeten met nog drie andere datasets. Een daarvan heeft eveneens satellietmetingen als grondslag, de andere twee meten de temperatuur aan de grond.

Een tijd lang is er een behoorlijke discrepantie geweest tussen de uitkomsten. De datasets van satellieten, die van UAH voorop, vertoonden een veel lagere opwarmingstrend dan de datasets verkregen uit de grondmetingen.

Dat was lastig want de theoretische inzichten voorspelden dat zowel de temperatuur aan de grond als die van de lagere troposfeer (die gemeten wordt door de beide satelliet datasets) moet toenemen als CO2 de oorzaak is.

De datasets van de temperatuurmetingen aan de grond lieten een zeer duidelijke opwarmingstrend zien. Enerzijds valt aan metingen door middel van thermometers weinig af te dingen, anderzijds worden de grondmetingen ook ondersteund door andere waarnemingen, zoals:
- verlenging van het groeiseizoen van planten;
- uitbreiding van de leefgebieden van tropische en subtropische planten en dieren naar (voorheen) koudere gebieden;
- toename van de zeetemperatuur (hoewel minder dan van het land maar dat komt overeen met de theorie);
- het wereldwijd afsmelten van gletsjers en arctische en Groenlandse ijskappen en een daaraan gepaard gaande en daaruit ook geheel verklaarbare stijging van de zeespiegel;
- verschuivingen in weerpatronen die precies overeenkomen met wat verwacht mocht worden op basis van de bestaande inzichten.

De datasets hiervoor zijn rechttoe-rechtaan en geven ook weinig aanleiding tot misverstand. De datasets van de satellieten daarentegen behoeven nogal wat data manipulatie en methodologische correctie.

Als ik hem was zou ik me daaraan maar niet wagen.

Inmiddels is het nodige wetenschappelijke werk op dit gebied al geleverd. De essentie hiervan luidt dat tot twee keer toe de satelliet datasets moesten worden aangepast. Eén aanpassing betrof bijv. een herijking omdat geen rekening gehouden was met de depreciatie in de aardbaan van de gebruikte satellieten. Satellieten verliezen over de jaren heen aan hoogte van hun aardbaan (om uiteindelijk weer terug te vallen naar de aarde). Dit was men vergeten te corrigeren over de meetperiode 1978 – heden.

Beide correcties zijn door Spencer en Christy geaccepteerd en hebben uiteindelijk ertoe geleid dat alle vier datasets ongeveer met elkaar overeenkomen. Ook de satelliet datasets vertonen een duidelijke opwarmingstrend, hoewel deze over de totale meetperiode wat lager ligt dan de datasets uit grondmetingen.

Een samenvatting van deze wetenschappelijke discussie kan worden gelezen op: http://www.yaleclimatemediaforum.org/2008/04/common-climate-misconceptions-global-temperature-records/.

Maar er is ook een zeer belangrijke theoretische ondersteuning. Deze vormt een de meest fundamentele paradigmata van de klimatologie en luidt dat CO2 het belangrijkste broeikasgas is van de aarde.

CO2 heeft de natuurkundige vastgestelde eigenschap dat het licht met de golflengte van de zon doorlaat maar de infrarode straling (“warmte”) uit het zonlichtspectrum tegenhoudt. Dit is geen theorie maar proefondervindelijk in laboratoriumexperimenten vastgesteld. Andere atmosferische gassen, zoals zuurstof en stikstof, kennen deze eigenschap niet. Waterdamp weer wel maar in mindere mate, evenals methaan en de halogene koolwaterstoffen (CFK’s, HCFK’s).

Het meest elementaire inzicht van de klimatologie luidt dat zonder CO2 de gemiddelde aardtemperatuur -18 zou bedragen in plaats van de huidige +15. Het broeikaseffect van waterdamp is daaraan secundair. Waterdamp kan alleen in de atmosfeer terecht komen, indien deze al voldoende opgewarmd is (dus > 0 graad), er moet dus een andere, primaire drive geweest zijn om dat te bewerkstellingen. Er is maar één kandidaat en dat is CO2.

Hieruit kan worden opgemaakt dat een stijging van het CO2 gehalte ONVERMIJDELIJK moet leiden tot een toename van de temperatuur. Wellicht tijdelijk of plaatselijk onderbroken door inwerking van andere factoren, maar in de langere termijn onvermijdelijk.

Het CO2 gehalte is hoger dan ooit gedurende de afgelopen 1 miljoen jaar. De isotopen samenstelling van het in de dampkring aanwezige koolstof (gebonden in kooldioxide) verraadt dat deze afkomstig moet zijn uit de verbranding van fossiele brandstoffen.

Labohm moet dus vervolgens ook nog aannemelijk maken dat dit niet zo is, ofwel door aan te tonen dat CO2 helemaal geen broeikasgas is (lange tijd door klimaatskeptici geprobeerd) ofwel door aan te tonen dat er helemaal geen sprake is van een CO2 stijging of dat deze helemaal niet door mensen veroorzaakt.

De volgende vragen aan Labohm:
- hoe verklaart hij de waargenomen toename van de grondtemperatuur?
- hoe verklaart hij de wereldwijde verlenging van het groeiseizoen van planten?
- hoe verklaart hij het wereldwijde afsmelten van gletsjers en ijskappen?
- hoe verklaart hij de uitbreiding van het leefgebied van (sub)tropische dier- en plantensoorten naar (voorheen) koudere gebieden?
- hoe verklaart hij de stijging van de zeespiegel?
- hoe verklaart hij van de waargenomen verschuivingen in weerpatronen?
- hoe verklaart hij overigens ook de temperatuurstijging die waargenomen kan worden uit de datasets van satellietmetingen, incl. de door hem zelf opgevoerde van de hand van het UAH team van Spencer?
- hoe verklaart hij de toename van het CO2 gehalte?

John Bakker

We kunnen wel ellenlange verhalen schrijven om het gekompliceerd te maken maar alles is heel eenvoudig. Staat wel intelligent die lange verhalen. Het komt neer op het volgende .
Kunnen we 70 % reduceren ? Nee en never. De on-ontwikkelde wereld zou absoluut met haar ontwikkeling moeten stoppen. Zelfs Nederland heeft de laatste jaren, als je de cijfers goed interpreteerd, meer CO2 uitstoot geproduceerd in plaats van te verminderen. Als je niet of alleen maar via het manipuleren van getallen de 6% haalt wat dan te denken van 70% vermindering WERELDWIJD. Ik denk dat de mensen die daar in geloven of ontzettend naief zijn of niet kunnen rekenen. Er zijn natuurlijk ook mensen die nooit toe zullen geven dat ze ongelijk hebben. De tijd zal het leren

Hans Labohm

Stef Bots,

Stef Bots heeft er weer veel werk van gemaakt. Ik zal niet op alles reageren. Ik pik er slechts een paar – naar mijn mening de belangrijkste – punten uit.

Ad Wikipedia: Wikipedia is een onbetrouwbare bron wat betreft klimaat. Zie:

http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2823

Stef stelt mij een aantal concrete vragen:

‘De volgende vragen aan Labohm:

• hoe verklaart hij de waargenomen toename van de grondtemperatuur?
• hoe verklaart hij de wereldwijde verlenging van het groeiseizoen van planten?
• hoe verklaart hij het wereldwijde afsmelten van gletsjers en ijskappen?
• hoe verklaart hij de uitbreiding van het leefgebied van (sub)tropische dier- en plantensoorten naar (voorheen) koudere gebieden?
• hoe verklaart hij de stijging van de zeespiegel?
• hoe verklaart hij van de waargenomen verschuivingen in weerpatronen?
• hoe verklaart hij overigens ook de temperatuurstijging die waargenomen kan worden uit de datasets van satellietmetingen, incl. de door hem zelf opgevoerde van de hand van het UAH team van Spencer?
• hoe verklaart hij de toename van het CO2 gehalte?

Hoe verklaart hij de waargenomen toename van de grondtemperatuur?
Algemeen wordt aangenomen dat er na het einde van de kleine ijstijd (rond 1850) een opwarming van de temperatuur heeft plaatsgevonden. Betwist wordt echter of die zo hoog is als de kwikthermometers aangeven. Het stadseffect heeft waarschijnlijk een grote invloed gehad. CO2 heeft een onbeduidende rol gespeeld. Er is geen correlatie tussen de stijging van de CO2-concentratie en de temperatuur (behalve als men wat statistische kunstgrepen toepast).

Hoe verklaart hij de wereldwijde verlenging van het groeiseizoen van planten?
Vanwege de opwarming (maar die heeft niets met CO2 te maken).

Hoe verklaart hij het wereldwijde afsmelten van gletsjers en ijskappen?
Er zijn veel gletsjers die afsmelten. Dat is gebruikelijk bij opwarming van de aarde (maar heeft niets met CO2 te maken). Maar er zijn ook gletsjers die aangroeien. Ten aanzien van het drijfijs op de poolkappen is er niets bijzonders aan de hand. Zie meetgegevens.

http://www.dagelijksestandaard.nl/?p=2618

Hoe verklaart hij de uitbreiding van het leefgebied van (sub)tropische dier- en plantensoorten naar (voorheen) koudere gebieden?
Dat komt door de opwarming van de aarde (maar dat heeft niets met CO2 te maken).

Hoe verklaart hij de stijging van de zeespiegel?
Daarover bestaat veel onzekerheid. Nils-Axel Mörner heeft daar veel over gepubliceerd. Hans von Storch (geen klimaatscepticus) heeft onderzocht of er correlatie is tussen de zeespiegelstijging en de temperatuur over de laatste duizend jaar. Hij heeft die niet gevonden. Metingen wijzen uit dat de zeespiegelstijging lineair is, dus niet exponentieel (hetgeen men toch wel een beetje zou verwachten als de menselijke broeikashypothese juist zou zijn).
De laatste jaren is de zeespiegel wat gedaald volgens de meest nauwkeurige metingen met Jason-satellieten.

Hoe verklaart hij van de waargenomen verschuivingen in weerpatronen?
Weerpatronen verschuiven altijd. Dat heeft niets met CO2 te maken.

Hoe verklaart hij overigens ook de temperatuurstijging die waargenomen kan worden uit de datasets van satellietmetingen, incl. de door hem zelf opgevoerde van de hand van het UAH team van Spencer?
Alle datasets laten een afkoeling zien sinds 1998.

Hoe verklaart hij de toename van het CO2 gehalte?
De CO2-cyclus is niet goed begrepen. Sommige klimaatsceptici zijn van oordeel dat een deel van de stijging van het CO2-gehalte in de atmosfeer dient te worden toegeschreven aan de menselijke uitstoot van broeikasgassen. Anderen betwijfelen dit. Er is ter zake geen consensus binnen de kring van klimaatsceptici. Nieuw onderzoek uit Utrecht geeft aan dat fluctuaties in de CO2-concentratie in het verleden veel groter zijn geweest dat het IPCC heeft aangenomen.

Martin Bollen

Het is jammer dat door bovenstaande discussie de aandacht alweer wordt afgeleid van de zaken waar een veel bredere scepsis over bestaat: wat kunnen of moeten we met de huidige theorieën?

Concreter: is het tij nog te keren door verlaging van de menselijke CO2-productie? Of wordt het alleen maar een wat trager verlopend proces dat er hoe dan ook zit aan te komen? Moeten we vooral investeren in het afremmen van het broeikaseffect of meer in het anticiperen op een misschien wel onontkoombare traverse?

Wim Krop

Als ik zo de discussies op dit blog en elders bekijk, wordt het mij zwaar te moede. Deskundigen blijken elkaar niet te kunnen overtuigen. En zo gaat het al decennia. Dus moet ik als leek mijn eigen lijn maar trekken rond de klimaatdiscussie. Hieronder staat die samengevat. En ik vraag mensen die zich als deskundig beschouwen om eens na te gaan of en waar ik denkfouten maak.

