Doemscenario, of niet?

 

Zwavelmijn op Oost-Java (Foto Reuters)

Zwavelmijn op Oost-Java (Foto Reuters)Zwavelmijn op Oost-Java (Foto Reuters)

En als we er nou echt niet meer uitkomen, kunnen we altijd nog aan de natuur gaan knutselen. Geoengineering, heet dat ook wel, en er verscheen onlangs een stevig verhaal over in het blad Foreign Affairs. De conclusie van de auteurs: wat je er ook van vindt, je kunt de discussie erover niet uit de weg gaan. Al was het maar omdat het gepruts in het luchtruim van het ene land gevolgen heeft voor het andere land. 

 

Het was de Nederlandse chemicus en Nobelprijswinnaar Paul Crutzen die in 2006 het debat aanzwengelde. Niet uit volle overtuiging, maar als mogelijk laatste strohalm. Een goed overzicht van de voor- en nadelen van geoengineering stond vorig jaar in Scientific American. En de reacties in de wetenschappelijke wereld op het voorstel van Crutzen worden hier aardig samengevat. 

Crutzen wil zwaveldioxide (dat nog steeds in grote hoeveelheden de atmosfeer verontreinigd) in de stratosfeer brengen, waardoor een wolkensluier de aarde afschermt voor een deel van het zonlicht. Dat het werkt bleek wel toen de vulkaan Pinatubo in 1991 20 miljoen ton SO2 de lucht in spoot. Dat jaar lag de gemiddelde temperatuur op aarde een halve graad lager dan normaal.

 

China tracht vervuiling door zwaveldioxide terug te dringen. (Foto Reuters)

China tracht vervuiling door zwaveldioxide terug te dringen. (Foto Reuters)China tracht vervuiling door zwaveldioxide terug te dringen. (Foto Reuters)

Hoewel het dus een handige en snelle methode lijkt, zijn de 'bijwerkingen' immens. En dat is een reden om je in ieder geval af te vragen of geoengineering niet ook een doemscenario is; in dit artikel in The Economist wordt diezelfde vraag opgeworpen. Belangrijkste reden om geoengineering af te wijzen is misschien wel dat het niets doet aan het verminderen van de uitstoot van kooldioxide en dat het niet meer is dan een tijdelijke oplossing.

 

Helaas is het dus niet gelukt om dit weblog deze week optimistisch af te sluiten. Voor wie het nog aankan hier nog twee verhalen (een bespreking in The Times en een interview in The Guardian) over het nieuwe boek van James Lovelock, omstreden 'uitvinder' van het idee dat de aarde werkt als één groot organisme (Gaia). Volgens Lovelock neemt de aarde met klimaatverandering wraak en zijn we al te laat om te voorkomen dat het grootste deel van de wereld nog deze eeuw in een woestijn verandert.

Geplaatst in:

4 reacties op 'Doemscenario, of niet?'

Paul Metz

Deze blog vind ik een verrijking van de NRC, die ook in de gedrukte versie zou mogen doorwerken. Er valt veel aan toe te voegen, nu twee dingen.

James Lovelock verdient meer aandacht. Hij is niet zomaar een doemdenker of pessimist, want heeft tot nu toe steeds zijn wetenschappelijk onderbouwde verwachtingen zien uitkomen en door anderen overgenomen. Realistisch doemdenken is nuttiger voor de mensheid dan hol en slechts uit opportunisme opgefokt optimisme, dat zo in de mode is bij laffe politici, journalisten en media.

Paul Crutzen “wil zwaveldioxide …” is niet juist. Hij wil dat niet, maar op dezelfde goede gronden van Lovelock zegt hij dat dit paardenmiddel een denkbare uiterste redmiddel zou kunnen zijn, indien ons wereldbestuur de klimaatcatastrofe niet voorkomt. Er zijn ook geoengineering voorstellen met minder irreversibele effecten, die dus eerder voorkeur zouden krijgen. Bijvoorbeeld de grootschalige omzetting van biomassa in houtskool, die vervolgens wordt begraven en dus koolstof uit de atmosfeer haalt. Boeren kunnen dit wereldwijd doen en zijn vermoedelijk goedkoper dan het industriele CO2-afvang circus, dat nu om grote subsidies bedelt – en die krijgt zonder deze biomassa-route eerst te evalueren.

Erik de Haan

Nog een toevoeging: een link naar een artikel van 5 maart op de site van Nature:

A sleeping giant?

As the planet warms, vast stores of methane — a potent greenhouse gas — could be released from frozen deposits on land and under the ocean. Amanda Leigh Mascarelli reports on the race to understand a ticking time bomb.

http://www.nature.com/climate/2009/0904/full/climate.2009.24.html

Dit soort signalen uit de wetenschap laat zien welke risico’s we lopen. Mijn conclusie: volop in de remmen in Kopenhagen, misschien zijn we nog op tijd om het ergste te voorkomen.

P.S.: eens met Paul, goede aanvulling zo’n blog, laat zien dat de Nederlandse media nog niet verloren zijn. Er zijn nog mogelijkheden voor diepgang ;-) (zie artikel in de NRC van vandaag).

Wim Krop

Hoe staat het eigenlijk met de olivijn-methode van Schuiling? Zag er op zich zeer veelbelovend uit. Simpelweg dit gesteente vermalen en verspreiden en weg is het CO2-probleem. Mooi stukje geo-engineering, denk ik en eleganter, lijkt me, dan de zwaveldioxidemethode.
Zitten er toch nog onbekende nadelen aan?

w.haenen

Geo-engineering betekent knutselen aan een wereldsysteem dat men nog lang niet begrijpt en ook de consequenties van dit geknutsel zullen grote en ongewenste gevolgen kunnen hebben, zoals Crutzen al aangeeft.
Bovendien leidt het af van wat de eerste en meest dringende maatregel is, het verminderen van de CO2-uitstoot.
In de jaren zeventig heeft men zich beijverd om zwavelvrije brandstoffen te gebruiken, zodat de zure regen met zijn desastreuze gevolgen ophield. Met succes! En nu wil men weer SO2 in de hogere luchtlagen gaan brengen. Niemand weet wat daar weer de gevolgen van zullen zijn, maar iedereen kan begrijpen dat die SO2 vroeger of later weer op de aarde terecht komt, zoals ook bij de radioactieve fall-out gebeurde.
Laat men ophouden met dit soort fancy-engineering en zich richten op het terugbrengen van het CO2-probleem.

Overigens zou ik graag de titel van het recente boek van James Lovelock willen weten.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief