Terugkijken én vooruitzien
Samen met de uitgever van NRC Media, Hans Nijenhuis, schrijf ik zaterdag in NRC Weekend een open brief aan de lezer van onze kranten en onze site. In deze laatste krant van 2011 blikken we even terug op het afgelopen jaar bij NRC.
Hans en ik zijn natuurlijk de laatsten die objectief kunnen oordelen over het voorbije jaar. Dat oordeel ligt in de eerste plaats bij de pakweg 700.000 dagelijkse lezers van NRC Handelsblad en nrc.next. Wij kunnen alleen maar zeggen dat er ongelooflijk veel werk is verzet. En dat dat onveranderd gebeurde vanuit het rotsvaste geloof – bij ons beiden – in de toekomst van journalistiek zoals NRC die nastreeft.
Wat waren mijn prioriteiten het afgelopen jaar?
1. De pijnlijke afslanking van het personeelsbestand op de redactie. Na grondige gesprekken met alle journalisten van NRC namen we afscheid van dertig mensen. De redactie van NRC telt nu nog ruim tweehonderd voltijdse vaste mensen. Afscheid nemen van collega’s, van wie de meesten ook met hart en ziel voor deze krant werkten, is zonder meer het moeilijkste wat ik dit jaar deed.
2. Parallel met de afslanking van de redactie stak ik veel tijd in het aantrekken van nieuw talent voor de krant en de site. Dat is ook moeilijk, maar vanzelfsprekend veel prettiger. Het geeft dan vervolgens bijzonder veel voldoening te zien hoe nieuwe mensen met frisse ideeën voor nieuw elan kunnen zorgen dat past bij NRC zoals wij dat voor ogen hebben.
3. Begin maart ruilde NRC Handelsblad zijn statige maar in onze ogen ook wat slome en ouderwetse broadsheetvorm in voor de meer dynamische tabloid. Ikzelf en mijn collega’s in de hoofdredactie waren ervan overtuigd dat die vorm onze inhoud veel beter ondersteunde. Maar ik hield mijn hart vast of de lezer zich niet van ons zou afkeren. Het tegendeel gebeurde.
4. In diezelfde periode lanceerden we een nieuwe NRC Weekend. Niet zomaar de zesde krant van de week, maar een krant die het weekendgevoel uitstraalt. Met meer achtergrond en diepgang. En met een nieuw lifestylekatern, Lux. Dat laatste stuitte op verzet bij een groep lezers die vonden (en nog steeds vinden) dat lifestyle niet bij NRC thuishoort. Ik bepleit heel hard de ‘krant van het hoofd, van het hart, en soms wel eens van de buik’. Een krant dus die reikt van het Binnenhof tot de keuken, van het Witte Huis tot de catwalk, van de dealingroom tot de showroom. En dat alles in de gepaste verhoudingen.
5. In september pasten we die weekendkrant aan door een fout recht te zetten die we in maart hadden gemaakt: toen hadden we het aparte katern ‘Opinie & Debat’ laten ‘opgaan’ in het eerste katern van de krant. Daardoor gaven we ongewild de indruk dat we minder belang hechtten aan de opinievorming. Sedert september is Opinie & Debat weer een aparte bijlage op zaterdag. Daar ben ik gelukkig mee.
6. Over bijlagen gesproken: we hebben het voorbije jaar, onder meer om druktechnische redenen, net iets te veel met bijlagen geschoven. Aanvankelijk vond u het Cultureel Supplement én Boeken samen op vrijdag; toen verschoven we ze beide naar donderdag, om ze ten slotte hun huidige plaats te geven: op donderdag het CS, op vrijdag Boeken. Op woensdag lanceerden we een nieuw supplement: Film. Begin volgend jaar komen we ook met een nieuwe bijlage op maandag en dinsdag. Elke dag een cadeau, roep ik wel eens.
7. Ook aan het ritme in de dagkrant hebben we met de redactie hard gesleuteld: de eerste drie pagina’s werden een etalage met het belangrijkste nieuws, de commentaren van de krant en een nieuwe column ‘In Nederland’. Dan volgt hét thema van de dag dat we, in principe over twee, maar als het moet over meer pagina’s grondig uitwerken. En in het midden van de krant leggen we een ‘Groot Verhaal’; in veel gevallen een wat apart journalistiek werkstuk dat geregeld uitbundig wordt geïllustreerd.
8. Ik heb veel tijd gestopt in het denken over en praten met oude en nieuwe columnisten. Het experiment om politici een wisselcolumn te geven in de krant werd door de lezer op gemengde gevoelens onthaald. Met name het feit dat Martin Bosma van de PVV, samen met Femke Halsema (GroenLinks) en Ton Elias (VVD) een plek kreeg in onze krant kwetste sommige lezers en maakte anderen heel boos. Verschillende lezers zegden hun abonnement op. In september startte een nieuwe reeks, waarin Frans Timmermans (PvdA), Elbert Dijkgraaf (SGP) en Ad Koppejan (CDA) elkaar afwisselen. Begin volgend jaar stoppen we met de politieke wisselcolumn.
9. Veel aandacht had ik voor de vorm van de krant. Kwaliteitsjournalistiek mag dan van de lezer nog wel eens vragen dat hij zijn hoofd gebruikt; het moet natuurlijk geen grijze en vervelende journalistiek zijn. Koppen en inleidingen, foto’s, presentatie van stukken: we zijn er soms nog niet goed genoeg in. Daar blijven we dus aan werken.
10. Ik streed, samen met veel lezers, tegen te veel fouten in de krant. Nee, het zijn er niet meer dan vroeger – zo bleek uit een steekproef van een van onze medewerkers. Maar het zijn er nog wel te veel. Dat we elke dag, onder hoge tijdsdruk, een krant van pakweg 50.000 woorden uitgeven, mag geen excuus zijn. De strijd gaat dus verder.
Maar bovenal dacht ik, samen met de collega’s van de redactie en de uitgeverij, na over de toekomst. Over de vraag welke krant de lezer van ons verwacht, over nieuwe digitale initiatieven, over de voor- en de nadelen van een mogelijke ochtendeditie van deze krant, over de financiële basis waarop kwaliteitsjournalistiek moet berusten, over de rol die we willen spelen in het medialandschap van 2012 en later.
In dat denkproces komen steeds weer dezelfde woorden bovendrijven: grondig, helder, genuanceerd, ernstig en exact. Daar gaan we voor. En als ik de stijgende verkoopcijfers van NRC Handelsblad en nrc.next zie, geloof ik ook dat de lezer ons daar in volgt.