1. CO2 wordt enerzijds gezien als een broeikasgas, anderzijds wordt dat ontkend dan wel gebagatelliseerd. Zekerheid hierover kan ik niet vinden.
2. Gezien de nog steeds heersende onzekerheid en verschillen van mening van gerespecteerde en minder gerespecteerde deskundigen, denk ik dat het goed is om voorlopig het zekere voor het onzekere te nemen en de uitstoot waar mogelijk te beperken. Stel je voor dat blijkt dat de alarmisten over twintig jaar wél gelijk hebben. Dan zijn we veel verder van huis dan nu.
3. In feite pleiten de sceptici voor ongewijzigd beleid, want CO2-uitstoot kan geen kwaad. In het licht van punt 2 een wat riskante koers, denk ik.
4. Een op dit blog nog onbesproken kijk op deze problematiek is de invalshoek van veel geologen (denk aan prof. Kroonenberg c.s.): Wij zijn helemaal niet in staat om ook maar welke invloed dan ook op het klimaat te hebben. De geschiedenis rond zure regen en het gat in de ozonlaag bewijst volgens mij juist anders.
5. Mij valt in de discussie op dat de sceptici zich opmerkelijk vaak bedienen van verdachtmakingen in de sfeer van ‘links zootje, milieumaffia’ en dergelijke. Deze Wilderiaanse vorm van discussiëren, draagt m.i. niets bij, sterker, het verzwakt hun positie. Het is voor mij althans aanleiding om hun bijdragen minder serieus te nemen.
6. Ook het IPCC-kamp is niet vrij van feilen: Uitsluiten van tegenstanders is daarvan een weinig fraai voorbeeld. Maar misschien nog wel erger: Het lijkt erop dat de basisdiscussie ‘Is er eigenlijk wel menselijke invloed op het klimaat’ als een gepasseerd station wordt gezien. Dat is kwalijk.
7. Anderzijds moet worden gesteld dat de IPCC in mijn ogen – en zolang punt 6 maar niet aan de orde komt – ook zeker serieus omgaat met kritische geluiden, zoals Bots terecht stelt. Sceptische argumenten resulteren in een serieuze aandacht en zelfs bijstellingen.
8. Wat mij aanspreekt in dit deel van de IPCC-benadering is dat het een constante zoektocht is, die regelmatig leidt tot bijstellingen en wijziging van visies. Dat doet mij realistisch aan. Sterker: Twijfel is de ziel van de wetenschap en mensen met waarheden zijn per definitie geen goede wetenschappers. Blijft dat negeren van de kernvraag (zie 6).
9. Twijfel zie ik echter volstrekt níet bij sceptici, op geen enkel punt. Zij hebben inderdaad maar één waarheid: de menselijke invloed op het klimaat, het is allemaal onzin. Punt. In het licht van een wetenschappelijk discours acht ik dat bedenkelijk.
10. Wat daarbij ook opvalt dat iedere – en gezien hun benadering begrijpelijke – aanpassing bij de alarmisten, dan wel kortetermijndoorbreking van trends in klimaatontwikkelingen, wel erg vaak resulteert in triomfgehuil van de sceptici. De uitlatingen van Lomborg rond de zeespiegelstijging, de ‘kou’ van 2008, het zijn er voorbeelden van. Hiermee maken zij zich in mijn ogen schuldig aan korte termijndenken. Dit veroorzaakt bij mij wantrouwen in de richting van de sceptici.

Daarbij spelen nog andere overwegingen:
· Duurzamer leven maakt ons minder afhankelijk van landen met regimes die mij als overtuigd democraat minder aanstaan: Rusland, Saoedi-Arabië, Venezuela, noem maar op.
· De fossiele brandstoffen zullen op raken. Niet zo’n gek idee om actief op zoek te gaan naar alternatieven.
· De technologische ontwikkelingen rond duurzame energie en levensstijl zijn mateloos interessant en leuk om toe te passen, zo ervaar ik. Daarbij denk ik dat ze economisch van groot gewicht kunnen worden. Jammer dat Nederland zo achterblijft op dit gebied.
· Duurzamer leven brengt meer in evenwicht met de natuurlijke gang van zaken. Ik vind dat een plezierige gedachte.

Al met al: Mijn twijfel over de stelling rond de menselijke invloed op klimaatverandering blijft en groeit misschien wel. Maar ik acht het anderzijds nodig dat we uiterst alert blijven. Inmiddels blijf ik proberen om een steeds duurzamere levensstijl te ontwikkelen om ook andere dan klimaatredenen. En dat valt om de donder niet mee! Maar ik bevind mij in goed gezelschap: Al Gore lijkt het er ook moeilijk mee te hebben….

Jan Muters Ehv.

Als een econoom van Yale zegt dat Kyoto nep was, dan is het natuurlijk Niet Nep.
Yale is een van de Universiteiten waar president Bush heeft gestudeerd. En na zo’n studie is Bush tot de conclusie gekomen dat er niks mis is met het milieu en dat hij Kyoto wel kon afschrijven. Da’s dus niet waar en dat maakt deze econoom ook ongeloofwaardig. Alleen al het feit dat Bush daar heeft kunnnen studeren is daar het bewijs voor. Daarnaast is Yale zo’n club die vet gesponsored wordt door bedrijven die het niet zo nauw nemen met het milieu. Veelal gelieerd aan amerikaans adelijke clubs zoals de Bushbende.

Jan Muters Ehv.

Nu is Nordhaus iemand die economie doceert aan Yale. Daar horen wat kanttekeningen bij. Yale is de Universiteit waar ook Bush gestudeerd heeft. Dit gegeven zet een stevige domper op de kwaliteit van deze Uni. Als zo’n dombo daar kan afstuderen dan zit het niet goed met de kwaliteit.
Tevens is Bush de president die al de ellende in de wereld van de kredietcrisis en een opkomende derde wereldoorlog over ons heeft afgereopen. Tevens in Bush de man die Kyoto heeft verscheurd.
De mening van iemand uit dat Yale nest in zake Kyoto is dus op zijn minst heel verdacht als het gaat om wwetenschappelijke objectiviteit.