Vergezicht

Goed idee van PvdA-voorzitter Spekman om Ad Melkert te vragen een onderzoek te doen naar „linkse oplossingen” voor de crisis. De afgelopen decennia is de burger immers verworden tot een optel- en aftreksom. Alle immateriële dromen en verlangens over mens en maatschappij zijn door het populisme op de flanken gekaapt. Tijd voor het nieuwe verhaal. De homo economicus moet weer gehumaniseerd worden; er moet aandacht zijn voor dat subtiele weefsel dat we een samenleving noemen. Melkert, geïnterviewd in deze krant: „Wat er in je dagelijkse leven gebeurt heeft invloed op je werk. Je kunt het niet kwantificeren, maar we moeten er wel wat mee.” Eigenlijk is het heel simpel: „De economische orde moet weer dienstbaar zijn aan maatschappelijke doelstellingen, in plaats van andersom.”

Een verhaal is niet zo moeilijk.

Een geloofwaardig verhaal wel.

Vinger omhoog als je het er mee eens bent. Hé, iedereen?

Ik gun Melkert zijn opdracht, zeker gezien de agressie die zijn „terugkeer” losmaakt bij mensen die het nog steeds niet kunnen verkroppen dat hij in 2002 vies naar Pim heeft gekeken heeft – dezelfde mensen die nog steeds niet kunnen slapen van de ontploffende Exota-flessen van Marcel van Dam. Hoe leeg kan je leven zijn. Maar als ik me niet vergis is de koers die Melkert bepleit, nu juist die koers die de PvdA de afgelopen jaren grotendeels verlaten heeft, zeker in het huidige kabinet.

Een verhaal is niet zo moeilijk. Een geloofwaardig verhaal wel.

Het probleem met de PvdA is dat die partij zelf symptoom is geworden van de crisis. Dat geldt zeker ook voor andere partijen, maar in geen andere partij zie je zo mooi verbeeld waar het aan schort – het glanzende ideaal tegenover de al te menselijke praktijk. Dat is altijd zo in de politiek, maar problematisch wordt het wanneer de praktijk zich rechtstreeks tegen het ideaal keert. Neem wat recente PvdA-schandaaltjes – stuk voor stuk klein bier, maar ze hebben een grote resonans.

Juist in een tijd waarin het draagvlak voor Europa verstevigd moet worden, waarin een nieuw elan gevraagd wordt om de doodgebloede Europese gedachte leven in blazen, rollen de Europarlementariërs van de PvdA vechtend over straat. De sfeer in de fractie blijkt niet te harden – de solidariteit die van de kiezer gevraagd wordt, blijkt intern ver te zoeken. Het is ego tegen ego. De rechter moet eraan te pas komen.

Juist in een tijd waarin er om nieuw elan gevraagd wordt om het ideaal van een tolerante, pluriforme samenleving weer geloofwaardig te maken, blijkt de voormalige Seyit Yeyden, PvdA-voorzitter van de Rotterdamse deelgemeente Feijenoord, die nog maar afgelopen zomer aftrad na een vernietigend rapport, waarin hij beschuldigd werd van vriendjespolitiek richting Turkse organisaties en politieke intimidatie, gewoon weer op de conceptkieslijst van de „gebiedscommissie” van de deelgemeente te staan. Huh? Volgens de kandidatencommissie heeft Yeyden de afgelopen vier maanden „het nodige geleerd”.

Vorige week werd in de gemeente Noordoostpolder de PvdA-wethouder Wouter Ruifrok naar huis gestuurd, omdat hij in de afwikkeling van een lokaal renovatie-fiasco informatie aan de raad had onthouden. Deze zomer kwam dezelfde wethouder al in het nieuws omdat hij zich op kosten van de gemeente ingeschreven had voor de cursus ‘Mijn gevoel voor realiteit’. Die cursus had als doel „persoonlijke ontplooiing voor managers” en kostte tienduizend euro. Juist in een tijd waarin mensen al genoeg persoonlijk ontplooid zijn, juist in een tijd waarin de managers-praat de relatie tussen burger en overheid danig verziekt heeft, juist in een tijd waarin er een felle reactie is tegen de ego-cultuur binnen overheid en semi-overheid, gaat de wethouder op cursus.

Woede over dit soort incidenten wordt in weldenkende kringen te snel afgedaan als stemmingmakerij – in iedere mand zit immers wel een rotte appel. Eén opgeblazen incident zegt niets over het geheel. Voor je het weet maak je deel uit van de jankende meute die alle politici als oplichters en zakkenvullers ziet – en heus, dat is niet zo, er wordt veel zinnig en goed werk verricht.

Maar dat is het punt helemaal niet. In deze kleine kwesties zitten grote zaken verborgen – Europa, de samenleving van de toekomst, de relatie tussen overheid en burger. Genoemde incidenten hebben gemeen dat bestuurders de publieke zaak ontrouw zijn, waardoor het achterliggende ideaal gecorrumpeerd wordt. Het weefsel wordt erdoor aangetast. En juist dat is geen klein bier. Dat is een vertrouwenscrisis.

Het rapport van Melkert, meldt deze krant, vormt de basis van het nieuwe verkiezingsprogramma van de PvdA. Heel goed, er is een vergezicht. Nu het inzicht nog.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief